Duitsland is in shock door de aanslag op de kerstmarkt in Maagdenburg. De terreurdaad zal ongetwijfeld doorklinken in de aankomende verkiezingen, zegt Duitsland-correspondent Remco Andersen. Maar hoe? We vragen het hem terwijl hij onderweg is vanuit zijn woonplaats Berlijn naar Maagdenburg.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Dag Remco, in wat voor Duitsland werd je vanochtend wakker?
‘Een diep geschokt Duitsland. Dit is een aanslag zoals Duitsland lang niet meer gezien heeft, zeker nu het aantal doden oploopt. Afgelopen zomer was iedereen hier ook van streek toen er een aanslag was in Mannheim, waarbij een 25-jarige Afghaanse man zes mensen neerstak. Maar dat was toch anders: bij een extreemrechtse demonstratie, en er viel, hoe cru het ook is, maar één dode, een agent.
‘Deze aanslag voelt voor veel mensen meer bedreigend. Een auto die inrijdt op een menigte op een kerstmarkt: dat kan iedereen overkomen. De terreuraanslag die in 2016 plaatsvond op de kerstmarkt van Berlijn, met 13 doden en 67 gewonden, geldt daarom als een van de grootste Duitse trauma’s in de recente geschiedenis. En dit lijkt er als twee druppels water op. Ik denk dat dit bij veel mensen gespreksonderwerp zal zijn aan de kerstdis. Zeker ook met de verkiezingen die voor de deur staan.’
Die zijn op 23 februari. Zal deze aanslag een verkiezingsthema zijn?
‘Dat denk ik wel. Duitsland wacht een behoorlijke verschuiving op politiek vlak. De rechts-conservatieve CDU staat ver bovenaan in de peilingen, met ongeveer een derde van de stemmen. De extreme AfD staat op nummer twee, en de regerende centrumlinkse regering, met de SPD van Olaf Scholz, staat in de peilingen bijzonder laag.
‘De thematiek van de verkiezingscampagne was afgelopen weken onder invloed van de CDU juist een beetje verschoven van migratie naar de economische problemen in Duitsland. Grote kans dat deze aanslag en de slachtoffers die daarbij zijn gevallen komende maanden een hoofdrol gaan spelen in de campagnes.’
Maar de dader had toch, zoals het er nu uitziet, geen moslim-extremistisch motief?
‘Zoals het er nu uitziet, lijkt het te gaan om een geradicaliseerde, anti-islam-activist die zich heeft uitgesproken voor de uiterst rechtse AfD. Hij is achttien jaar geleden vanuit Saoedi-Arabië naar Duitsland gevlucht, kreeg in 2016 politiek asiel, en noemde zichzelf de meest agressieve islamcriticus die je ooit zult meemaken. Alleen lijkt hij ook allerlei merkwaardige, paranoïde ideeën te hebben. Hij lijkt in zijn eigen, waanzinnige belevingswereld te zijn geradicaliseerd.’
‘Ik vind dat heel lastig te zeggen. Als ik een heel vroege poging moet wagen, zou ik toch zeggen dat de rechtse partijen dit verhaal op de een of andere manier zullen spinnen in de richting van: dit is al de zoveelste aanslag tijdens het bestuur van deze afgedane centrumlinkse regering, het is tijd dat ze weggaan. De veiligheid is bij hen niet in goede handen.
‘En deze verdachte komt natuurlijk wél uit het buitenland. Hij is hier ooit binnengekomen, en niet hier geboren. Dus als we de grenzen beter in de gaten hadden gehouden – die kant zal het denk ik ook op gaan. Al is overigens uitgesloten dat AfD regeringspartij wordt, andere partijen hebben een cordon sanitaire afgesproken, en de CDU ligt heel ver voor. De aanslag zal de CDU in elk geval geen zetels kosten, verwacht ik.’
‘Ik rijd net Berlijn uit, op weg naar Maagdenburg. Er is vandaag een herdenkingsdienst in de Dom, en bondskanselier Olaf Scholz zal een bezoek brengen aan een ziekenhuis waar gewonden liggen. Ik zal er verslag van doen, en intussen heel, heel voorzichtig en met respect kijken of ik ooggetuigen kan vinden. Omdat deze gebeurtenis komende maanden waarschijnlijk een heel belangrijke rol zal spelen in Duitsland, wil je proberen te begrijpen wat hier precies is gebeurd.’
En je eigen kerst?
‘Ik had eerlijk gezegd gisteravond net mijn laptop dichtgeklapt om aan mijn vakantie te beginnen, toen dit nieuws binnenkwam. Ik heb mijn plannen even uitgesteld. Maar goed, dat staat natuurlijk in geen enkele verhouding tot het leed van de mensen die hier op de een of andere manier door zijn getroffen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant