Donald Trump dreigt met het ‘terugpakken’ van het Panamakanaal als er niets wordt gedaan aan ‘exorbitante tarieven’ die Amerikaanse schepen moeten betalen. Ook mag het kanaal niet ‘in verkeerde handen’ vallen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
De aanstaande president van de VS publiceerde zijn waarschuwing in twee lange berichten op zijn platform Truth Social. Hij noemt daarin China niet direct, maar alles wijst erop dat hij doelt op deze grote rivaal, die ook in Latijns Amerika steeds nadrukkelijker aanwezig is. Volgens Trump hebben de Verenigde Staten alle recht om het kanaal, dat het ooit zo ‘grootmoedig’ aan Panama heeft overgedragen, ook weer terug te nemen.
De Verenigde Staten droegen het beheer van het kanaal in 1999 over aan Panama. Volgens Trump zou een overname van het kanaal door de Verenigde Staten helemaal conform de verdragen zijn waarin die overdracht is geregeld. Daarin is onder meer vastgelegd dat de Verenigde Staten mogen ingrijpen om de neutraliteit van het kanaal te garanderen.
Volgens de Amerikaanse nieuwswebsite Politico is er op dit moment geen echte reden voor Trumps dreigement. China zou ‘de laatste maanden’ niet te kennen hebben gegeven bijvoorbeeld een bod te overwegen op het kanaal, of dat het zijn aanwezigheid in de regio zou willen versterken.
Dat is weleens anders geweest. Trump heeft slechte herinneringen aan China en Panama uit zijn vorige periode als president tussen 2016 en 2020. In 2018 stuurde hij zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo naar Panama-Stad om de regering daar erop te wijzen dat de verhoudingen met China veel te innig begonnen te worden. De VS trokken om die reden zelfs hun diplomaten terug uit Panama, El Salvador en de Dominicaanse Republiek.
Deze drie landen hadden een jaar eerder de diplomatieke banden met Taiwan verbroken en China openlijk erkend. In Panama leidde deze koerswijziging tot een enorme opleving in Chinese activiteiten. Het in Hongkong gevestigde bedrijf Hutchison Ports beheert nu de havens aan weerszijden van het kanaal, andere Chinese bedrijven stortten zich op infrastructuur- en bouwprojecten, waaronder een vierde, zesbaansbrug over het kanaal en zouden van de Colon Free Trade Zone de grootste vrijhandelszone van het westelijk halfrond maken, inclusief een diepzeehaven voor de grootste megaschepen. China plande zelfs de bouw van een enorme ambassade aan een van de uiteinden van het kanaal.
Pompeo’s dreigmissie had succes. De Chinese reuzenambassade werd geschrapt, China’s opmars werd vertraagd en Panama veranderde van koers. José Raúl Mulino, de in juli 2024 beëdigde president van Panama, heeft al openlijk beloofd dat hij Panama en de Verenigde Staten nog dichter bij elkaar zal brengen.
Het Panamakanaal is begin vorige eeuw door de VS aangelegd en in 1914 in gebruik genomen. De Verenigde Staten hebben het kanaal na de opening meer dan tachtig jaar beheerd, maar dat ging niet altijd van harte. Na tientallen jaren van spanningen besloot de toenmalige Amerikaanse president Jimmy Carter dat het genoeg was geweest: hij sloot in 1977 een verdrag met de Panamese dictator Omar Torrijos, en in 1999 werd het kanaal definitief overgedragen aan Panama.
In dat verdrag staan twee bepalingen waar Trump zich nu op beroept: de eerste is dat Panama eerlijke tarieven moet hanteren en dat die voor elke natie hetzelfde moeten zijn. De tweede is dat de Verenigde Staten militair mogen ingrijpen als de neutraliteit van het kanaal in gevaar wordt gebracht. Politico betwijfelt dat het verdrag een overname zo makkelijk zal maken als Trump doet voorkomen.
Het Panamakanaal is een levensader voor de Verenigde Staten: per jaar varen er meer dan 14.000 schepen doorheen, die samen goed zijn voor 6 procent van de wereldhandel. Verreweg de meeste van die schepen, twee derde, varen van en naar havens in de Verenigde Staten. Dankzij het Panamakanaal hoeven zij niet de dure omweg te maken om de zuidpunt van Zuid-Amerika.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant