Het is niet betuttelend om als overheid de strijd tegen roken aan te gaan. Veel rokers willen juist zelf strengere maatregelen, betogen Charisma Hehakaya en Inge Stortenbeker.
Als je jong bent, wil je vaak ergens bij horen. Rookt iedereen om je heen, is de stap om zelf te gaan roken dus snel gezet. Wil je als overheid roken verminderen, dan moet je actie ondernemen. Dit is geen kwestie van betutteling zoals meerdere politieke partijen stellen. Integendeel: dit is een bredere wens van de samenleving om een gezonde omgeving te creëren en zo lang mogelijk gezond te leven.
We bevroegen zo’n 12 duizend mensen van het Citisenspanel wie volgens hen meer verantwoordelijkheid zou moeten nemen om ervoor te zorgen dat mensen gezonde keuzes maken. Meer dan de helft van alle invullers vindt dat niet alleen de mensen zelf, maar juist de overheid méér verantwoordelijkheid moet nemen.
Zo vroegen wij deelnemers ook of zij het een goed idee zouden vinden om ongezond gedrag zoals roken te verbieden op bepaalde plekken.
Over de auteurs
Charisma Hehakaya is universitair docent aan het UMC Utrecht en schrijver. Inge Stortenbeker is onderzoeker bij Citisens.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Maar liefst acht op de tien respondenten vond dat een goed idee. Dat geldt niet alleen voor niet-rokers: van de 1.408 deelnemers die roken, vond de helft dit ook een goed idee. Dit laat een duidelijke behoefte aan overheidsmaatregelen zien. Het is immers de verantwoordelijkheid van de overheid om zowel de maatschappelijke kosten van roken te verlagen als de gezondheid van alle Nederlanders te beschermen.
Dat is ook terug te zien in het burgerinitiatief Nicotinee, dat pleit voor een verkoopverbod van nicotineproducten voor iedereen geboren vanaf 2012. De petitie is een initiatief van longarts Wanda de Kanter en is inmiddels door ruim 70 duizend mensen ondertekend.
Vorige week werd de Nicotinee-actie in de Tweede Kamer besproken. Zo zag staatssecretaris Vincent Karremans (Jeugd, Preventie en Sport) bijvoorbeeld liever dat ouders zelf de verantwoordelijkheid nemen in plaats van betutteling vanuit de overheid. In theorie klinkt dat goed, maar ouderverantwoordelijkheid blijkt in de praktijk vaak onvoldoende.
Niet alle ouders hebben immers de kennis, vaardigheden of middelen om hun kinderen effectief te begeleiden in het vermijden van risicogedrag zoals roken. Bovendien is de invloed van vrienden, media, en marketing van schadelijke producten zoals tabak (te) sterk. Door de verantwoordelijkheid volledig bij ouders te leggen, worden dus vooral kinderen uit kwetsbare gezinnen extra benadeeld, wat de ongelijkheid versterkt.
Want stel je een alleenstaande moeder met twee tieners voor, wonend in een achterstandswijk. Haar zoon, omringd door vrienden die roken en beïnvloed door reclames over vapes op sociale media, begint te experimenteren. Omdat er thuis geen ondersteunend netwerk is en school geen voorlichting biedt, ligt verslaving al gauw op de loer. En een verslaving zet hem nog meer op achterstand in gezondheid en kansen.
Gelukkig zijn er politici die vinden dat de overheid meer maatregelen moet treffen. In een brief aan staatssecretaris Vincent Karremans riep de Amsterdamse wethouder Alexander Scholtes (Publieke Gezondheid) onlangs op tot samenwerking voor strengere regelgeving en betere handhaving. Scholtes pleit voor maatregelen zoals het verhogen van de leeftijdsgrens en de prijzen van tabaksproducten.
Daarnaast stelt hij voor om vestigingscriteria voor tabakswinkels aan te scherpen en het aantal verkooppunten per gebied te beperken.
Deze maatregelen zijn bewezen effectief in het ontmoedigen van roken. Toch laten cijfers van het Citisenspanel zien dat slechts de helft van degenen die willen stoppen met roken vindt dat hun leefomgeving hen daarin stimuleert. De overheid kan ook hier een belangrijke rol in spelen: ga actief in gesprek gaan met rokers om bijvoorbeeld gratis stoppen-met-roken-programma’s te ontwikkelen voor huishoudens.
De huidige overheidsinspanningen zijn duidelijk onvoldoende effectief, zoals ook blijkt uit de ervaringen van de Nederlanders zelf. Niet iedereen is opgewassen tegen de ongezonde verleidingen die op de loer liggen. Roken is daar één van. De overheid heeft daar een verantwoordelijkheid in te nemen. Dat is geen betutteling, maar juist iets waar mensen zelf ook om vragen.
Mooie oproep van vier (long)artsen in de Volkskrant van woensdag 11 november. Zij willen de jeugd met een wettelijk verkoopverbod beschermen tegen de verwoestende werking van een nicotineverslaving.
Maar waarom géén oproep om tabaksreclame te weren uit films en series? Want als er ergens onversneden reclame voor roken wordt gemaakt, is het in de filmindustrie. Je kunt geen serie kijken of er wordt wel in gerookt. En veel ook, op zeer uitnodigende wijze - zonder dat het functioneel is. En reken maar dat jongeren – die meer films en series streamen dan TV kijken – hier gevoelig voor zijn.
Tabaksreclame weren uit films/series zou een echte stap zijn op weg naar een rookvrije generatie.
Jan Dobbe, Leiden
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant