In Kampen woont een Oezbeeks gezin al ruim vier weken in een kerk in de hoop uitzetting te voorkomen. Kerkasiel als politiek statement is niet nieuw. ‘Wij waren bang dat ze ons in het azc zouden komen halen.’
zijn verslaggevers van de Volkskrant.
Niemand kijkt raar op als de 3-jarige Aleksa Babayants op pantoffeltjes met tijgerprint door het huis van God sloft. De Open Hof-kerk in Kampen is namelijk ook háár huis. Samen met Aleksa’s vader, moeder, broer en twee zussen kreeg de familie Babayants ruim vier weken geleden kerkasiel aangeboden om te voorkomen dat het uitgeprocedeerde gezin na elf jaar wordt uitgezet naar Oezbekistan.
Formeel bestaat kerkasiel niet, maar de muren van een kerk bieden wel bescherming tegen uitzetting als een kerkdienst gaande is. De overheid mag die namelijk niet onderbreken. Om die reden wordt in Kampen voor de familie Babayants sinds 21 november continu een dienst gehouden, waarbij voorgangers elkaar om de zoveel uur afwisselen.
‘Het idee dat de kerk een vrijplaats biedt, een plek waar mensen niet vervolgd mogen worden, gaat ver terug’, zegt Leon van den Broeke, hoogleraar rechtstheologie en kerkrecht aan de Theologische Universiteit Utrecht. ‘De vorm waarin we het nu zien, stamt uit de jaren zeventig. Toen zochten Turkse en Syrische gastarbeiders hun toevlucht tot Nederlandse kerken om uitzetting te voorkomen.’
Later volgden Vietnamezen en Iraniërs. In 2018 haalde een Armeens gezin het wereldnieuws door 96 dagen te bivakkeren in het Haagse buurt- en kerkhuis Bethel. De actie had succes: niet alleen mocht het gezin blijven, ook de regels voor het kinderpardon werden verruimd.
Maandagochtend is de hoogste in rang bij de Protestantse kerk in Nederland, de scriba van de generale synode René de Reuver, hoogstpersoonlijk naar Kampen gekomen om zijn steun uit te spreken voor de ‘barmhartige’ actie van de lokale kerkgemeente. In het bijzijn van de Oezbeekse familie spreekt hij over Maria, die zich nergens veilig voelde en onderdak kreeg toen ze zorgen had over haar ongeboren kind. Zorgen die moeder Karina Babayants ook heeft nu ze met haar kinderen terug moet naar een land waar ze niet veilig zegt te zijn.
De Reuver haalt ook Maria’s lofzang aan, zoals beschreven in Lucas 1. Daarin zingt zij over God, die ‘geringen aanzien geeft’. ‘Dat is toch wat ons inspireert en hoop geeft’, zegt De Reuver. ‘Als je zelf zo’n geringe bent, dat je gezien wordt. Dan kijkt Hij niet weg, maar geeft ons aanzien. Daar gaat het om, gezien te worden door God, om mensen die zijn aangejaagd door zijn liefde voor het goede.’
Elf jaar geleden vluchtten Karina, haar man Aleksandr en hun twee oudste kinderen uit Oezbekistan. Ze kwamen via aanmeldcentrum Ter Apel terecht in een asielzoekerscentrum in Friesland en leefden de afgelopen acht jaar in een azc in Emmen.
Ze kregen nog twee kinderen en probeerden tevergeefs een status te bemachtigen. Nu klampen ze zich vast aan een zogenoemde 8 EVRM-aanvraag, waarmee ze hopen alsnog te mogen blijven omdat hun vier kinderen in de leeftijd van 3 tot 20 jaar hier zijn geworteld.
Het probleem is: het gezin mag lopende deze aanvraag het land worden uitgezet. ‘Wij waren bang dat ze ons in het azc zouden komen halen’, zegt Karina als ze met haar oudste dochter Ariana (14) in een apart zaaltje in de kerk pers te woord staat. Op de vraag waarom ze niet veilig zijn bij terugkeer, komt geen antwoord: ‘Ik wil daar niet aan worden herinnerd.’
Vanuit het azc kwam Karina in contact met Kasper Jager, dominee uit Kampen en destijds betrokken bij het kerkasiel in Den Haag. ‘Dit is een gezin in nood’, zegt Jager. ‘En nee, wij kunnen niet de hele wereld aan kinderen hier opvangen. Dit gezin staat symbool voor rond de driehonderd kinderen die zich in dezelfde situatie bevinden, omdat de politiek een afspraak van zes jaar geleden niet is nagekomen.’
Na het Haagse kerkasiel in 2018 werd beloofd de asielprocedure te versnellen en te vereenvoudigen. Hoogleraar Van den Broeke ziet dat dit niet is gebeurd, maar vraagt zich af hoe kansrijk de jongste poging van de kerk is om de politiek ‘een kritische spiegel voor te houden’.
‘Het is maatschappelijk, religieus én politiek een heel gevoelig onderwerp geworden’, zegt hij. ‘De politieke context is heel anders dan in 2018. De discretionaire bevoegdheid van de staatssecretaris om uitzonderingen te maken, is bijvoorbeeld afgeschaft. De maatschappij is bovendien verhard.’
Binnen kerkgenootschappen loopt ook niet iedereen warm voor het kerkasiel, weet Van den Broeke. Tegenover de vraag of je een gezin met minderjarige kinderen die nog nooit in Oezbekistan zijn geweest na elf jaar kunt uitzetten, staan volgens hem ook tegenargumenten. ‘Mensen hebben lang geprocedeerd en keer op keer nee te horen gekregen. Moet een geloofsgemeenschap zich dan ook niet aan de wet houden?’
Als die laatste vraag aan scriba De Reuver wordt voorgelegd, komt hij er niet helemaal uit. ‘We leven in een democratie, met een rechtssysteem waar we zuinig op zijn’, zegt hij. ‘Ik doe daar niets aan af. Maar als wij zien dat het recht van de staat ten koste gaat van kinderen, is dat dan rechtvaardig?’ Hij zegt te handelen vanuit de christelijke traditie om te zorgen voor kwetsbare mensen. ‘Wat voor asielbeleid je ook voert, niet over de rug van kinderen.’
De 14-jarige Ariana glundert als ze zegt hoe blij ze is met alle mensen die voor ze zorgen in de kerk. Ze was zo oud als haar zusje Aleksa (3) nu is toen ze elf jaar geleden in Nederland kwam. Ze woonde nooit ergens anders dan in een azc en maakt nu noodgedwongen haar schoolwerk vanuit een kerk. ‘Ik doe vmbo-kader’, zegt ze trots, ‘en wil opstromen naar mavo/havo.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant