Deze week was de zevenduizendste aflevering van Goede tijden, slechte tijden. Ik moet bekennen dat ik de serie nog nooit heb gezien, maar met ons kabinet-Schoof is dat ook niet nodig. Het tv-programma draait sinds 1990 om de levens, liefdes, ruzies en drama’s in het fictieve dorp Meerdijk. Ook het kabinet-Schoof draait om deze thema’s (of de afwezigheid daarvan), maar dan in het echte Den Haag.
En aan die Haagse soap werd door ons kabinet deze week weer een nieuw hoofdstuk toegevoegd. Terwijl de meeste Nederlanders de slingers in de boom hingen, werkte het aan een cliffhanger om ervoor te zorgen dat we na het kerstreces weer allemaal kijken. Zo was minister Faber van Asiel en Migratie, na het debacle van de noodwet en de bordjes in asielzoekerscentra (‘Hier wordt aan uw terugkeer gewerkt’), weer helemaal terug. Zij liet weten dat ze via een spoedprocedure haar wetsvoorstel met asielnoodmaatregelen nog voor de kerst aan de Raad van State wil voorleggen. Wilders dreigde eerder deze week uit de regering te stappen als de plannen niet door het kabinet zouden worden goedgekeurd. Mijn moeder zou zeggen ‘je moet doen wat je niet laten kan’, maar dat gold niet voor de coalitiepartijen.
Over de auteur
Mike Jansen is advocaat in Amsterdam en betrokken lid van de VVD. In de maand december is hij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De Nederlandse Orde van Advocaten gaf eerder aan te zijn ‘geschrokken van de wijze waarop minister Faber haar wetsvoorstellen versneld en buiten het wetgevingsproces om wil invoeren’. ‘Door deze snelheid, de beperkte wetgevingsconsultatie en de vertrouwelijkheid van de wetsvoorstellen, komt de kwaliteit van wetgeving ernstig in het gedrang’, aldus de Orde. Zij stelde dat ‘een ondermijning van onze democratische rechtsstaat op de loer ligt’.
Bovendien geeft de Orde aan ‘grote zorgen’ te hebben over de inhoud van de wetsvoorstellen. De Raad voor de Rechtspraak en de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State hebben eveneens ‘grote zorgen’ over de wetsvoorstellen en de werkwijze van de minister. Ook uit Den Haag kwam er kritiek. Naar verluidt werkt de minister met niemand samen en weet niemand wat ze doet.
De Orde oordeelde eerder in haar Rechtsstatelijke Toets Regeerprogramma 2024 al dat dit programma op negen onderdelen in strijd is met de beginselen van de rechtsstaat. De nieuwe ontwikkelingen komen daarbij. Maar er is nog wat anders. Kern van de rechtsstaat is de rule of law. Dit betekent dat elke vorm van macht binnen de rechtsstaat zijn oorsprong vindt in het recht. Wij worden geregeerd door wetten, en niet door mensen. Faber handelt in strijd met deze regel door haar eigen handelen belangrijker te maken dan de wet en het wetgevingsproces. Zij was dan ook niet gevoelig voor de kritiek en stelde ‘dat je een keer moet beginnen met een strenger asielbeleid’. Precies dus wat de rule of law probeert te voorkomen.
Ondanks deze ernstige kritiek en bezwaren heeft het kabinet de plannen van Faber afgelopen vrijdag in de ministerraad goedgekeurd. Een dieptepunt voor de rechtsstaat.
Faber deed eerder al van zich spreken bij de inmiddels gesloten grenzen. Vijftig extra marechaussees moeten deze bewaken. Op de vraag aan Faber of dat geen symboolpolitiek is, antwoordde zij in het NOS Journaal dat de maatregelen een ‘afschrikwekkende werking’ moeten hebben. Om dat kracht bij te zetten bezocht zij zelf de grens, om daar in de regen mee te helpen de stroom migranten tegen te houden. Aan de beelden te zien waren die van schrik een blokje omgereden.
Ook Wilders deed weer een duit in het zakje. Nadat hij in de eerste episode al had aangekondigd naar Israël te zullen gaan, voegde hij vorige week de daad bij het woord. Op de foto is te zien hoe Wilders tijdens deze ‘privéreis’ Netanyahu de hand schudt, terwijl voor hem een Nederlands vlaggetje op tafel staat als ware hij de minister-president op een officieel bezoek. De coalitiepartners, inclusief de VVD, zwegen over deze zoveelste provocatie, uit angst om het nog groter te maken. Maar angst is geen goede raadgever. Het gedrag van Wilders past niet in een rechtsstatelijke bestuurscultuur en hij dient daarop te worden aangesproken. En dat vergt leiderschap; iets wat ontbreekt in deze coalitie.
Het mooie aan de Haagse soap is dat de kiezer de volgende aflevering zelf mag schrijven. Er is geen regisseur die besluit waar wij naar kijken. De kiezer bepaalt en de politici doen wat er wordt gevraagd. Waren premiers als Kok en Lubbers nog leiders met een eigen koers, tegenwoordig hebben we een partijloze minister-president zonder agenda die van incident naar incident hobbelt. Toch bleek uit de Ipsos I&O-zetelpeiling eerder deze week dat, behalve de NSC, de coalitiepartners geen zetels verliezen, omdat de kiezers tevreden zijn over de ‘doelen’ van het kabinet en het ook ‘prettig’ vinden dat er een ‘stevig rechts kabinet zit’.
De kiezer maakt zich blijkbaar minder zorgen over de schendingen van de rechtsstaat. Ook de VVD heeft zich als rechtsstatelijke partij nog geen enkele keer tegen de inbreuken op de rechtsstaat uitgesproken of verzet. Sterker nog, ze dringt aan op snelle uitvoering van wetgeving, waartegen door onze rechtsstatelijke instituties ernstige bezwaren zijn geuit. De peilingen tellen blijkbaar zwaarder dan de liberale waarden. En zo kan de PVV ongestoord haar gang gaan op weg naar de volgende aflevering van dit feuilleton.
RTL kondigde bij het jubileum aan dat Goede tijden, slechte tijden in ieder geval nog drie jaar doorgaat. Of dat voor het kabinet-Schoof ook geldt, valt te bezien. Een goede soap is als het leven. Naast intriges en ruzies moeten daar ook passie en hartstocht in voorkomen. En dat is ver te zoeken in deze coalitie. Wil die het volgend jaar dan ook overleven, dan zal iemand de regie moeten nemen en de spelers aan het script houden. Daarbij geldt dat de kiezer vooral goede tijden wil en dat het niks wordt zonder liefde. Laat dat laatste de boodschap zijn in deze donkere dagen voor kerst.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant