De energietekorten in Iran lopen zo snel op dat het land vrijdag zeventien grote elektriciteitscentrales heeft stilgelegd. Ondanks enorme fossiele energievoorraden, lukt het Teheran niet langer zijn eigen energievoorziening overeind te houden.
is economieredacteur voor de Volkskrant en op het gebied van de energietransitie.
Veel andere gascentrales draaien nog maar op een deel van het vermogen, of worden per toerbeurt stilgelegd. Door aanhoudende sancties, maar ook door Israëlische aanvallen op twee gaspijplijnen, is de Iraanse energie-infrastructuur in dusdanig slechte staat dat de overheid moest kiezen of ze de verwarming van huizen van burgers moest uitschakelen, of dat ze de elektriciteitsvoorziening deels moest stilleggen. Teheran koos voor dat laatste, melden Amerikaanse media, waardoor ook de industrie sinds eind vorige week goeddeels stil ligt.
Het land – volgens het Internationale Energieagentschap IEA de nummer drie ter wereld wat betreft oliereserves en de nummer twee als het gaat om aardgasvoorraden – heeft noodgedwongen overheidsgebouwen moeten sluiten, net als scholen, die afgelopen week twee dagen moesten overschakelen op lessen online.
Door Amerikaanse sancties kan Iran nog maar zeer beperkt olie exporteren en is het land uit het systeem voor internationaal betalingsverkeer gewipt.
De situatie is zo ernstig dat president Pezeshkian eerder deze maand een tv-toespraak hield. ‘We worden geconfronteerd met zeer ernstige tekorten aan gas, elektriciteit, energie, water en geld’, zei hij. ‘Die bevinden zich alle op een niveau dat tot een crisis kan leiden.’
Die crisis is er nu, in de vorm van grootschalige stroomuitval. De maatregel veroorzaakt niet alleen ongemak, maar zadelt de toch al worstelende industrie van het land op met enorme kosten, waarschuwden diverse Iraanse industriëlen. Als sommige industrieën onverwacht worden geconfronteerd met elektriciteitsuitval, kan dit grote schade aan installaties veroorzaken.
Pezeshkian zegt machteloos te staan. ‘Slechts met Gods hulp kunnen we een herhaling volgend jaar proberen te voorkomen.’
Iraanse leiders zijn bang dat het afsluiten van het gas voor woonhuizen kan leiden tot gevaarlijke situaties, maar meer nog wordt gevreesd voor een opstand onder de bevolking, nu de temperaturen in delen van het land sterk de afgelopen dagen zijn gedaald. Hierdoor neemt de vraag naar aardgas toe, op een moment dat er al tekorten zijn.
Afgelopen week hield Pezeshkian al een nieuwe ‘hoofddoek- en kuisheidswet’ tegen, vermoedelijk uit angst voor verdere onrust.
Iran heeft de afgelopen maanden gevoelige klappen gekregen, onder meer door de plotse val van het regime van de Syrische leider Assad. Na diens vertrek wordt het voor Iran lastiger wapens te leveren aan bevriende groeperingen als Hezbollah en Hamas, in hun strijd tegen Israël.
Intussen wordt zelfs in Iraanse media al voorzichtig de vraag geopperd of de opstand in Syrië mogelijk kan overslaan naar Iran. Ook een gezamenlijke grootscheepse Israëlisch-Amerikaanse aanval op het land wordt door aanstaand president Trump niet uitgesloten.
Dat is opmerkelijk, omdat Trump zich er tot nu toe op laat voorstaan dat hij onder zijn eerste presidentschap geen nieuw buitenlands conflict is aangegaan, zoals veel van zijn voorgangers wel hebben gedaan. Een aanval op Iran zou breken met deze ‘traditie’.
De druk om nu toe te slaan is groot. Iran werkt volgens het Westen al decennia aan een atoombom en Franse, Duitse en Britse waarnemers zouden afgelopen maand een dramatische versnelling hebben gezien van de productie van verrijkt uranium, dat gebruikt kan worden als brandstof voor een atoombom. Maar de berichten zijn tegenstrijdig: een maand eerder had Teheran juist gezegd dat het zijn programma wil afbouwen in ruil voor minder sancties.
Met name Israël is erop gebrand de ontwikkeling van een Iraanse atoombom tegen te houden. Nu het land verder verzwakt is, zou de Israëlische premier Netanyahu zijn kans kunnen grijpen als Trump in het Witte Huis zit, zo liet het Israëlische leger begin vorige week doorschemeren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant