Oekraïne zal niet onder druk van terreinverlies aan het front tekenen voor een wapenstilstand. ‘Wij willen een duurzame vrede, maar daarin is Rusland niet geïnteresseerd’, zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky donderdagmiddag na afloop van overleg met de Europese regeringsleiders in Brussel.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Hij kreeg de steun van de leiders, die extra militaire steun beloofden aan Oekraïne om zo sterk mogelijk de winter door te komen. Rusland moet worden teruggedrongen, zodat Kyiv de best mogelijke positie krijgt bij eventuele vredesonderhandelingen.
Kyiv beslist wanneer de tijd rijp is voor deze onderhandelingen met Moskou, benadrukten de Europese regeringsleiders. ‘Geen besluiten over Oekraïne zonder de Oekraïners’, vatte bondskanselier Olaf Scholz de mening van zijn EU-collega’s samen. ‘Geen capitulatie’, zei EU-president António Costa.
Zelensky waarschuwde de leiders voor de onbetrouwbaarheid van de Russische president Vladimir Poetin. ‘Ik denk dat hij gek is. Ik denk dat hij dat zelf ook vindt. Poetin houdt van doden. Dat is gevaarlijk voor iedereen’, aldus Zelensky.
De Oekraïense president benadrukte dat zijn land dringend extra luchtafweer nodig heeft nu Rusland stelselmatig de energievoorzieningen bombardeert. Oekraïne dreigt een koude, bloedige winter in te gaan. ‘Rusland rukt elke dag een paar meter op naar het westen. Daarom is een extra inspanning van onze kant nu zo belangrijk. De Russen moeten de oostelijke kant op’, aldus premier Dick Schoof.
Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie verwacht dat 2025 het beslissende oorlogsjaar wordt voor Oekraïne. ‘De EU moet vastberaden steun verlenen. De hele wereld kijkt toe.’
De toezeggingen over extra militaire hulp moeten de komende weken worden uitgewerkt. Premier Schoof zei na afloop van het overleg dat Nederland mogelijk extra luchtafweer levert. ‘We gaan in ieder geval kijken of we dat zelf kunnen leveren.’
Naast luchtafweer gaat het ook om artillerie en munitie. Woensdagavond beloofde het Verenigd Koninkrijk – tijdens een informeel overleg bij Navo-baas Mark Rutte met een aantal Europese leiders en de Britse minister van Buitenlandse Zaken – dat het dertigduizend Oekraïense soldaten zal trainen en bewapenen, een aantal dat komende jaren kan oplopen tot honderdduizend.
Zelensky wees erop dat Europa eerder had beloofd veertien brigades te trainen en zou voorzien van het benodigde materieel. Volgens de Oekraïense president staat de teller momenteel op twee. ‘Als de EU een geostrategische speler wil worden, moet ze besluiten nemen en niet alleen maar praten, praten en praten’, zei de Litouwse president Gitanas Nauseda.
De EU-leiders vinden het te vroeg om op dit moment over vredesonderhandelingen te beginnen. Eerst moet de positie van Oekraïne aan het front versterkt worden. ‘Vrede door kracht blijft het motto’, aldus Schoof. Nu al aangeven wanneer Kyiv moet gaan praten, speelt Poetin in de kaart. Bondskanselier Olaf Scholz en EU-president António Costa herhaalden dat de EU Oekraïne zal steunen ‘zolang en intens als nodig is’.
Zelensky sprak bijna tweeënhalf uur met de leiders, veel langer dan gepland. Veel premiers en presidenten namen het woord. Alleen de Hongaarse premier Viktor Orbán verklaarde dat hij niets wilde zeggen omdat Zelensky in de zaal zat. ‘Zijn relatie met Poetin is een beetje te hartelijk’, concludeerde Zelensky. Orbán ergert de rest van de EU met zijn nauwe contacten met Moskou en initiatieven voor een staakt-het-vuren, die volgens Kyiv neerkomen op overgave van Oekraïne.
Zelensky noemde de aankomende Amerikaanse president Donald Trump ‘een sterke man’ van wie hij hoopt dat hij de zijde van Kyiv kiest. Volgens Zelensky zijn de VS en de Navo onmisbaar als veiligheidsgarantie nadat een vredesakkoord is getekend voor zijn land. Europese garanties alleen zijn niet voldoende volgens hem. ‘Het is belangrijk dat de VS en de EU gezamenlijk optrekken.’
Zonder harde veiligheidsgaranties bij een vredesakkoord zullen de circa acht miljoen Oekraïense vluchtelingen niet terugkeren, aldus Zelensky. ‘Als Poetin na zes maanden, een jaar of twee jaar opnieuw aanvalt, zijn we allemaal verliezers.’
Oekraïne onderhandelt momenteel met Brussel over het lidmaatschap van de EU. Ondanks de oorlog maakt het land goede vorderingen bij het doorvoeren van de door de EU geëiste hervormingen. Het zal echter nog jaren duren eer Oekraïne daadwerkelijk toetreedt tot de EU.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant