In veel opzichten zijn de (geo)politieke kaarten in 2024 opnieuw geschud. Zowel nationaal als internationaal lijkt zich een nieuwe orde - dan wel wanorde - af te tekenen. Het Volkskrant-commentaar bespreekt aan het einde van het jaar de belangrijkste verschuivingen. Vandaag deel 3: de toegenomen ongelijkheid.
Op het eerste gezicht draait de wereldeconomie naar behoren, zeker in de westerse wereld. Op de beurzen werden indrukwekkende winsten geboekt, de inflatie lijkt beteugeld en de meeste economieën groeien gestaag door. De werkloosheid is historisch laag, ook in de Europese Unie.
Vooral de Amerikaanse economie, die wereldwijd de toon zet, blijft indrukwekkende groeicijfers tonen: 3 procent per jaar minimaal. Europa blijft daar ver bij achter.
Het wonderlijke is dat deze cijfers niet leiden tot rust en tevredenheid onder de burgers, en ook niet bijdragen aan de populariteit van conservatieve partijen die alles vooral bij het oude willen laten. Integendeel, overal in de westerse wereld komen kiezers in opstand.
It’s the economy, stupid zei oud-president Bill Clinton ooit: de vraag is of dat nog waar is. In Nederland waren volgens de laatste metingen 540 duizend mensen arm: 3,1 procent van de bevolking. Vijf jaar geleden was dat meer dan het dubbele. Het beeld dat de bestaanszekerheid van steeds meer Nederlanders in gevaar is, wat een belangrijk thema in de laatste verkiezingscampagne was, blijkt dus niet uit de cijfers.
Het kan zijn dat het beeld van de werkelijkheid door de algoritmes van sociale media dusdanig is gemanipuleerd dat kiezers deze werkelijkheden niet meer zien. Het kan zijn dat ze culturele kwesties ineens veel belangrijker vinden. Maar het kan ook zijn dat we de wijsheid van Clinton moeten vervangen door een andere: it’s the inequality, stupid.
In de Verenigde Staten zijn de inkomensongelijkheid en de vermogensongelijkheid van oudsher het grootst. De internetrevolutie, waarbij grote onlineplatforms ontstonden op elk denkbaar terrein, creëerde een nieuwe vorm van marxistische Verelendung, waarbij degene die het werk doen een groot deel van hun verdiensten moeten afstaan aan de eigenaren van het platform, die in korte tijd astronomisch rijk zijn geworden.
In West-Europese landen is vooral de vermogensongelijkheid de afgelopen jaren snel gegroeid. Die zal verder groeien als de babyboomergeneratie straks overlijdt. Wie ouders met een huis heeft, zit in het algemeen aan de goede kant van de vermogenskloof; wie hurende ouders heeft aan de slechte. De samenleving valt in toenemende uiteen in haves and havenots.
Ongelijkheid maakt ongelukkig, structurele ongelijkheid al helemaal.
Het wrange is dat de kiezer in de VS opnieuw heeft gekozen voor een kandidaat die perfect symbool kan zijn voor deze ongelijkheid en zich, om dat nog eens extra te onderstrepen, tegenwoordig laat assisteren door de rijkste man ter wereld. In plaats van het volk komt de financiële elite aan de macht. De Verenigde Staten krijgen steeds meer trekken van een plutocratie.
Een deel van het electoraat lijkt te hebben gedacht dat rijke mannen het best in staat zijn om ook het hele Amerikaanse volk rijk te maken: door gunstige financiële deals te sluiten met andere landen, het overheidsapparaat drastisch af te slanken en migranten de grens over te zetten.
Te vrezen valt dat eerder het omgekeerde zal gebeuren. De regering-Trump zal het kapitalisme, dat in de huidige tijd juist beteugeld zou moeten worden, nog meer de vrije loop laten, waardoor de ongelijkheid verder kan groeien.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant