Als we straks het glas heffen op het nieuwe jaar, zit een kwart van deze eeuw erop. Waar we ons 25 jaar geleden zorgen maakten of computersystemen de overgang naar een nieuw millennium goed zouden doorstaan, moeten we ons nu afvragen of we voorbereid zijn op oorlog. Terwijl we 25 jaar geleden nog dachten dat de westerse democratie universeel zou worden, wordt die democratie nu voor onze ogen afgebroken.
Vijfentwintig jaar geleden telde zakenblad Forbes 200 miljardairs wereldwijd. Inmiddels zijn dat er bijna drieduizend, waaronder 473 miljardairs uit China en Hong Kong. Niet alleen is het totale aantal miljardairs vervijftienvoudigd, ook het totale vermogen dat de miljardairs bezitten is vervijftienvoudigd van minder dan 1 triljoen dollar in 2000 tot bijna 15 triljoen dollar in 2015.
De Franse miljardair Bernard Arnault en de in Zuid-Afrika geboren miljardair Elon Musk zijn veruit de rijkste mensen ter wereld. De afgelopen jaren bezetten ze de eerste en tweede plaats op de miljardairslijst van Forbes (begin jaren negentig werden die plekken nog bezet door Japanners). Beide mannen hebben hun fortuin te danken aan de bepalende ontwikkelingen in de afgelopen 25 jaar die nu onze liberale democratie bedreigen.
Arnault staat aan het hoofd van het Franse imperium LVMH (Louis Vuitton Moët Hennessy), waartoe de bekendste merken in de mode, sieraden en champagne behoren. Hoewel ook in New York, Parijs en Amsterdam designer bags in de etalages staan, heeft Arnault zijn fortuin voor een groot deel te danken aan de opkomst van China, waar de etalages uitpuilen van de Dior-tassen en andere prullaria.
Over de auteur
Heleen Mees is columnist van de Volkskrant. Eerder promoveerde ze op de Chinese economische groei. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar de Dior-tassen in handen van Chinese vrouwen hebben geen democratiseringsgolf op gang gebracht, Francis Fukuyama ten spijt. Met de toenemende economische macht van China heeft het autoritaire bestuursmodel juist flink aan gezag en invloed gewonnen. Volgens de Amerikaanse organisatie Freedom House leeft tegenwoordig 80 procent van de wereldbevolking in landen die niet vrij of slechts gedeeltelijk vrij zijn.
De autoritaire regimes proberen hun invloed uit te breiden tot ver over de eigen landsgrenzen. Zo deinst Iran er niet voor terug om dissidenten in het buitenland te laten ombrengen. Rusland probeert behalve Oekraïne aan zich te onderwerpen ook de uitkomst van democratische verkiezingen te beïnvloeden, meest recentelijk nog in Roemenië. En China maakt er geen geheim van dat het samen met Rusland de liberale wereldorde omver wil werpen.
Musk is technologie-entrepreneur en oprichter van Tesla en Space X en eigenaar van X. Met de opkomst van big tech heeft hij niet alleen een immens fortuin maar ook veel macht vergaard. De kwart miljard dollar die Musk in Trumps verkiezingscampagne investeerde lijkt, samen met de algoritmes van X die Republikeinse kandidaten bevoordeelden, de doorslag te hebben gegeven bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen.
Daarvan is Elon Musk zelf in ieder geval overtuigd, getuige het feit dat hij hetzelfde kunstje nu in Europa probeert herhalen. De extreemrechtse Britse politicus Nigel Farage is al naar Mar-a-Lago gevlogen om te praten over een mogelijke bijdrage van Musk. Vorige week schreef Musk op X dat alleen de Duitse neonazipartij AfD Duitsland kan redden. Het is een kwestie van tijd eer Musk zijn steun uitspreekt voor Marine Le Pen en Geert Wilders.
Terwijl Forbes in maart 2024 Bernard Arnault nog uitriep tot rijkste man op aarde, blijkt uit meer recente cijfers van Bloomberg News dat Musk de afgelopen maanden Arnault voorbij is gestreefd. Dat komt niet alleen doordat de verkoop van luxegoederen is ingezakt door de economische crisis in China, maar vooral doordat Musks vermogen sinds hij afgelopen zomer zijn steun toezegde aan Trump is verdubbeld.
De miljardairsindex is daarmee een goede indicator van welke bedreiging de liberale wereldorde het meest serieus moet nemen. Zolang Arnault bovenaan staat, komt de grootste dreiging voor de liberale wereldorde van buiten, namelijk uit China en Rusland. Als Musk bovenaan staat, komt de grootste dreiging voor de liberale democratie van binnenuit.
Musk wil een extreemrechtse revolutie in de westerse wereld bewerkstelligen. Misschien kan de nieuwe Navo-baas Mark Rutte in zijn volgende toespraak uitleggen hoe we ons daartegen moeten wapenen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant