Wat zijn dit voor vragen? Dit weekend wordt er geschaatst om de nationale titels op de sprint en allround. Zeven dilemma’s voor voormalig schaatser Irene Schouten, die in 2022 de succesvolste Nederlandse olympiër op één Winterspelen werd.
is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft over schaatsen, zwemmen en tennis.
Marathon of langebaan?
‘Op mijn 14de, in een jeugdselectie, hoorde ik al: marathons zijn niet goed voor je langebaanprestaties. Toen ik steeds meer langebaanprijzen ging pakken, kreeg ik elk interview de vraag: moet je niet stoppen met de marathon? Dat was vermoeiend. Ik wist al op jonge leeftijd: marathons maken mij sterker.
‘Als marathonschaatsen olympisch was en dezelfde status had als langebaan, zou ik nog steeds voor langebaan kiezen. In een marathon kan de beste van de dag verliezen. Als je op de langebaan geen goede tijd rijdt, is het puur je eigen schuld.’
Knaks of Bifi-worstjes?
‘Ik hou niet van Bifi-worstjes of knakworsten. Maar toen de groepsapp van mijn vriendinnengroep van de middelbare school uit Grootebroek als naam ‘de Bifi-worstjes’ kreeg, heb ik dat veranderd in ‘de Knaks’. Dat vond ik beter klinken. Geen van de zeven meiden weet nog waar die eerste naam vandaan komt; de groepsnaam bestaat al zo’n vijftien jaar.
‘Toen ik rond mijn 13de met een schaatsvriendinnetje wilde afspreken, zei mijn moeder: ik zou het bij vriendinnen uit de buurt houden. Als schaatsen wegvalt, heb je anders niks. Schaatsen werd mijn werk, daarnaast had ik privé. Ik ben gehecht aan West-Friesland.
‘Tijdens een trainingskamp zat ik vaak na drie dagen al af te tellen. Toen we eens een dag eerder naar huis mochten, sprongen mijn broer Simon, die destijds mijn ploeggenoot was, en ik direct in de auto. Jorrit Bergsma zei: waarom zo snel? Thuis moet je toch ook trainen? Ik dacht: ik wil naar familie en vrienden. Gezellig. Even andere praat.’
Jillert Anema of Arjan Samplonius?
‘Daar ga ik geen keuze tussen maken. Aan beide trainers heb ik mijn carrière te danken. Binnen Team AH-Zaanlander vullen zij elkaar aan. In mijn biografie zei mijn oud-ploeggenote Carien Kleibeuker: Jillert heeft een goede basis gelegd bij Irene, die Arjan weer heeft fijngeslepen. Dat is hoe het is.
‘Nadat ik had bekendgemaakt dat ik ging stoppen met schaatsen, wilden zij in eerste instantie niet bij mijn officiële afscheid op Thialf zijn. Ze wilden zich concentreren op degenen die datzelfde weekend een Nederlands kampioenschap reden. Gelukkig stonden ze er uiteindelijk wel.
‘De perfecte race heb ik nooit gereden. Ik denk ook dat Jillert en Arjan het heel jammer vinden dat ik nooit in een wedstrijd heb laten zien hoe hard ik tijdens trainingen kon schaatsen. Natuurlijk vind ik het ook jammer dat ik niet de tijden heb gereden die ik in me had, dat ik bepaalde tijdbarrières niet heb gebroken. Ik denk dat dat met de perfecte race had gekund. Maar ik was toe aan een andere levensfase.
‘Jillert is heel belangrijk voor me geweest. Hij kan als lastig worden gezien, maar ik weet hoeveel hij voor zijn rijders doet. Hij doet niet aan poespas. Hij zegt: als je voor het geld schaatst, moet je bij een andere ploeg zijn. Wil je een betere schaatser worden? Dan moet je bij mij zijn.
‘Die visie maakt dat talenten kunnen zeggen: maar bij een andere ploeg krijg ik een mooiere fiets, of een auto. Dan is Jillert er klaar mee. Ik kon bij andere ploegen meer verdienen, maar wilde bij deze trainers blijven. Maar je wil wel naar waarde betaald worden. Daarom was het fijn dat ik aan een privé-sponsor een logo op mijn schaatspak kon vermarkten.’
Een FHM-fotoshoot of een kaasreclame?
‘Ik vind het ongemakkelijk om foto’s van mezelf per post te krijgen met de vraag of ik ze met een handtekening erop wil terugsturen. Dat gebeurt. Een neef stond een tijdje geleden in de rij van de supermarkt en zag dat de onbekende man voor hem een foto van mij als screensaver op zijn telefoon had. Ook een gekke gedachte.
‘Ik heb twee keer een FHM-shoot gedaan. Ik ben hartstikke blij met de foto’s. Maar mijn man, die in de bouw zit, zei eens: dan loop ik een keet binnen en hang jij daar aan de muur. Dat vond hij toch minder prettig.
‘De kaas past meer bij mij. Als ik een dikke laag make-up op heb, zeggen ze thuis: wat ga jij doen? Als ik vroeger alleen al mijn haar borstelde voor een training, zei mijn broer: het is geen modeshow.
‘Er zijn jonge schaatsers die businessclasstickets boeken naar wereldbekerwedstrijden, terwijl ze daarna op sociale media laten zien hoe goed ze het hebben. Dan denk ik: dit kost je nog meer dan je maandsalaris, kerel. Mij werd plagend gevraagd: ‘O, vlieg jij economy?’
‘Ik had die 3.000 euro kunnen betalen, maar thuis zijn ze allemaal kneiterhard aan het werk, en dan ga ik hier businessclass vliegen?’
De kermis van Wervershoof of een vol Thialf?
‘Elk jaar hoopte ik dat ik tijdens de kermis niet op trainingskamp zou zijn. Het gaat niet om botsauto’s of speelautomaten, maar om drinken, praten en dansen. In de middag organiseren mensen borrels in de tuin, er staat een pot waar je geld voor drank in kunt stoppen en na een paar uur verzamelen alle tuinborrels zich bij dezelfde kroeg, rond de tent die speciaal is neergezet.
‘Ik schaatste ’s ochtends in Heerenveen en ging daarna terug naar West-Friesland. Daar deed ik een fietstraining, en ging dan snel door naar de kermis. Rust was er niet. Nu ik gestopt ben, denk ik: had die schaatstraining gewoon overgeslagen. Jillert stelde dat ook altijd voor. Maar ik kon geen training afzeggen.
‘Dit jaar ging ik voor het eerst als gestopte topsporter. Ik was zwanger, dus kon evengoed niet drinken. Iedereen zei: dan word je snel moe, hoor. Nou, ik hield het langer vol dan alle eerdere keren.
‘De kermis is hartstikke leuk, maar het is niet zo bijzonder als een vol Thialf. Toen ik wereldkampioen werd, in 2023, was dat zo mooi. Al in de laatste rondes van mijn 5.000 meter werd er zóveel geluid geproduceerd. Na de finish ging het helemaal los. Bij het werken aan mijn biografie besefte ik: wat ik hierna ook voor werk ga doen, zoiets ga ik nooit meer ervaren.’
Een biografie of een documentaire?
‘De documentaire Het leven gaat niet altijd over tulpen draait om het tulpenbedrijf van onze familie, de hersenbloeding die mijn moeder in 2016 kreeg en hoe ons gezin daar vervolgens mee omging. Je ziet daar de pure emotie, terwijl je bij een boek kunt denken: is het niet aangedikt?
‘Ik heb de film twee keer gezien. Het raakt mij. Ik zie hoeveel liefde mijn vader geeft aan mijn moeder. Of als ik aan mijn moeder vraag of ze weet welke sport ik doe, ze antwoordt: verpleegkundige.
‘Mijn moeder heeft constant zorg nodig. De functionaliteit van haar hersenen is slecht. We weten dat het niet meer beter wordt. Soms schreeuwt ze, zo hard dat mijn vader zegt dat hij inmiddels aan één kant slecht hoort. We weten niet wat ze voelt, denkt en of ze nog wat meekrijgt. Het liefst ga ik elke dag bij haar op bezoek. Bijvoorbeeld om een stukje uit mijn biografie voor te lezen. Maar misschien denkt ze wel: laat me met rust. Niet weten waar je het beste aan doet is moeilijk.
‘Zij was mijn aanspreekpunt bij alles. Met alle vragen kon ik naar haar toe. Ze was de eerste met wie ik ’s ochtends contact had; we waren allebei altijd vroeg wakker. Je staat nooit stil bij de kans dat zoiets heftigs gebeurt, tot het zo is.’
Topsport of familie?
‘Familie is het allerbelangrijkste, maar tijdens mijn topsportcarrière had ik vaak een schuldgevoel. Topsport kun je niet half doen. Mijn zus ging na de hersenbloeding van mijn moeder een dag minder werken, deed veel voor mijn moeder, en ik kon dat niet. Ik zei wel: als ik zaterdag terugkom van een trainingskamp, is het mijn taak. Maar dan moest ik in de ochtend alsnog trainen en die avond weer een marathon rijden. En ik was moe van drie weken hard trainen.
‘Mijn vader en mijn zus begrepen niet altijd wat er voor topsport nodig is. Dan zeiden ze: je kunt toch ook een dag van tevoren in Amerika arriveren? Maar je moet wennen aan de hoogte, het ijs en het tijdsverschil. In Salt Lake City mocht ik in 2020 op drie afstanden uitkomen op het WK, maar ik ging met alleen brons terug naar huis. Toen voelde ik me extra schuldig.
‘Het kindje van mijn zus is eerder dit jaar dood geboren. Heel verdrietig. Voor het eerst kon ik er zijn voor mijn familie. Dan ga je koken en boodschappen doen. Door topsport was er weinig ruimte voor mijn socialere kant, maar die zit er wel. Het voelt fijn er eindelijk echt voor andere mensen te kunnen zijn.’
Irene Schouten
1992 geboren in Zwaagdijk-Oost
2009 eerste contract commercieel schaatsteam
2018 olympisch brons op de massastart in Pyeongchang
2021 documentaire Het leven gaat niet altijd over tulpen
2022 olympisch goud op de 3.000 en 5.000 meter en op de massastart, brons op de ploegenachtervolging
2022 verkozen tot sportvrouw van het jaar
2024 sluit schaatsloopbaan af, met onder andere drie olympische, negen WK- en zes EK-titels op haar palmares
2024 verschijning biografie Gehard voor goud
Irene Schouten is getrouwd met Dirkjan Mak en werd 6 december moeder van zoon Dirk. Ze woont in Hoogkarspel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant