De angst om ziek te worden, een afkeer voor eten of een lichamelijke beperking: gezellig eten tijdens een kerstdiner is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Daar weten NU.nl-lezers Tine, Jesse en Jack alles van. "Ik zie er elk jaar enorm tegenop."
Wanneer iedereen aan het genieten is van het kerstdiner, krijgt Tine de Wijs (33) geen hap door haar keel. Van al die speciale kerstmaaltijden raakt ze juist in paniek. Tine heeft het prikkelbaredarmsyndroom (PDS), waardoor haar darmen onverwachts kunnen reageren op bepaald eten. Ook kampt ze met een overgeefangst (emetofobie), waardoor ze heel bang is om plots over te geven. "Eten is voor mij geen feestje. Zeker niet aan een drukke eettafel waar iedereen zichtbaar geniet."
Als Tine vertelt over haar angststoornis, wordt ze niet begrepen. "Vaak krijg je als reactie dat iedereen overgeven vies vindt", vertelt ze. "Maar ik krijg paniek van het idee dat ik bij overgeven controle verlies en dat het ineens kan gebeuren. Als er druk ligt op eten, zoals met Kerst, word ik gespannen. Die stress zorgt ervoor dat ik meer last van mijn darmen krijg, zoals krampen. Dan denk ik: zie je nou wel, je bent ziek en moet overgeven. Terwijl ik dat al tien jaar niet gedaan heb."
Bij het kerstdiner nam Tine dan maar wat hapjes voor de sier. Ze vermijdt vanwege haar angst veel sociale activiteiten, zoals etentjes met vriendinnen. "Het levert me te veel stress op", zegt ze. "Ook op werk wil ik soms eten, maar durf ik het niet. Daardoor kan ik mijzelf minder goed concentreren. Ik zoek ook altijd een vluchtroute. Wat is de dichtstbijzijnde prullenbak in de kantine of trein voor als ik ziek word?"
Dit jaar viert Tine Kerst alleen met haar partner. "We gaan avondeten zoals we dat elke avond doen, zodat ik kan ontspannen", zegt ze. "Thuis kan ik meestal wel eten. Ik beperk mijzelf wel door mijn angst. Ik ben heel erg gehecht aan mijn veilige thuisomgeving, maar ik denk dat ik eigenlijk veel meer in mijn mars heb. Ik zou minder een huismus willen zijn en meer spontane dingen ondernemen. En misschien volgend jaar wel kunnen genieten van een kerstdiner met anderen."
"Als ik met Kerst aan een mooi aangekleed diner zat, dacht ik: geef mij maar gewoon een boterham", vertelt Jesse Berkhof (29). Wanneer hij groente eet, walgt hij ervan. Jesse hoeft maar een tomaat te zien of ruiken en denkt al aan kokhalzen. Ook als het in een gerecht verwerkt is.
Jesse heeft de eetstoornis ARFID, waar hij nu therapie voor volgt. "Anderen kunnen zich dit haast niet voorstellen", vertelt hij. "Vergelijk het met een delicatesse als een schapenmaag, dat willen veel mensen ook niet eten. Groenten zorgen bij mij voor dezelfde angstgevoelens."
Al van kleins af aan heeft Jesse problemen met eten. Hij had alleen geen idee dat hij een eetstoornis had. "Ik dacht dat ik gewoon niets lustte", zegt hij. "Ik vermeed daardoor de groenten en ook sociale gelegenheden waarbij ik moest eten. Ik ben daardoor ook weinig naar mijn schoonfamilie gegaan voor Kerst."
Als Jesse bij een vriend ging logeren, kwam hij na het avondeten. Of als hij een bedrijfsborrel had, zorgde hij ervoor dat hij iets gegeten had wat hij wel kon verdragen. En in de pauze op school fietste hij naar de supermarkt om iets anders te halen. "Ik schaamde me", zegt hij. "Je deelt het niet met anderen, omdat mensen een oordeel hebben. Dan ben je bijna dertig en lust je nog minder dan iemand van vijftien. Ik isoleerde mijzelf en was eenzaam."
Jesse's vriendin hoorde over ARFID, waardoor Jesse in therapie ging. "Achteraf wilde ik dat ik dit eerder had gedaan, maar ik wist niet dat de eetstoornis bestond. Het heeft mijn sociale leven wel beschadigd. Inmiddels kan ik bepaalde groenten wel eten. Wij houden het dit jaar met Kerst klein en gaan gourmetten. Maar ik ga er geruster naartoe en hoef niet alles te kunnen eten."
De afgelopen twee jaar heeft Jack Feuler (70) geen Kerst kunnen vieren. Hij lag in het ziekenhuis rond de feestdagen, omdat hij een stalen beugel in zijn kaak kreeg. Een jaar later lag hij er weer, omdat de beugel eruit moest. "Ik weet nog dat ik op mijn telefoon keek en iedereen zich aan het amuseren was", vertelt hij. "Ik schaam me er zo voor, maar de gedachte dat ik geen zin meer had om te leven is door me heen gegaan."
Die gedachten gingen ook weer weg, maar spookten vooral door Jacks hoofd toen hij zware behandelingen en operaties kreeg voor mondkanker. Die werd bij hem in 2022 ontdekt. "Ik heb aan mijn vrouw en kinderen verteld hoe ik me voelde en kreeg goede begeleiding. Ook met de oncoloog en chirurg kon ik dit bespreken. Ik was nog nooit ziek geweest en wist niet hoe ik daarmee om moest gaan. Het was een rotte tijd."
Jaren ervoor ging hij al met pijnklachten naar de tandarts, maar die dacht dat het om een tandvleesontsteking ging. Omdat Jack lang met mondkanker rondliep, kreeg hij meteen een ingrijpende operatie. "De dokter omschreef de kanker als een beestje dat langzaam mijn kaak opat. Mijn ondertanden zijn getrokken, mijn kaak is weggehaald en met kuitbeen hebben ze het teruggemaakt. Ik zie er daardoor anders uit en de onderkaak is zwakker, waardoor ik voor de rest van mijn leven alleen nog maar vloeibaar mag eten. "
Jack kijkt uit naar Kerst, maar niet naar het kerstdiner. "Ik kan er goed mee omgaan, maar Kerst is een zwak moment, zegt hij. "Ik kijk ernaar uit om het mijn familie te vieren. Ik ben blij dat ik genezen ben en ga er positief in, maar heb wel deze beperking. Eten is maar een klein onderdeel van Kerst, maar ergens in je hoofd denk je dan toch: het had ook anders gekund."
Source: Nu.nl algemeen