De nieuwe secretaris-generaal van de NAVO, Mark Rutte, joeg op donderdag 12 december iedereen in steenkolenengels in de gordijnen. Zijn boodschap: de oorlog stormt op ons af en we moeten water, batterijen en blikvoer hamsteren. De Russische tanks zullen niet onmiddellijk over het Binnenhof rollen, maar over een paar jaar kan het best eens zo ver zijn. Dan kun je maar beter een weerbaarheidspakketje in de kelder hebben liggen.
Rutte zei ook dat we in Europa veel meer moeten uitgeven aan defensie. We hebben jaren gedacht dat vrijheid gratis was, en je ziet nu in Oekraïne dat dit een grote vergissing is geweest. De NAVO-topman drukte de industrie op het hart dat er meer grenzeloos moet worden samengewerkt. Het moet maar eens uit zijn met geldsmijterij op nationaal niveau, want die versnippering is zonde.
Het was best eigenaardig om die woorden uitgerekend te horen uit de mond van de man die als onze premier kampioen defensiebezuinigingen was. Rutte gooide onze laatste tanks eruit, schrapte de halve vloot en liet kazernes wegrotten. De Algemene Rekenkamer sleepte het ministerie van Defensie jaarlijks over de kolen omdat het er een potje van maakte en Nederland zichzelf niet kon verdedigen. Premier Rutte was daar doof voor.
Ik ben de laatste om Vladimir Poetin te vertrouwen, zijn invasie van Oekraïne te vergoelijken en weg te kijken van onze kwetsbaarheden. Ook ben ik niet tegen een robuuste reparatie van ons defensieapparaat. Militaire afschrikking is een noodzakelijk kwaad en gratis vrede op aarde is een sprookje.
Maar ik moet ook slikken bij alle pleidooien voor meer 'oorlogsmentaliteit', die een kritiekloos podium krijgen, en een paar van de argumenten die daarbij worden gebruikt. Naast alle bezorgdheid mag ook best worden opgemerkt dat de Russen hun krijgsmacht slecht op orde hebben en hun oorlogseconomie er beroerd voor staat. Russische (en Noord-Koreaanse) soldaten betalen een hoge prijs voor het 'succes' in Oekraïne. Daarnaast is de NAVO fors gegroeid, dankzij de toetreding van Finland en Zweden.
Aan het einde van het jaar is de oorlog in Oekraïne meer dan duizend dagen oud. Hij gaat in februari zijn vierde jaar in. Ik waag me aan een blik terug én vooruit.
Rutte is al op bezoek geweest bij Donald Trump in Mar-A-Lago. Hij heeft daar gegokt op een deal met de aankomende president, die af wil van het dossier-Oekraïne. De inhoud: de VS moet lid blijven van de NAVO en de beschermende atoomparaplu blijven uitklappen voor betalende bondgenoten. In ruil daarvoor beloofde Rutte dat de andere NAVO-leden 2,5 procent van het bruto nationaal product zullen besteden aan defensie in 2025, wat in 2030 moet toenemen tot 3 procent.
En hoe zit het nou met de Russische dreiging voor Nederland? Jazeker, onze pinautomaten en stoplichten zijn kwetsbaar voor hacks of exploderende Cobra's. Zulke zogeheten hybride oorlogsvoering is weliswaar een risico voor onze maatschappij, maar tot een echte fysieke aanval is de armoedige Russische krijgsmacht niet in staat.
Met Trump in aantocht is Europa bereid om een (vaag en waarschijnlijk nadelig voor Oekraïne) wapenbestand te sluiten en wat 'buffersoldaten' in Oekraïne te legeren. Zo'n 40.000, luidt het. Een bar slecht idee, zeggen experts. Die troepen zullen niet vallen onder de Artikel 5-garantie van de NAVO (een aanval op één lidstaat is een aanval op alle lidstaten), alleen al omdat Trump zijn vingers daar niet aan wil branden. Ze kunnen makkelijk in een 'herhalingsoorlog' worden getrokken door Oekraïne en Rusland. Op z'n best worden ze een soort tandeloos machtje, zoals UNIFIL, de VN-vredesmissie in Libanon. Zoals de Engelsen zeggen: a recipe for disaster.
Rutte hamerde erop dat we veel meer moeten uitgeven aan defensie. Hier trek ik mijn wenkbrauwen bij op. Geld kan het probleem niet zijn. Ja, het Russische defensiebudget is nu hoog, omgerekend zo'n 116 miljard euro per jaar. Afgelopen herfst was dat zelfs bijna 3 miljard euro per week. Toch geven de NAVO-landen veel meer uit. Ze verspillen dat alleen hopeloos door nationale stokpaardjes te berijden.
De NAVO gaf in 2023 bijna 1.350 miljard euro uit aan defensie. Trek je de uitgaven van de VS daarvan af, dan resteert nog altijd een slordige 480 miljard euro. Veel meer dan tien jaar geleden.
Als het gaat om percentages van het bruto nationaal product, wordt er voortdurend een fout gemaakt in de vergelijking tussen de VS en de overige NAVO-lidstaten. Het Amerikaanse defensiebudget (exclusief nucleaire uitgaven, die onder de energiebegroting vallen) betreft niet alleen het NAVO-gebied, maar de hele wereld. Dat zij 3,38 procent van hun bnp aan defensie besteden en de meeste andere NAVO-leden niet, is dus appels met peren vergelijken.
De Russen besteden momenteel bijna 7,5 procent van het bnp aan defensie. Dat zijn veel roebels, maar die gaan gelukkig niet allemaal naar de Europese activiteiten van Rusland. Oekraïne gaf eerder een kleine 60 procent van de Russische bestedingen uit. Met westerse hulp werd dat opgevoerd naar 91 procent. Nog altijd minder, maar het verraadt wel iets over de westerse strategie: pappen en nathouden. Niet genoeg geven om te winnen, maar wel net genoeg om niet te verliezen.
Trump denkt: ophouden daarmee. NAVO-topman Rutte en de Nederlandse defensieminister Ruben Brekelmans ook.
Over Nederland gesproken: minister Brekelmans gaf meteen vele miljarden uit aan vier nieuwe Nederlandse marineschepen, want het water klotst tegen de plinten. Die opdracht ging naar het Nederlandse scheepsbouwconcern Damen, dat intussen ook verdient aan vissersboten voor Rusland en daarmee volgens Nieuwsuur sancties ontduikt.
Intussen hekelt de Algemene Rekenkamer al jarenlang het gedrag van het ministerie van Defensie wegens wanbeheer. Daarbij worden zelfs termen zoals 'onvolkomen' en 'onrechtmatig' niet geschuwd.
Sinds 2018 geeft het ministerie elk jaar minder uit dan vooraf werd gepland. Geld dat overblijft, schuift door naar het volgende jaar. In de periode 2018-2023 werd in totaal 4,5 miljard euro voor de aanschaf van materieel niet uitgegeven. Uit het jaarverslag van het Defensie Materieelfonds in 2023 bleek dat 65 van de 103 lopende materieelprojecten (63 procent) niet op tijd klaar zijn.
Als huidig secretaris-generaal van de NAVO moet Rutte niet trots zijn op dát deel van zijn loopbaan.
Source: Nu.nl algemeen