China en Japan proberen hun gespannen betrekkingen in rustiger vaarwater te krijgen alvorens Donald Trump in januari aantreedt als president van de VS, zo werd woensdag duidelijk tijdens een bezoek van de Japanse minister van Buitenlandse Zaken aan Beijing.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
De Japanse minister Takeshi Iwaya sprak met zijn Chinese collega Wang Yi over het organiseren van een veiligheidsdialoog. Nog belangrijker voor Japan is de opheffing van de Chinese boycot van Japanse vis en zeevruchten die volgens de Japanse zakenkrant Nikkei Asia in Beijing werd voorbereid.
China is de grootste afzetmarkt voor de Japanse visserij, die in 2022 voor 600 miljoen dollar naar China exporteerde. Sinds september 2023 koopt China geen Japanse vis en zeevruchten meer, uit woede over lozingen van licht radioactief bluswater van de kerncentrale van Fukushima. Die Japanse kerncentrale raakte in 2011 zwaar beschadigd tijdens een aardbeving en de daaropvolgende tsunami.
Japan probeert al langer de visboycot van tafel te krijgen, onder meer door Chinese deskundigen te betrekken bij proefnemingen van het zeewater aan de kust van Fukushima onder auspiciën van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA). Volgens het IAEA zijn de lozingen veilig.
Nu Chinese experts zelf watermonsters kunnen bestuderen, lijkt de weg vrij voor geleidelijke opheffing van de visboycot. Er moet alleen nog een geschikte datum worden gevonden voor de aankondiging van de formele beëindiging van de boycot – dit zou bijvoorbeeld kunnen tijdens een bezoek van de Chinese premier Li Qiang aan Japan, dat is voorzien voor juni.
Ook dat voorgenomen bezoek is een teken van toenadering, na een ijzige periode van spanningen over allerlei twistpunten. De landen hebben sinds de Tweede Wereldoorlog, toen Japan grote delen van China bezette, een moeilijke verhouding. Naast oud zeer over de bezetting speelt er ook nog een grensconflict over rotseilanden in zee.
Beijing ziet Japan, dat een bondgenootschap met de Verenigde Staten heeft, als een Amerikaanse pion die erop uit is China in zijn opkomst te stuiten. Op zijn beurt ziet Japan China steeds meer als een bedreiging voor zijn veiligheid, zeker sinds China de banden met Rusland aanhaalde.
Ook vreest Japan te worden meegezogen in een eventueel militair conflict tussen China en Taiwan, dat vlakbij Japan ligt. Verder is het land beducht voor Noord-Korea, dat kernwapens heeft en Japan als een vijand beschouwt.
Met het oog op de komst van Trump als Amerika’s nieuwe president hebben China en Japan er allebei belang bij hun onderlinge twistpunten tijdelijk te parkeren.
Door zijn alliantie met de VS speelt Japan een prominente rol in regionale veiligheidsvraagstukken, maar het is onduidelijk hoe Trump zal omgaan met het bondgenootschap tussen de twee landen.
Zo vindt Trump dat Amerikaanse bondgenoten meer moeten bijdragen aan hun eigen verdediging. Gezien de bestaande onzekerheden over de nieuwe koers van de VS maakt Tokio extra werk van het stabiliseren van zijn betrekkingen met China, onder meer via de woensdag aangekondigde veiligheidsdialoog.
De Chinese leider Xi Jinping gaf onlangs te kennen dat Japan en China elkaar als ‘partners’ moeten zien en ‘niet als bedreigingen’. Trump heeft torenhoge importtarieven op Chinese producten aangekondigd.
Gezien het aantal anti-Chinese haviken in zijn toekomstige regering lijkt hij van plan Beijing hard aan te pakken. In dat geval zijn betere verhoudingen met Japan – waar de economie ook draait op export – geen overbodige luxe voor Xi.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant