De Syrische rebellenleider Ahmed al-Sharaa van HTS zegt met andere rebellengroepen te hebben afgesproken zich te ontbinden en samen te komen onder het ministerie van Defensie. Hoeveel hoop biedt dat op een toekomstig Syrië, vrij van conflict? ‘De animositeit tussen verschillende rebellengroepen is groot.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het is sinds de val van Bashar al-Assad een van de belangrijkste vragen die boven de markt: hoe gaan alle verschillende, soms rivaliserende strijdgroepen die Syrië kent met elkaar samenwerken, zonder (opnieuw) te vervallen in onderling conflict?
Ogenschijnlijk goed nieuws dus, toen Syrische staatsmedia dinsdag in een kort bericht mededeelden dat Ahmed al-Sharaa, leider van de belangrijkste rebellengroep HTS, met ‘leiders van de revolutionaire facties’ een overeenkomst had gesloten om ‘zich te ontbinden en samen te voegen onder de paraplu van het ministerie van Defensie’. Details over het akkoord ontbreken vooralsnog, met name over welke rebellengroepen hun handtekening onder het akkoord van Al-Sharaa hebben gezet.
‘Dat de Koerden zich hierbij aansluiten kan je wel vergeten’, zegt Syrië-kenner Fabrice Balanche, verbonden aan de Universiteit van Lyon. Hoewel Assad uit Syrië verdreven is, zijn Koerdische strijdgroepen die vechten onder de noemer van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) in het noordoosten van het land nog steeds verwikkeld in een strijd met de pro-Turkse rebellen van het Syrische Nationale Leger (SNA).
‘De SDF willen hun macht niet opgeven: hun doel is het behoud van de autonomie die zij de afgelopen tien jaar in het noordoosten hebben vergaard’, aldus Balanche. Dat is tegen het zere been van Ankara, dat de belangrijkste Koerdische strijdgroep YPG beschouwt als een verlengstuk van de PKK, in Turkije aangemerkt als een terreurorganisatie
Daarmee staat Al-Sharaa al gelijk voor een groot probleem bij de vorming van een eenheidsstaat met een bijbehorend verenigd leger. Afgelopen weekend, na een onderhoud met de Turkse buitenlandminister Hakan Fidan, kondigde hij met strenge toon aan dat de nieuwe machthebbers ‘absoluut niet zouden tolereren dat er wapens in het land zijn die buiten de controle van de staat vallen’. Eerder zei een hooggeplaatst militair leider van HTS al dat door de Koerden gecontroleerde gebieden onder het nieuwe Syrische leiderschap zouden komen te vallen.
De vraag is echter hoe ver Al-Sharaa wil gaan om dat af te dwingen. Een gewapend conflict met de Koerden kan hij zich namelijk niet veroorloven, legt Balanche uit: ‘De Verenigde Staten hebben als belangrijkste bondgenoot van de Koerden duidelijk gemaakt dat ze dan de sancties tegen HTS niet op zullen heffen.’
Het Koerdische vraagstuk is echter niet het enige probleem waar Al-Sharaa zich mee geconfronteerd ziet bij het integreren van alle strijdgroepen. ‘De animositeit tussen HTS en verschillende rebellengroepen die onder de SNA vallen, is ook groot’, zegt Balanche.
Zo wijst Balanche op de islamistische rebellengroep Jaysh al-Islam, die tijdens de burgeroorlog zijn machtsbasis had in de regio Ghouta, rondom Damascus. Jaysh al-Islam verdreef in 2017 HTS uit Ghouta, en heeft zich later aangesloten bij de pro-Turkse rebellen. Balanche: ‘Hoe ga je het ooit voor elkaar krijgen dat die groepen zich met elkaar verzoenen? Met de val van Assad zijn ze hun gemeenschappelijke vijand kwijt.’
Bovendien zal het volgens Balanche een lastige puzzel blijken om alle rebellenleiders tevreden te houden in de nieuwe machtsstructuur van het Ministerie van Defensie. ‘De ene rebellenleider zal niet zomaar accepteren dat die lager in de pikorde komt te staan dan de andere rebellenleider.’ En dan zullen de rebellenleiders, die op dit moment allemaal hun eigen grondgebied hebben waar ze inkomsten uit genereren, zich ook afvragen hoe ze onder Al-Sharaa’s leiderschap zich verzekerd weten dat ze er niet op achteruitgaan.
Hoopvol is in ieder geval dat HTS eerder in staat is gebleken om verschillende strijdgroepen samen te voegen onder één paraplu. De groep is ontsproten uit Jabhat al-Nusra, dat nauwe banden onderhield met Al Qaida en meerdere kleinere groepen aan zich wist te binden.
Geld speelde daarbij een belangrijke rol, en kan dat volgens Balanche nu weer doen om de integratie van de verschillende strijdgroepen te bespoedigen. Daarmee kan Al-Sharaa bijvoorbeeld een rebellenleider afkopen die gefrustreerd is over zijn nieuwe rol in het leger. ‘Met geld koop je vrede’, aldus Balanche. ‘Of Al-Sharaa zal terug moeten vallen op repressie. Maar dan zijn we weer terug bij af.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant