In veel opzichten zijn de (geo)politieke kaarten in 2024 opnieuw geschud. Zowel nationaal als internationaal lijkt zich een nieuwe orde – dan wel wanorde – af te tekenen. Het Volkskrant-commentaar bespreekt aan het einde van het jaar de belangrijkste verschuivingen. Vandaag deel 4: Syrische vluchtelingen.
Het jaar 2024 leek te eindigen met weinig lichtpuntjes; met oorlogen in Oekraïne, Gaza en Soedan die zich uitzichtloos voortslepen en de opmars van populistische en radicaal-rechtse antimigratie partijen die vooral uit lijken te zijn op ontwrichting. Maar in december viel volkomen onverwacht de Syrische dictator Bashar al-Assad na een razendsnelle en geordende opmars van het rebellenleger Hayat Tahrir al-Sham (HTS).
De vreugde onder Syriërs, inclusief de 14 miljoen Syrische ontheemden en vluchtelingen wereldwijd, was immens. Na dertien jaar burgeroorlog was er eindelijk hoop op vrede, op terugkeer, op hereniging met familie, maar ook op waarheidsvinding en gerechtigheid na de misdaden van het wrede regime van Assad.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Achter de aanvankelijke euforie heerst ook vrees. Minderheden maken zich zorgen over de belofte van HTS-leider Ahmed al-Sharaa een inclusieve interim-regering te vormen. Zal hij de rechten van christenen en vrouwen respecteren bijvoorbeeld? Wereldwijd wordt bovendien gevreesd dat buurlanden willen profiteren van het machtsvacuüm, en dat radicale Islamitische strijdgroepen zoals Islamitische Staat opnieuw de kop opsteken.
Miljoenen Syrische vluchtelingen zullen terugkeer overwegen als er inderdaad duurzame vrede in Syrië komt. Vooral in de buurlanden Turkije en Libanon, waar veel vluchtelingen in erbarmelijke omstandigheden leven. Maar ook in Europa waar weliswaar veel vluchtelingen warm zijn onthaald en goed zijn geworteld, maar ook velen in toenemende mate worden geconfronteerd met islamofobie en xenofobie, of te lang hun leven in ledigheid hebben zien wegtikken in afwachting van hun procedures – werken en studeren werd immers lang verboden.
De gure anti-migratiestemming van nu staat in schril contrast met tien jaar geleden, toen in één jaar tijd een miljoen Syriërs vanuit Turkije de gevaarlijke oversteek over zee maakten naar Griekenland. De beelden van het dode 3-jarige jongetje Aylan, dat in 2015 in zijn rode T-shirtje aanspoelde op een Turks strand, riepen toen nog een golf van barmhartigheid op die nagalmde in de legendarische woorden ‘Wir schaffen das’.
Sindsdien hebben vluchtelingen en migranten Europa tot op het bot verdeeld. Al tien jaar slagen de lidstaten er niet in een menswaardig migratiebeleid te ontwikkelen of de lasten eerlijker te verdelen. Het resultaat is ieder voor zich: herinvoering van grenscontroles en het probleem doorschuiven naar buurlanden, waarbij deals met autocratische leiders in Tunesië, Egypte of Libië niet worden geschuwd.
Ook in Nederland zijn migranten en vluchtelingen tot ‘vijand’ verklaard, waardoor de xenofobie verder kan dooretteren en de samenleving verder kan verdelen. Dieptepunt was het idee van PVV-leider Geert Wilders deze zomer om Syriërs terug te sturen naar delen die veilig zouden zijn in het Syrië van Assad - een wrede dictator die tegenstanders opsluit en doodmartelt in massagevangenissen. Door de onverwachte val van Assad zal het proces van terugkeer van Syriërs – ironisch genoeg – worden versneld, maar hopelijk gebeurt dit dan wel uit vrije wil.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant