Achthonderd jaar kon de Londenaar in de vroege ochtend terecht op de Smithfield Market, waar in een nog slapende stad kilo’s en kilo’s vlees verhandeld werden voor een spotprijs. Maar die tijd is voorbij, nu het centrumbestuur een punt zet achter die geschiedenis. ‘Geen idee waar we in de toekomst heen moeten.’
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen.
Het is tien voor zeven in de ochtend als Annmarie Agoucha zich onderweg naar haar werk nog snel over Smithfield Market haast, naarstig op zoek naar lamsbouten. In haar boodschappenkarretje heeft ze al een stuk beenham en een paar kippen. ‘De feestdagen komen eraan en je betaalt hier de helft van wat je in de supermarkt kwijt bent,’ zegt de 50-jarige docente voedseltechnologie uit de Londense buitenwijk Bromley. ‘Je moet alleen heel vroeg opstaan. Om zeven uur gaan de laatste stallen dicht.’
De tijd dringt niet alleen voor Aguocha, maar ook voor de ruim 800 jaar oude vleesmarkt zelf. Onlangs heeft The City of London Corporation, het bestuur van het oude centrum, bepaald dat Smithfield Market in 2028 de deuren moet sluiten. Er komen café’s, winkels en appartementen, net als in de oude fruit- en groentemarkten van Covent Garden en Spitalfields. De nieuwe bestemming is simpelweg lucratiever voor de plaatselijke overheid. Ook Billingsgate zal verdwijnen, de vismarkt in de schaduw van Canary Wharf, het zakencentrum in het oude havengebied.
Met de sluiting komt een einde aan een rijke geschiedenis, die teruggaat naar de 12de eeuw. Smithfield, de naam stamt af van ‘Smoothfield’ (vlak veld), was oorspronkelijk een veemarkt, die in 1327 een officiële vergunning kreeg van koning Edward III. Het marktterrein was ook een plek voor openbare executies. In 1305 werd de Schotse opstandeling Sir William Wallace hier gevierendeeld, een bloedige gebeurtenis die wordt herdacht met een gedenksteen ter plaatse. Nog altijd laten Schotse nationalisten er vlaggen en bloemen achter.
Smithfield was al eens bijna verjaagd. In de 19e eeuw werd er geprotesteerd, door onder meer Charles Dickens, tegen het slachten van vee midden in een dichtbevolkte stad. In een sierlijk gebouw van Tower Bridge-ontwerper Horace Jones maakte Smithfield een doorstart als vleesmarkt. De tunnels waar het vee ooit per trein arriveerde, werden opslagruimten. In de jaren vijftig van de voorbije eeuw beleefde Smithfield zijn hoogtijdagen. Destijds werd er jaarlijks 400 miljoen kilo vlees verhandeld.
Hoewel dat tot een kwart is gereduceerd, is de laatste vleesmarkt van Londen iedere ochtend een oord van bedrijvigheid in een nog slapende stad. Vanaf middernacht laden slagers en groothandelaren hun witte bestelbusjes in met heftrucks. Langs de Buyers Walk staan de vitrines van 28 verschillende handelaren. Op de achtergrond, vanwege de hygiëne achter glazen wanden, hangen de karkassen. Bij sommige handelaren sieren posters van voetballers en blote fotomodellen de muur. Zes rode telefooncellen staan er goed onderhouden, maar werkloos bij.
In de loop van de nacht komen de koopjesjagers. ‘Ik ben om half vijf opgestaan en met de nachtbus hierheen gekomen om gehakt te kopen, worsten en bacon voor mijn Ulster Fry (een traditioneel Noord-Iers ontbijt, red.)’, zegt de 83-jarige Noord-Ier Dermot Mullin. ‘Al vijftig jaar kom ik hier eens in de paar weken om vlees in te slaan en een praatje te maken met de handelaren. Dit is het ware Londen.’ In de tijd dat hij als manusje-van-alles werkte in het nabijgelegen St Bartholomew’s-ziekenhuis kwam Mullin hier dagelijks.
De handelaren zijn echter steeds vroeger klaar. Het is zes uur wanneer de 31-jarige vleeshandelaar Brandon uit Chelmsford bij de stal van Absalom & Tripe een stapel bankbiljetten aan het tellen is. ‘Vroeger deed ik dat een uur later. Het grootste probleem is dat het voor klanten door al die milieuheffingen steeds duurder wordt om de binnenstad binnen te rijden. Daar zijn wij de dupe van.’ De vleeshandelaren hebben bovendien te maken met de opkomst van het vegetarisme, zeker onder jongeren.
‘Zeer bedroefd’ over het besluit is Alec Forshaw, een historicus die in de jaren zeventig streed voor het openhouden van de markt en het boek Smithfield Past and Present schreef. ‘Het is nog altijd een belangrijke markt voor de Londense cateraars, hotels, restauranteurs en specialistenslagerijen.’ In The Daily Mail schreef de cultuurpessimist Peter Hitchens dat de wereld ‘in het algemeen minder hard-werkend, minder mannelijk, minder stinkend, minder aards en minder vlezig’ wordt.
De autoriteiten zullen de handelaren in totaal voor 150 miljoen pond compenseren, op voorwaarde dat ze niet protesteren. Hun vertrek zal een gemis zijn voor Liz Lacinti. De eigenaresse van het Portugese restaurant Camacheira in Noord-Londen loopt met een Ikea-tas vol vleeswaren over de markt. ‘Het is goed om in de stad een markt te hebben waar je bijna voor de helft van de prijs vlees kunt inslaan. Daardoor kunnen we de prijs laag houden voor onze klanten. Geen idee waar we in de toekomst heen moeten.’
De markt trekt toeristen, soms in groepen met een gids, soms op eigen gelegenheid zoals de Amerikaan Ted Bromund. ‘Ik ben dit stukje Londense geschiedenis nog even kunnen bekijken nu het nog bestaat,’ zegt de academicus die gespecialiseerd is in Brits-Amerikaanse betrekkingen. ‘Plekken als deze geven een stad karakter.’ Na zijn bezoek gaat hij naar de Fox & Anchor, de enige van de vier Smithfield-kroegen die nog steeds om zeven uur ’s ochtends de deuren opent, speciaal voor het marktpersoneel.
Daar zit Ackeem Foster, in het donker op een terras, met een sigaret en een pint Guinness bij te komen van een nacht lang sjouwen met dode dieren, of delen daarvan. Hij praat na met twee collega’s. ‘Het is mijn eerste echte baan’, vertelt de 26-jarige Londenaar, ‘en het is een bijzondere plek om te werken. Het is zo zwaar dat ik niet meer speciaal naar de sportschool hoef.’ Dat de markt gaat sluiten, zegt hij doodzonde te vinden, maar het baart nu nog even geen zorgen. ‘Dat is pas over drie jaar.’
Bij zonsopgang maken de witte schorten plaats voor pakken. Met de koffie in de hand lopen de eerste City-werkers over de sluitende markt, langs achtergelaten dozen met kippen, naar hun kantoren. In de verte klinkt het geluid van hamers en boormachines. Het westelijke deel van het Victoriaanse marktgebouw, dat al sinds de jaren negentig leeg staat, wordt omgebouwd tot de nieuwe locatie van The Museum of London. Daar zal de geschiedenis van de vleesmarkt, in geuren en kleuren, worden verteld.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant