De Volksbank-bankiers vertellen het graag; we zorgen goed voor onze klanten en willen tegelijkertijd sociale en ecologische vooruitgang bevorderen. Door de staatsbank niet aan de hoogste bieder te verkopen, maar steward-owned te maken, kan die missie geborgd worden.
De Volksbank wordt omgedoopt tot ASN Bank, omdat dit onderdeel ‘als pionier in duurzaam en maatschappelijk verantwoord bankieren de sterkste positie heeft’. Dat is goed nieuws, want de Volksbank (naast ASN ook SNS, Regiobank en BLG Wonen) moet na tien jaar staatsbank te zijn geweest, zo snel mogelijk weer de markt op. Een bank in handen van de overheid kan makkelijk speelbal worden van politieke en bureaucratische sentimenten. Het is gewoon niet de taak van de overheid om bankje te spelen.
Stichting NFLI (NL Financial Investments), dat voor de overheid de belangen in ABN Amro en Volksbank beheert, heeft de mogelijkheden voor de Volksbank op een rijtje gezet: staatsbank blijven, verder als coöperatie, onder een stichting, onderhandse verkoop aan een strategische koper of private equity, of een beursgang. De eerste drie opties worden afgewezen: ze zijn onwenselijk, te complex of leveren te weinig op.
NLFI komt tot de aanbeveling om de bank te verkopen of naar de beurs te brengen. Ze waarschuwt wel dat de koper waarschijnlijk zal gaan herstructureren ‘om het synergiepotentieel volledig te benutten’. De wakkere lezer weet al waar het schip gaat stranden. De missie komt, zodra er wat tegenwind is, op het tweede plan, om te voorkomen dat de beloofde aandeelhouderswaarde in gevaar komt.
Over de auteurs
Jeroen Smit is journalist/schrijver van ‘Het Grote Gevecht/WatHoudtOnsTegen’
Gijsbert Koren is oprichter van ‘We Are Stewards’
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Wat ons betreft is het niet verantwoord als de overheid simpelweg voor de hoogste financiële opbrengst kiest. Daarvoor is de bank simpelweg te belangrijk. Met 3,3 miljoen klanten, 4.500 werknemers en 44 miljard euro spaargeld is het een zogenaamde ‘systeembank’ – een bank die nooit mag omvallen. De kredietcrisis heeft ons dat vijftien jaar geleden geleerd. Een bank moet vertrouwenwekkend zijn en dat vertrouwen waarmaken.
Hoe hoger de prijs die voor de Volksbank door een nieuwe eigenaar of aandeelhouders op de beurs wordt betaald, hoe sneller zij zullen eisen dat hun aankoop gaat renderen. Investeringen in sociale en ecologische voortuitgang hebben echter geduldig kapitaal nodig. Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, stelde jaren geleden al: meer rendement beloven dan 10 procent is voor zo’n bank eigenlijk onverantwoord.
Gelukkig zijn er ook in de Tweede Kamer in de volle breedte twijfels over het op ouderwetse wijze naar de markt brengen van de Volksbank. Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA) en Henk de Vree (PVV) vrezen bij een verkoop van de Volksbank voor het verlies van meerwaarde voor klanten, doordat het kantorennetwerk wordt verkleind en kleine ondernemers minder aandacht krijgen. Ze pleiten ervoor de bank in overheidshanden te houden.
Er is een oplossing die de bank naar de markt kan brengen en ervoor zorgt dat zij niet door het kortetermijn-winstbejag gegrepen kan worden. Het ‘rentmeestermodel’, ook wel ‘steward-ownership’ genoemd past de Volksbank als een jas. Joost Sneller (D66) pleit in een motie in de Tweede Kamer voor deze optie.
Bij steward-ownership worden economisch eigendom en zeggenschap (in ieder geval voor meer dan 50 procent van de aandelen) gesplitst. In het geval van de Volksbank kan de zeggenschap ondergebracht worden in een stichting (bijvoorbeeld Stichting Volksbank) en aandelen zonder zeggenschap kunnen op de beurs verhandeld worden. Stichting Volksbank (geleid door bestuurders die ook wel ‘stewards’ genoemd worden) zet zich in voor behoud van de maatschappelijke waarden en de financiële gezondheid van de bank op de lange termijn.
Zo kan de Volksbank haar unieke karakter behouden en kan de Staat zijn belang wel afbouwen en overdragen aan private investeerders en pensioenfondsen. Steward-ownership zorgt ervoor dat het sociale en ecologische karakter en rendement voor aandeelhouders beide aandacht krijgen bij grote besluiten. Zo wordt het opportunistische gedrag op de beurs aan banden gelegd en dat is zeker voor een systeembank wel zo prettig.
Het model heeft in de landen om ons heen de afgelopen decennia een grote vlucht genomen, en niet alleen bij kleine idealistische bedrijven. In Denemarken werkt inmiddels één op de tien mensen bij steward-owned bedrijven zoals Carlsberg, Novo Nordisk en Maersk. In Duitsland is Bosch een goed voorbeeld. En onlangs koos outdoorkledingbedrijf Patagonia voor het model.
Een keuze voor steward-ownership resulteert erin dat deze systeembank op een bedrijfseconomisch gezonde wijze vanuit die missie blijft werken. Door hiervoor te kiezen, draagt de overheid bovendien bij aan een diverse bankensector. Aandeelhouders weten bovendien dat ze in een bank met een langetermijnhorizon en duurzame focus stappen. En de samenleving profiteert ook, omdat sociaal en ecologisch rendement net zoveel aandacht krijgen als financieel rendement.
Tot slot gaat de Volksbank, straks dus ASN Bank, met de keuze voor steward-
ownership terug naar haar oorsprong. ASN Bank werd ooit opgericht als Stichting ASN Bank Nederland. ASN Bank had als voornaamste doel
werknemersspaarregelingen op een maatschappelijk verantwoorde manier te beheren. Opkomend voor de socialistische arbeidersbeweging groeide ASN uit tot een bank voor mensen met soortgelijke normen en waarden; mensen die oorlog en vrede, discriminatie en het milieu belangrijke maatschappelijke thema’s vonden.
Vandaag de dag maakt dit ASN Bank nog steeds een bijzondere bank, met een groeiend aantal klanten. Laten we ASN Bank en de samenleving waarin de bank opereert die toekomst geven.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant