Opluchting, ergernis, stress, ontspanning: een diepe zucht kan veel betekenen. Is dat gezucht ook nog ergens goed voor?
schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
In het toneelstuk As You Like It beschrijft William Shakespeare hoe een geliefde ‘zucht als een oven’, zoveel verlangt hij naar de ander. Niet alleen in de kunsten, maar ook in het dagelijks leven staat de zucht symbool voor een heel scala aan emoties: van verveling en opluchting tot ergernis en opwinding. Waarom zuchten we juist dan? En wat is het effect op ons welzijn?
De gemiddelde persoon zucht zo’n twaalf keer per uur. En dat is niet omdat het leven saai is. Het gebeurt automatisch. ‘Een zucht is eigenlijk een diepe inademing, tweemaal zo diep als normaal, gevolgd door een diepe uitademing. Dit zit ingebakken in ons ademritme’, zegt Elke Vlemincx, universitair docent gezondheidswetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. ‘De longblaasjes gaan op die manier helemaal open. Het houdt het longweefsel gezond en flexibel en de zuurstofuitwisseling optimaal.’
Naast gymnastiek voor de longen is zuchten ook nuttig in stressvolle situaties. ‘Door een spontane diepe zucht neemt de spierspanning af, vooral bij mensen die snel angst ervaren’, zegt Vlemincx. ‘Na de zucht verandert de dynamiek van de ademhaling. Het is een manier van resetten om de adem weer onder controle te krijgen.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Om die reden zuchten mensen ook vaak tijdens overgangsmomenten. Bijvoorbeeld vlak voordat ze aan een moeilijke taak beginnen die concentratie vergt, zoals inparkeren, of juist wanneer die klus is geklaard. Vlemincx: ‘De zucht faciliteert de transitie van de ene situatie naar de andere, zodat de ademhaling matcht met de taak.’
In een van haar studies kregen deelnemers een meerkeuzetest met ingewikkelde sommen. Om de spanning op te voeren zat er ook iemand naast hen om het antwoord te controleren en kregen de vijf beste kandidaten een prijs. Vervolgens werd met een apparaat de spierspanning gemeten en de ademhaling gevolgd. Vergeleken met een controlegroep – die een film bekeek – zuchtte de sommengroep opvallend vaker. Andere onderzoekers zagen ook dat de zuchtfrequentie toenam onder muziekstudenten voorafgaand aan een officieel optreden, vergeleken met een gewone repetitie.
Een zucht kan veel betekenen. ‘Het is een interessant én lastig te interpreteren communicatiemiddel’, zegt sociaal psycholoog Disa Sauter, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Heeft zuchten wereldwijd dezelfde betekenis? Sauter deed hiervoor onderzoek bij de Himba, een geïsoleerd volk van veehouders in het noorden van Namibië.
Ook zij bleken te zuchten van opluchting, nadat ze een fictief verhaal te horen hadden gekregen waarin ze hun kudde kwijt waren en gelukkig toch weer terugvonden. Hun opgeluchte zucht klonk precies hetzelfde als in andere delen van de wereld, maar werd door de Himba zelf niet als zodanig herkend als ze die terughoorden op audio. ‘Voor het interpreteren van een zucht heb je context nodig: de lichaamstaal en gezichtsuitdrukking spelen een belangrijke rol en natuurlijk de situatie zelf. Pas dan kan de toehoorder begrijpen wat er met een specifieke zucht wordt bedoeld’, aldus Sauter.
Overigens zijn mensen niet de enigen die zuchten van opluchting. Ratten doen dit ook. In een experiment kregen de dieren een schok toegediend elke keer als er een lampje ging branden. Later introduceerden de onderzoekers een tweede lampje, waarna géén shock volgde. Via ademhalingsbanden werd duidelijk dat de ratten dan een zucht slaakten. Sauter: ‘Hier speelt waarschijnlijk hetzelfde fysiologische mechanisme als bij mensen: spanning slaat zich op in het lichaam en bij een gevoel van veiligheid persen ze de lucht eruit, zodat de ademhaling weer gezond wordt.’
‘Haal even diep adem’: het is een bekend advies wanneer iemand van streek is. Ook in yogalessen en meditatieklasjes vormt het vaak een instrument om te ontspannen. Is het inderdaad zo simpel dat een flinke zucht direct kalmeert? Dat ligt net iets ingewikkelder, vertelt Vlemincx. ‘Het meeste onderzoek is gedaan naar de spontane zucht die vanzelf opkomt. Te vaak geforceerd zuchten kan ook een negatief effect hebben als het ingaat tegen wat het lichaam op dat moment nodig heeft.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant