Een poging van Sywert van Lienden, Bernd Damme en Camille van Gestel om hun strafzaak over de mondkapjesdeal ‘in de knop te breken’ liep donderdag in de Rotterdamse rechtbank op niets uit. Wel werd op de eerste zittingsdag duidelijk dat het proces tegen de drie mannen een lange adem zal vergen.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Rechter Jacco Janssen probeert bij het begin van de zogenoemde ‘regiezitting’ meteen duidelijk te maken dat een strafzaak niet draait om moraliteit, maar om droge juridische feiten. Zijn de verdenkingen tegen Van Lienden, Damme en Van Gestel wegens oplichting, verduistering, valsheid in geschrifte en witwassen (via hun bv’s) bewijsbaar of niet?
Janssen: ‘De vraag die nadrukkelijk níet aan de orde is: of het moreel verwerpelijk is om met een kletsverhaal miljoenen te verdienen aan mondkapjes in een tijd dat de wereld gebukt gaat onder een pandemie.’
Het is een opmerking die slecht valt bij Van Lienden, blijkt later op de dag. ‘Het gaat er niet alleen om dat ik juridisch juist heb gehandeld’, zegt de mondkapjeshandelaar. ‘Ik heb ook menselijk gezien goed gehandeld en geen kletspraatjes geuit.’
Van Lienden klaagt dat hij door de uitspraak van Janssen in nieuwsberichten weer zal worden gelinkt aan het verkondigen van kletspraat. ‘Zo gaat het soms in de pers’, verklaart de rechter laconiek.
Het zijn slechts de inleidende beschietingen van een proces waarvan op de eerste zittingsdag al duidelijk wordt dat een vonnis nog wel even op zich zal laten wachten. Zo gaat de eerste dag voor een groot deel op aan een gewaagde poging van de verdediging om één grote aanklacht onmiddellijk van tafel te krijgen: de vermeende oplichting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
De overheid is volgens het Openbaar Ministerie doelbewust op het verkeerde been gezet tijdens de mondkapjesdeal. De verdachten deden zich voor als onbaatzuchtige kopstukken van non-profit-initiatief Hulptroepen Alliantie dat samenwerkte met betrouwbare partners als Coolblue, TU Delft en Flexport.
Mede op basis van het daarmee gewekte vertrouwen werd de order van 100 miljoen euro geplaatst. In werkelijkheid opereerden de drie mannen namens hun eigen bv Relief Goods Alliance, waardoor uiteindelijk 21 miljoen euro netto winst in hun eigen zakken vloeide.
Alles over politiek vindt u hier.
Volgens de advocaten van de verdachten is het een flinterdunne zaak waar de rechter meteen een einde aan moet maken. ‘De verdenking zal nooit tot een veroordeling leiden, dat is nu al te zien’, aldus Michiel Kuyp, de advocaat van van Camille van Gestel. ‘De staat wist exact met wie er zaken werd gedaan en dat er winst gemaakt kon worden.’
Kuyp meent dat het OM onder politieke en maatschappelijk druk is overgegaan tot vervolging. ‘Het ongemak dat is ontstaan op basis van morele verontwaardiging heeft er toe geleid dat het OM een volkskruistocht is begonnen op zoek naar een kop-van-jut. Het OM is uit op een overwinningsnederlaag: we hebben alles gedaan, maar toch verloren.’
De verdediging wijst in de rechtszaal steeds weer op de uitspraken die ambtenaren en bewindslieden hebben gedaan. Die verklaarden toch dat bekend was dat er een deal werd gesloten met een bv en dat het niet uitmaakte of er winst werd gemaakt? Hoe kan er dan sprake zijn van oplichting?
Volgens het OM zit het anders. Het ministerie van VWS meende wel degelijk dat Relief Goods Alliance als bv onderdeel was van het non-profit-initiatief en dat eventuele winsten dus uiteindelijk ook naar het goede doel zouden gaan. De geciteerde bewindslieden waren niet betrokken bij de mondkapjesdeal en daardoor niet goed op de hoogte.
De rechtbank veegt het bezwaar van de verdediging uiteindelijk van tafel: de vervolging wegens oplichting van VWS gaat door.
Er gaan daarna nog vele uren op aan een andere klacht van de verdachten: de FIOD zou tijdens het onderzoek over de schreef zijn gegaan door vertrouwelijke communicatie tussen de advocaten en hun cliënten in het dossier op te nemen. De onderzoeksrechter wees die klacht eerder grotendeels van de hand, maar daar legt de verdediging zich niet bij neer. De rechtbank zal zich in januari weer over de kwestie buigen.
Van Lienden heeft hoe dan ook geen enkel vertrouwen meer in het OM, zegt hij in zijn verklaring. ‘Tegenover ons staat een OM dat op missie is en denkt dat alles kan en mag’, meent Van Lienden, die alle beschuldigingen van de hand wijst.
Tot frustratie van de verdachten krijgen ook de benadeelde partijen Coolblue, Randstad en de charitatieve stichting Hulptroepen Alliantie aan het einde van de dag nog het woord. Zij zeggen misleid te zijn door Van Lienden, Damme en Van Gestel, omdat die nooit open waren over hun commerciële belangen.
De destijds gratis ter beschikking gestelde Randstadmedewerkers hebben volgens advocaat Peter Plasman nog steeds last van het bedrog. ‘Hun vertrouwen in de medemens heeft een stevige deuk opgelopen’ aldus Plasman. ‘Ze voelen zich volledig en honderd procent belazerd.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant