schrijft voor de Volkskrant over literatuur, non-fictie en onderwijs.
In deze druilerige, zonloze dagen voor kerst is er op het gebied van onderwijs één lichtpuntje: het lerarentekort is afgenomen. Nou ja, íétsje en vermoedelijk tijdelijk, maar toch: in het basisonderwijs is het nu 8,1 procent, dat was vorig jaar 9,7 procent. Nog altijd 7.700 fulltimebanen in te vullen op basisscholen, en in de grote steden zijn de tekorten nijpend, maar het geeft hoop.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haasse. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Het aantal zij-instromers, 2.244, bleef vrijwel gelijk. Daar is grote winst te behalen, want er zijn veel mensen met een bullshitbaan die graag iets ‘nuttigs’ willen doen. Maar dan moeten ze niet worden tegengehouden door onzinnige gelijke monniken-eisen voor academici (zoals rekententamens voor voormalig fiscalisten, begrijpend lezen voor taalkundigen) en matige begeleiding. Dan lopen de enthousiastelingen snel weg.
In hun Kamerbrief die ze net voor de kerstvakantie (17-12-2024) rondstuurden, sommen minister Eppo Bruins en staatssecretaris Mariëlle Paul ijverig op wat er allemaal is bereikt in het afgelopen jaar: er wordt gewerkt aan het Herstelplan basisvaardigheden, er is een ‘opleidingsberaad’ waarin wordt gepraat over de verbetering van de lerarenopleidingen.
Binnenkort beginnen een landelijke campagne ‘Werken in het onderwijs’ en een ‘challenge’ om jongeren te enthousiasmeren voor het leraarschap. Veel opgetogen promotie, weinig harde verandering.
De grootste troef is de voorgenomen splitsing van de pabo, vanaf 2029, in opleidingen voor lesgeven aan jongere en oudere kinderen, met verschillende bevoegdheden, naast de bestaande pabo. Dat stond in het regeerprogramma en een Kamermeerderheid wil het, dus zal het gebeuren, ondanks tegenstand van leraren, schoolleiders en onderzoekers.
Paul is ervan overtuigd dat die maatregelen meer jongens naar de pabo zullen lokken – nu is een schamele 13 procent van de leerkrachten in het basisonderwijs man – en dat daarmee het lerarentekort zal verminderen.
De gedachte erachter is dat mannen niet zo dol zijn op kleuters, die aanbiddelijke wezens die graag spelen, zingen en knutselen, een kusje willen op een geschaafde knie en soms een onwelriekend ‘ongelukje’ hebben. Vrouwen zouden daar bij uitstek geschikt voor zijn.
Mannen daarentegen willen kinderen écht iets leren, houden van kennisvakken en van voetballen, dagen kinderen uit, zijn niet soft. Een mannelijk rolmodel is broodnodig voor kinderen.
Dat laatste is waar. Het zou geweldig zijn als er evenveel meesters als juffen waren. Het is begrijpelijk dat een lerarenkamer vol vrouwen jongens afschrikt; het zou enorm helpen als er op elke basisschool mannen werken. Mannen trekken mannen aan.
Maar moet je daarvoor een oud, seksistisch boomercliché afstoffen, dat vrouwen invoelend zijn en houden van tuttelen, fröbelen en zorgen, en mannen stoer zijn en dol op kennis? Dat is beledigend voor vrouwen die graag kennis overdragen en voor mannen met een verzorgende inslag. Ik vraag me af of die oubollige tegenstelling nog op werkelijkheid berust; de wetenschappelijke onderbouwing ervan die ik kan vinden, is stokoud.
Wat me vooral stoort is dat deze discussie zo weinig inhoudelijk is: wat lost zo’n splitsing op? Schoolleiders komen straks in de problemen met roosters en vervanging als ze mensen niet in alle klassen mogen inzetten. En: wie in de onderbouw lesgeeft, moet weten wat in de bovenbouw gebeurt – en andersom.
Elke verandering op de pabo moet allereerst een verbetering zijn en ertoe leiden dat kinderen meer leren op school. Natuurlijk moet je studenten ruimte geven voor voorkeuren, zoals sport- of cultuuronderwijs, of toekomstig management. Laat de opleidingen daarin specialisaties aanbieden.
Zorg voor aantrekkelijke, voortreffelijke lerarenopleidingen, hbo en universitair, met landelijke exameneisen. Een gevarieerde loopbaan in een gewaardeerd en goedbetaald beroep: met dat perspectief werf je meer en betere leraren. Mannen en vrouwen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns