De Palestijnse Autoriteit belegert al twee weken vluchtelingenkamp Jenin op de Westelijke Jordaanoever, waar militanten de scepter zwaaien. De verklaring daarvoor ligt waarschijnlijk in Gaza.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Waar ‘martelaarshoofdstad’Jenin voor Palestijnen een bolwerk is van verzet, luidt de bijnaam van Israël voor het vluchtelingenkamp ‘het hoornaarsnest’. Als er sprake is van een periode van hevig geweld of oorlog tussen Israël en de Palestijnen, kun je er zeker van zijn dat Jenin betrokken raakt in de strijd.
Afgelopen zomer was Jenin nog onderdeel van het grootste Israëlische offensief tegen militanten op de Westelijke Jordaanoever in decennia, onder meer naar aanleiding van aanslagen in Israël. Nu ligt Jenin opnieuw onder vuur. Ditmaal is het echter de Palestijnse Autoriteit die het grootste offensief in haar dertigjarig bestaan is gestart met Operatie Bescherm het Vaderland.
Twee weken terug reden voertuigen van de Palestijnse Veiligheidstroepen (PSF) Jenin binnen, waar ze zich normaal zelden vertonen. Het kamp is hermetisch afgesloten, op daken liggen scherpschutters, in de straten klinken geweerschoten. Veel inwoners zitten zonder water en elektriticiteit en moeten door checkpoints heen. Drie Palestijnen – een militant, een voorbijganger en een kind – zijn gedood door de PSF. Andersom zijn twee leden van de PSF gedood.
Rondom de Arabisch-Israëlische oorlog van 1948 zijn zo’n 750 duizend Palestijnen uit hun huis gevlucht of verdreven. De vluchtelingen werden opgevangen in kampen in Gaza, de Westelijke Jordaanoever en omringende landen door VN-hulporganisatie Unrwa.
De kampen zijn in de loop der jaren uitgegroeid tot veelal versteende sloppenwijken waar vluchtelingen van toen en hun nakomelingen wonen. De leefomstandigheden zijn er vaak slecht, met hoge werkloosheid en haperende voorzieningen. Veel van de kampen zijn uitgegroeid tot bolwerken van militanten.
Jenin is een van de negentien officiële Unrwa-vluchtelingenkampen op de Westelijke Jordaanoever. Het ligt in de gelijknamige stad en er wonen naar schatting 20 duizend Palestijnen.
Het doel is om ‘criminelen die chaos en anarchie verspreiden’ aan te pakken en de controle over het vluchtelingenkamp terug te krijgen. Concreet gaat het om het bestrijden van de Jenin-brigade, een verzameling militanten uit verschillende bewegingen zoals Hamas en Islamitische Jihad, die de facto de macht hebben in het kamp. ‘We laten ons land niet vernietigen, terwijl we zwijgen’, aldus de Palestijnse premier Mohammad Mustafa.
Als gevolg van de aanvallen heeft Unrwa, de VN-vluchtelingenorganisatie voor Palestijnen, aangekondigd zijn activiteiten op te schorten. Het verzorgt onder meer onderwijs en gezondheidszorg. Niet nader genoemde ‘Palestijnse gewapende actoren’ hebben volgens Unrwa een gezondheidscentrum in Jenin overgenomen. PSF-troepen zijn ziekenhuizen binnengevallen, aldus de Qatarese nieuwszender Al Jazeera.
Al met al doet het veel inwoners denken aan een offensief zoals Israël dat onderneemt. ‘De PA heeft geen bulldozers. Dat is het enige verschil. De inval is hetzelfde, de blokkade is hetzelfde’, aldus een inwoner van Jenin tegen persbureau Reuters. Daarmee zet het optreden nog meer kwaad bloed in Jenin.
De Palestijnse Autoriteit, opgericht in 1994 als uitvloeisel van de Oslo-akkoorden, is al zeer impopulair. Het bestuur is corrupt en ondemocratisch en ineffectief in de strijd tegen de Israëlische bezetting. In 2007 is het door Hamas verjaagd uit Gaza en op de Westelijke Jordaanoever is de macht beperkt.
In Jenin zou de PA de volledige soevereiniteit moeten hebben, zoals afgesproken in Oslo. Het zou dus ook verantwoordelijk moeten zijn voor de veiligheid in het gebied, maar in de praktijk doet het Israëlische leger er wat het wil. Dat bevestigt voor veel Palestijnen dat de PA feitelijk een verlengstuk is van Israël, helemaal nu het dezelfde militanten aanvalt die in hun ogen verzetsstrijders zijn.
Andersom vertrouwt de ultrarechtse Israëlische regering de PA niet, onder meer omdat het met uitkeringen aan ‘martelaren’ terrorisme zou financieren. Het verwijt de PA bovendien niet genoeg te doen om militanten te stoppen.
Dat militanten nu in delen van de Westelijke Jordaanoever de macht hebben, is volgens de PA de schuld van Israël. Regelmatig ondermijnt Israël de PA uit politieke overwegingen. Het weigert dan bijvoorbeeld de belastinginkomsten over te maken die het namens de Palestijnen int, zoals afgesproken in de Oslo-akkoorden. Daardoor kan de PA geen salarissen betalen van de Palestijnse veiligheidstroepen.
Ondanks de zwaktes van de PA wil de internationale gemeenschap dat die na de oorlog in Gaza het bestuur overneemt. Israël zegt dat niet te zullen toestaan, maar er zijn weinig alternatieven: de regering-Netanyahu wil niet dat Hamas aan de macht blijft en Israël wil het gebied ook niet zelf besturen.
Het vraagstuk over het toekomstige bestuur in Gaza is de laatste weken nijpender geworden, nu een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas dichterbij lijkt te komen. De operatie in Jenin is volgens Palestijnse en Israëlische bronnen en analisten daarom een soort auditie voor de Palestijnse Autoriteit: laat zien dat jullie het gezag kunnen handhaven als jullie een rol willen spelen in Gaza.
Het Israëlische leger laat het toe, de VS steunen de PA op de achtergrond en verzoeken Israël wapenleveringen toe te staan. De PA ‘moet zijn waarde bewijzen’, aldus de Palestijnse politicoloog Hani al-Masri tegen persbureau Reuters.
Ook speelt de val van Assad in Syrië mee. ‘Abbas (de president van de PA, red.) en zijn team zijn bezorgd dat wat in Aleppo en Damascus is gebeurd Palestijnse islamitische groepen inspireert’, zegt een Palestijnse functionaris tegen nieuwssite Axios. Als het een factor van betekenis wil blijven in het Midden-Oosten zal de Palestijnse Autoriteit zijn naam dus weer eer aan moeten doen, al zal dat bij de inwoners in Jenin niet lukken.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant