Wat is de achtergrond van de dader? En waar beschuldigde Saoedi-Arabië hem precies van?
Hanco Jürgens: "De dader, Taleb A., is een niet-gelovige uit Saoedi-Arabië die ernaar streefde om vrouwen en niet-gelovigen uit Saudi- Arabië te helpen. In zijn thuisland werd hij als afvallig gezien, omdat hij zich afkeerde van de islam. Hij is toen naar Duitsland gevlucht."
"Vanuit Duitsland hielp hij Arabische vrouwen om ook te vluchten. Sommigen van hen voelden zich onveilig en zeiden dat ze in Duitsland werden misbruikt. Hij heeft dit bij de Duitse overheid aangekaart, maar hier is volgens hem niks mee gedaan. Ook beschuldigde hij hulporganisaties die voor Saoedische vrouwen zouden moeten opkomen van slechte opvang."
"In 2017 en 2019 is hij door meerdere media geïnterviewd. Hij benoemde toen hoe moeilijk ongelovigen het hadden in Saoedi-Arabië. Hij veroorzaakte altijd al problemen, maar de afgelopen jaren werd zijn gedrag problematischer. Hij heeft een aantal standpunten die dicht bij de radicaal-rechtse Alternative für Deutschland (AfD) zitten: hij vindt dat Europa momenteel te vriendelijk is voor de islam."
Waarom hebben de Duitse veiligheidsdiensten niet eerder ingegrepen nadat Saoedi-Arabië hen over hem had getipt?
Jelle Postma: "Voor zover de we nu begrijpen uit de berichtgeving lijkt de dader stond in Saoedi-Arabië bekend als opstandig en bereid tot geweld, waarna de Saoedi's de Duitse autoriteiten meermaals hebben ingelicht. Inlichtingendiensten uit verschillende landen hebben veel contact en delen aanwijzingen met elkaar. Toch handelt de ontvanger van zo'n tip niet meteen, omdat veel van zulke 'tips' onterecht blijken."
"Mocht een inlichtingendienst besluiten om toch onderzoek te doen, dan volgt eerst een zogeheten eerste zoekslag. Daarbij gebruiken inlichtingendiensten openbare bronnen, bijvoorbeeld iemands inkomen, of diegene die al bekend is bij justitie of politie en andere persoonlijke informatie. Pas als er daarna nog steeds onduidelijkheden of verdachte patronen zijn, doen autoriteiten extra onderzoek in de vorm van surveillance of bijvoorbeeld het aftappen van iemands apparaten."
Kenneth Lasoen: "De vraag is ook in hoeverre de Saoedi's een mate van urgentie hebben benadrukt bij de inlichtingendiensten. Er komen wekelijks honderden tot duizenden tips binnen. Dat zijn simpelweg te veel tips om allemaal te onderzoeken, dus de inlichtingendiensten moeten keuzes maken."
"De diensten letten ook op radicaliseringspatronen die bijvoorbeeld bij jihadisten of andere extremisten te zien zijn. Men kijkt daarbij naar de intenties van de persoon."
Waarom heeft de politie niet eerder ingegrepen, ondanks het feit dat hij al eerder mensen bedreigde en op sociale media sprak over het plegen van aanslagen?
Jelle Postma: "Hij is veroordeeld voor een aantal bedreigingen en kreeg daar een boete voor. Na verder onderzoek van de autoriteiten zijn er geen bijzonderheden gevonden. Ze monitoren de dreigingen digitaal. Je kunt niet iedereen een preventieve celstraf geven. Daarnaast heeft Duitsland, net zoals Nederland, een hele strenge privacywetgeving. Hierdoor kan de overheid niet zomaar met burgers meekijken."
"Sommige mensen, vooral aan de linkerkant van het politieke spectrum, noemen A. een rechts-extremist omdat hij aanhanger zou zijn van AfD. Anderen, meer rechts, denken juist aan taqiyya, het principe in de islam waarbij je in sommige gevallen je islamitische geloof mag verbergen. Welke bewering klopt?"
Kenneth Lasoen: "Het is een heel raar geval. We weten niet of we de aanslag kunnen rekenen tot een vorm van rechts-extremisme of toch jihadisme. De hele voorgeschiedenis is bijzonder. Taleb A. positioneerde zich als extreemrechts en paste niet in het patroon van een jihadist. Maar het is dan inderdaad tegenstrijdig dat hij een kerstmarkt uitkoos en niet bijvoorbeeld een moskee. Maar hij zou ook simpelweg kunnen hebben gekozen voor een evenement dat de grootste impact zou hebben, kijkend naar zaken als zekerheid, aandacht en hoeveelheid slachtoffers."
Hoe kon het voertuig in het afgezette gebied komen?
Jelle Postma: "Er zijn enorm veel evenementen en niet bij elk evenement wordt het terrein even goed afgezet. Het zou ook aan de organisatie kunnen liggen: de ene zet een groter gebied af dan de ander."
Kenneth Lasoen: "Ik denk dat de beveiliging nalatig is geweest. A. heeft een opening gezien en heeft hier gebruik van gemaakt, denk ik. Maar wat er precies is gebeurd, wordt nog onderzocht."
Wat zijn de gevolgen voor de Duitse politiek?
Hanco Jürgens: "Het gevolg lijkt te zijn dat migratie twee maanden voor de verkiezingen op de politieke agenda komt. Eerst was vooral de economie een belangrijk onderwerp, maar komende weken zal migratie een groot thema zijn. De AfD kan profiteren van deze verandering terwijl ze al tweede stond in de peilingen. Het sentiment zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat oud-bondskanselier Angela Merkel te veel migratie heeft toegestaan en dat daar nu verandering in moet komen."
"Bondskanselier Scholz probeert een vaste koers uit te varen: rust en vertrouwen uitstralen en de boel bij elkaar houden. Hij stelt sowieso al dat veiligheid van het grootste belang is: sociale zekerheid, internationale veiligheid en veiligheid op straat."
Hoe groot is de kans dat er ook in Nederland een aanslag op een kerstmarkt zal plaatsvinden?
Jelle Postma: "De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) heeft het dreigingsniveau eerder ingeschaald op 4, op een schaal van 1 tot 5. Dit verandert niet doordat er in Duitsland een aanslag is gepleegd. De veiligheidsdiensten, NCTV en politie doen alles wat ze kunnen om een aanslag te voorkomen. Ook in Nederland hebben evenementen tegenwoordig maatregelen als betonblokken en toegangscontroles."
NU.nl schreef al eerder over het vermogen van Nederland om aanslagen te voorkomen. Dat artikel lees je hier.
Waarom neemt het dreigingsniveau niet af?
Jelle Postma: "Het dreigingsniveau gaat in golfbewegingen. Er was in het vorige decennium een tijd van islamitisch terrorisme. Nu is er vooral meer dreiging vanuit antidemocratische en extreemrechtse groeperingen. Al wordt de dreiging vanuit islamitische terrorische organisaties momenteel ook weer groter als reactie op wat er in Gaza gebeurt. Deze wisselwerking tussen islamitische en terrorische organisaties enerzijds en antidemocratische en extreemrechtse groeperingen anderzijds zal groter worden. De komende jaren zal de dreiging in elk geval niet afnemen, denk ik."
Source: Nu.nl algemeen