Loodsen waar oude kleding wordt ingezameld puilen uit. Sorteerder Sympany in Assen moet steeds meer opslagruimte huren omdat het tweedehands textiel niet kwijt kan. De keten dreigt mede door de opkomst van ultrafastfashion vast te lopen.
is economieredacteur. Hij is specialist duurzaamheid en circulaire economie.
Tot aan het metershoge plafond liggen ze opgestapeld, de oude spijkerbroeken, truien, sjaaltjes, sportschoenen, kussens en dekbedovertrekken. Het afgedankte textiel uit de gemeentelijke inzamelbakken ligt in een afgeladen loods te wachten op een tweede leven, samengeperst in witte zakken met groene kunststof strips eromheen. Een vorkheftruck rijdt af en aan met nieuwe balen.
Nee, zó vol ligt het bij kledingsorteerder Sympany in Assen normaal gesproken niet, zegt communicatiemanager Johan Jongkind. Dit jaar heeft de non-profitstichting er zelfs twee opslagloodsen bij moeten huren, in Nieuwegein en in Assen. Die in Nieuwegein is alweer bijna gevuld; binnenkort komt er nog een derde opslagruimte bij. ‘Meestal hebben we 800- à 900 duizend kilo textiel in opslag. Nu 2 miljoen kilo.’
Sympany, dat oud textiel van 67 gemeenten inzamelt, heeft moeite zijn waar kwijt te raken. Dit geldt vooral voor kleding die enigszins verwassen of versleten is en normaal gesproken aan het buitenland wordt verkocht voor tweedehands gebruik. De waarde van textiel is gemiddeld al met 35 tot 40 procent gekelderd, aldus Jongkind. ‘Het is dat we nog financiële reserves hadden’, zegt hij. Anders was de boel al omgevallen.
In het hele land lopen textielverwerkers dat risico. Dit jaar gingen er al twee failliet, waaronder de Enschedese textielhandelaar en -recycler Spronk. Er is een ‘kritiek punt’ bereikt, schreef de branche in oktober in een brandbrief.
Problemen met de afzetmarkten zijn de oorzaak. De Russische markt voor tweedehands textiel viel weg door de sancties na de inval in Oekraïne, en oorlogen in Afrika bemoeilijken de verkoop. Op dat continent is de vraag naar Nederlandse tweedehandsjes sowieso gedaald door spotgoedkope ultrafastfashion, die veelal uit China komt. Dergelijke kleding, ook in Nederland in opmars, is minder waard vanwege snelle slijtage.
Elk jaar doen Nederlanders meer dan 200 miljoen kilo textiel weg, waarvan de helft via gemeentelijke inzamelbakken en kringloopwinkels. Dat verwerkers dreigen om te vallen, is een tegenvaller voor het Nederlandse streven om de komende jaren juist meer te hergebruiken en recyclen.
Sterker nog, de hele keten dreigt vast te lopen, zegt Lennert Vermaat, beleidsadviseur van de Vereniging Herwinning Textiel (VHT). ‘Er komt een moment waarop inzamelbedrijven zeggen: wij stoppen ermee, want het textiel kan geen kant meer op.’ Dat moment kan volgend jaar al aanbreken, denkt Vermaat.
In dat geval moeten gemeenten er zelf iets mee doen. Als ook zij het niet kwijt kunnen bij sorteerders, moeten ze het opslaan of laten verbranden. De burger zal dit merken in zijn portemonnee via de afvalstoffenheffing.
Bij Sympany laat medewerker Emine Bas zien hoe ze bepaalt welke kleding op de lopende band in welke categorie valt. Die dikke zwarte jas? Piekfijn in orde: A-kwaliteit-winterkleding. Kan zo naar een Nederlandse tweedehandswinkel.
Dat dunne rode truitje? Begint een beetje te pluizen: B-klasse zomerkleding. Waarschijnlijk belandt het bij een tussenhandelaar in het Midden-Oosten, die het verscheept naar elders in de wereld. Van het door Nederlandse sorteerders doorverkochte textiel belandt meer dan driekwart in het buitenland.
Kleding die niet draagbaar meer is − te vochtig, te vuil, te versleten − komt deels bij recyclers terecht. Die vermalen het meestal voor laagwaardige toepassingen als isolatiemateriaal of poetsdoekjes. Nieuwe kleding maken uit oude is een verlieslatende bezigheid en gebeurt nauwelijks nog.
Er zijn maatregelen genomen om hergebruik te bevorderen: vanaf 2025 moeten verkopers van textiel, zoals kledingproducenten, meebetalen aan de verwerking van textielafval en het stimuleren van recycling. Ze moeten zorgen dat de helft van het verkochte textiel wordt hergebruikt of gerecycled. Nu is dit nog grofweg 35 procent, volgens Lennert Vermaat van de VHT.
Maar de onderhandelingen met de branche verlopen stroef, zegt hij. Zo is er geen overeenstemming over de hoogte van vergoedingen voor de inzameling, sortering en recycling van textiel. Vermaat voorziet dat het uitbetalen van de eerste vergoedingen op zijn vroegst begint in mei. Tot die tijd kunnen textielverwerkers niet investeren in verbeteringen van de sortering en monitoring, waardoor de hergebruik- en recycledoelen uit zicht raken.
Stichting UPV Textiel, de grootste organisatie die namens kledingbedrijven en andere textielverkopers aan tafel zit, meldt dat de gesprekken ‘op een heel constructieve toon’ verlopen. ‘Het is logisch dat niet alle onderdelen even snel afgetikt kunnen worden. Alles moet goed geborgd, goed doorgerekend en goed te verantwoorden zijn’, aldus een woordvoerder.
Sympany meent dat bedrijven niet goed beseffen wat er komt kijken bij de verwerking van al dat textiel. Neem de hoge kosten voor het verwijderen en afvoeren van restafval dat in de textielbakken is gegooid. Bij de lopende band waar de eerste sortering wordt gemaakt, laat Johan Jongkind zien wat er die dag zoal uit de ladingen is gevist. Een radio, een zak vol oranje attributen van het EK voetbal, een elektrische deken, plastic flesjes.
‘Hier lachen we natuurlijk om’, zegt Jongkind. ‘Maar geregeld zitten er ook volle luiers of slachtafval tussen.’ Een maand geleden troffen medewerkers in Nieuwegein zelfs een pistool aan tussen de zakken kleding, en niet voor het eerst. ‘Dan moet de politie langskomen en wordt de hele operatie stilgelegd.’ Al leveren ongenode gasten tussen de oude kleding ook weleens iets op. ‘Met het statiegeld van alle blikjes en flesjes die bij ons binnenkomen, organiseren we binnenkort een barbecue.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant