De afgesproken overdracht van de Chagos-eilanden van Verenigd Koninkrijk aan Mauritius is onzeker. Mauritius wil meer geld, terwijl Donald Trump fel gekant is tegen het afstaan van deze archipel in de Indische Oceaan. De eilanden zijn nu onderwerp geworden van een geopolitieke strijd.
Begin oktober maakte de Britse premier Keir Starmer bekend dat de zestig vrijwel onbewoonde Chagos-eilanden in de Indische Oceaan in handen komen van Mauritius. Hiermee volgde Londen een aanbeveling van het Internationale Gerechtshof in een zaak die namens Mauritius was aangespannen door de Britse advocaat Philippe Sands, een vriend en oud-collega van Starmer. Als dichtsbijzijnde natie, 2.000 kilometer verderop gelegen, kreeg Mauritius recht op de eilanden.
De toenmalige premier van Mauritius, Pravind Jugnauth, toonde zich tevreden over het akkoord, waarop tevens de zegen van president Joe Biden rust. Dat laatste is belangrijk omdat op een van de eilanden, Diego Garcia, een strategisch belangrijke Brits-Amerikaanse luchtmachtbasis gelegen is, waar onder meer met B-52-bommenwerpers gestationeerd zijn. Het is niet alleen een belangrijke plek om China in de gaten te houden, maar ook voor het uitvoeren van militaire acties in het zogeheten Nabije Oosten.
Echter, de nieuwe premier van Mauritius, Navinchandra Ramgoolam, wil de deal middels nieuwe onderhandelingen verbeteren in zijn voordeel. In het akkoord staat dat de Britten Diego Garcia de komende 99 jaar voor tientallen miljoen ponden per jaar zullen pachten van Mauritius, maar Ramgoolam mikt op een hogere prijs. Volgens Britse critici is Mauritius de Britten juist 3 miljoen pond verontschuldigd. Dat bedrag had Mauritius in de jaren zestig ontvangen in ruil voor de belofte dat het geen claim zou leggen op de eilanden.
Belangrijker is de aanstaande machtswisseling in de Verenigde Staten. In tegenstelling tot zijn voorganger Joe Biden, is aankomend president Donald Trump fel tegen de deal gekant. Zijn aanstaande minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio beschouwt de deal vanwege de pro-Chinese houding van Mauritius als een bedreiging voor de nationale veiligheid. Voor Trump is Chagos ‘het belangrijkste eiland op de planeet’, verklaarde Nigel Farage recent, naar eigen zeggen op gezag van een topadviseur van de toekomstig president.
Starmer heeft zijn ervaren veiligheidsadviseur Jonathan Powell naar Mauritius en de Verenigde Staten gestuurd om de Chagos-deal te redden en te beklinken voordat Trump tot president is beëdigd. Als deze missie succesvol blijkt, zal dat de verhouding tussen de regering-Starmer en de aanstaande regering-Trump ernstig kunnen schaden. Op de achtergrond speelt de verhouding met China. Waar Starmer de banden met de Chinezen wil aanhalen, staat Trump een harde lijn voor wat betreft de communistische grootmacht.
Over de Chagos-eilanden hangt bovendien de schaduw van de Koude Oorlog. Halverwege jaren zestig toverden de Britten en Amerikanen Diego Garcia om tot een luchtmachtbasis om de militaire aanwezigheid van de Sovjet-Unie in de regio tegen te gaan. Op bevel van de Amerikanen gingen de Britten over tot ontvolking van de eilanden. Veel Chagossiërs belandden tegen hun wil in Mauritius. Anderen vestigden zich op de Seychellen en in Engeland. Onder de diaspora heerst woede jegens Starmer.
Ook zijn er vragen over de rol die Moskou, een andere bondgenoot van Mauritius, heeft gespeeld bij de totstandkoming van de deal. De denktank Royal United Services Institute heeft merkte op dat Rusland ‘belangrijk diplomatiek werk heeft verricht’ om ervoor te zorgen dat Mauritius vanuit het mondiale Zuiden steun kreeg voor de claim op de Chagos-eilanden. Volgens Sir Richard Dearlove, oud-hoofd van de Britse geheime dienst MI6, past de Russische inmenging op de Chagos-affaire ‘precies in het handboek’ van Vladimir Poetin.
Een andere zorg van Amerika is dat de Chagos-eilanden, die sinds 1814 in Britse handen waren, een kernwapenvrije zone worden. Mauritius is namelijk een ondertekenaar van het Afrikaanse Pelindabaverdrag, dat ‘het opslaan, verwerven, testen, bezitten, controleren of neerzetten van kernwapens’ verbiedt. Volgens topjurist en oud-Kamerlid van de Conservatieven Michael Ellis bestaat de kans dat de Chinezen hun eigen basis bouwen nabij Diego Garcia, door een leaseovereenkomst met Mauritius aan te gaan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant