‘Vaak heb ik mij afgevraagd’, schrijft Bertrand Russell in zijn essay If Animals Could Talk, wat kalkoenen van Kerstmis vinden als zij konden denken. Ik ben bang dat zij het niet als een tijd van vrede en welwillendheid zien.’ Waaraan de grote filosoof toevoegde: ‘Er is geen objectieve reden om de belangen van mensen belangrijker te vinden dan die van dieren. Wij kunnen dieren makkelijker vernietigen dan dat zij ons kunnen vernietigen. Dat is de enige solide basis voor aanspraak op onze superioriteit. Wij waarderen kunst, wetenschap en literatuur, omdat wij daarin excelleren. Maar walvissen zouden spuiten kunnen waarderen en ezels zouden kunnen volhouden dat hun gebalk verfijnder is dan de muziek van Bach. Wij kunnen niet bewijzen dat zij ongelijk hebben, behalve door het uitoefenen van een arbitraire macht. Alle ethische systemen zijn in laatste instantie gebaseerd op oorlogswapens.’
Het is kerstmis en hier spreekt de anti-dominee.
Over de auteur
Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Kerst is het feest van vrede op aarde en in de mensen een welbehagen, velen willen dat graag geloven. Persbureau AFP verspreidde zelfs een foto van een gewone winkel in een gewone straat in de Saoedische hoofdstad Riyad, waar je naast allerlei andere prularia ook kerstspullen kunt kopen. De bijgevoegde tekst luidt: ‘Feesten vinden plaats door het gehele koninkrijk – en niet alleen voor moslims, ook voor mensen van alle gezindten in een nieuw tijdperk van openheid.’ Laten we hopen dat hoop dit keer geen uitgestelde teleurstelling is. In elk geval is de uitbater van die winkel nog niet gearresteerd.
Met kerst zwijgen zelfs de meest vijandige kanonnen, al is een bestand snel geschonden. Toch voel ik mij, wat betreft de oorlog in Oekraïne, helemaal niet zo vreedzaam en pacifistisch. Dat komt omdat ik de afgelopen week twee krantenartikelen heb gelezen die als strekking hebben dat het Westen niet al te gretig moet zijn om vredesonderhandelingen met Rusland te beginnen.
Bijna drie jaar geleden werd Oekraïne binnengevallen door Rusland. Tot hun verrassing werden de Russen voor Kiev teruggeslagen, al wisten zij in de Donbas veroverd grondgebied te behouden. In het vervolg bleek Poetin bereid om voor geringe terreinwinst dagelijks honderden manschappen op te offeren. Een mensenleven telt niet voor hem: door onophoudelijke bombardementen kwamen ook duizenden Oekraïense burgers om. In dat licht bezien is het advies dat je aanvankelijk veel hoorde, om vooral ‘geen olie op het vuur te gooien’, tamelijk bespottelijk gebleken.
Daarna kwam een aanbeveling van de zogenaamde Golfgroep, geen sociëteit van oude heren die graag een paar holes lopen op de golfbaan, maar een club van half-bekende Nederlanders à la Harry van Bommel, Hedy d’Ancona en Nout Welling, die meenden dat we Poetin beleefd moeten vragen naar de onderhandelingstafel te komen. Ze werden niet eens uitgelachen en de laatste tijd hoor je nog maar weinig van de Golfgroep.
Nu Trump op het punt staat president van de VS te worden, is de roep om onderhandelingen weer terug, voornamelijk uit angst dat een en ander geregeld zal worden buiten Europa om, ongeveer zoals Sykes en Picot in 1916 buiten de Arabieren om het Ottomaanse rijk verdeelden. Maar als ik de artikelen lees in de Volkskrant van generaal-majoor b.d. Adriaan van Vuren en van de vooraanstaande oorlogsanalist George Barros in NRC dan lijkt me dat er nauwelijks reden is om de Russen op enigerlei wijze te belonen voor hun misdadige agressie.
Zowel van Vuren als Barros wijst erop dat Rusland momenteel erg zwak staat en helemaal niet in de positie verkeert om concessies te eisen van Oekraïne of van het Westen. De Russische economie, die zich helemaal heeft ingericht op de oorlogsvoering, staat bijna op omvallen. Men komt vijf miljoen arbeidskrachten tekort, de inflatie en de rentes zijn torenhoog, terwijl de welvaart onder de gewone Russische burgers inzakt naar een onheilspellend niveau. Op het slagveld lijken de Russische vorderingen heel wat, maar eigenlijk zijn het niet meer dan een paar akkers en dorpjes, die worden veroverd ten koste van ongekende aantallen gesneuvelde soldaten en van ongelooflijke hoeveelheden vernietigd materieel. Poetins retoriek over de geweldige Oresjnik-raket, die alles gaat veranderen, doet denken aan Hitlers geloof in een nieuw wonderwapen als laatste redmiddel.
Van Vuren en Barros weten waar zij het over hebben. Van Vuren heeft in betere tijden veel door Rusland gereisd en Barros is bij het in Washington gevestigde Institute for the Study of War (ISW) ook geen kleine jongen.
Voor Rusland wordt 2025 een cruciaal jaar. Het zou een wonder zijn als Poetin de economie overeind weet te houden. Waarom zou het Westen Poetin daarbij helpen? Waarom zouden wij Poetin niet juist dat laatste zetje geven, waardoor de boel volledig instort, zoals dat ook bij dictators als Kadaffi en Assad is gebeurd? Met doorzettingsvermogen, geduld en wapens moet het kunnen!
Verder wens ik u een zalige en gezegende Kerst. En denk daarbij ook even aan die kalkoenen van Bertrand Russell.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant