Rusland staat er, na bijna drie jaar oorlogvoeren, zwak voor. De vrees dat Rusland na een mogelijke overwinning op Oekraïne over één tot drie jaar Navolanden zou aanvallen, is daarom ongeloofwaardig, betoogt generaal-majoor b.d. Adriaan van Vuren.
De secretaris-generaal van de Navo (Mark Rutte), de voorzitter van het Militair Comité van de Navo (admiraal Rob Bauer), de minister van Defensie (Ruben Brekelmans), de Commandant der Strijdkrachten (generaal Onno Eichelsheim) en vele andere hooggeplaatsten zeggen dat de Russen de Navo – ons dus – bedreigen. Ook wij, burgers, moeten ons volgens hen voorbereiden op oorlog. Dat wil zeggen: ons mentaal wapenen, voedsel inslaan, een radio op batterijen kopen en nog een reeks andere maatregelen nemen om ons in een mogelijke oorlog tijdelijk te kunnen redden.
De Russische president Poetin kan het inderdaad niet verkroppen dat de eens zo machtige Sovjet-Unie in 1992 ten onder is gegaan en het Rusland van nu kleiner is dan onder tsaar Peter de Grote (1682 - 1725). Daarom viel Poetin in 2014 Oekraïne aan en bezette hij delen van de Donbas en de gehele Krim. Het Westen reageerde halfhartig op deze agressie tegen een soevereine staat. Het is mogelijk, en zelfs waarschijnlijk, dat Poetin bij de lauwe reactie van het Westen dacht dat hij verder kon gaan: op 24 februari 2022 viel hij Oekraïne opnieuw aan.
De Russen rukten op naar Kiev en veroverden terrein in het noordoosten, oosten en zuidoosten van Oekraïne. Maar daar staakte de opmars; tot de geplande snelle onderwerping van Oekraïne kwam het niet en Rusland moest delen van de aanvankelijk veroverde gebieden opgeven. Poetin moet wel zwaar teleurgesteld zijn in zijn generaals, die hem een snelle overwinning hadden beloofd. Of het niet hadden gewaagd hem te vertellen dat zij twijfelden aan een snelle Oekraïense capitulatie.
De oorlog duurt nu bijna drie jaar en in het oosten van Oekraïne maken de Russen enige terreinwinst ten koste van enorme verliezen. Maar ook Oekraïne raakt uitgeput; de kans op een overwinning op Rusland lijkt verkeken, omdat Westerse hulp steevast te gering was en te laat kwam.
Over de auteur
Adriaan van Vuren is generaal-majoor buiten dienst. Hij was in 1990 en 1991 militair attaché in Moskou ten tijde van de staatsgreep tegen Gorbatsjov. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Hoe staat het Rusland van Poetin er nu voor? De Chinezen zijn Poetins geopolitieke vrienden, maar dat heeft een keerzijde: de Chinese president Xi Jinping is Poetins grote broer en hij beperkt diens speelruimte. Zo wil Xi Jinping geen inzet van Russische kernwapens; dat zou tot grote schade voor de Chinese economie leiden.
Hoewel Rusland vergeleken met het Westen snel is overgegaan naar een oorlogseconomie, heeft het land nog steeds militaire hulp nodig van de paria-staten Iran en Noord-Korea. Nog sprekender voor Ruslands militaire onvermogen is dat naar schatting 12 duizend Noord-Koreaanse militairen te hulp moesten komen.
Rusland blijkt niet in staat tot een dynamische bewegingsoorlog en beperkt zich daarom tot massale frontale aanvallen die aan de Eerste Wereldoorlog doen denken. De toch al weinig gemotiveerde soldaten raken door de enorme verliezen nog verder gedemotiveerd. Zij vechten alleen onder draconische dwang. Militairen die weigeren te vechten worden mishandeld of ondergaan schijnexecuties.
Het is mogelijk dat Oekraïne de strijd moet opgeven en Poetin deze oorlog zal winnen. Het Westen kan dit voorkomen door Oekraïne meer te helpen en de eigen defensie minder voorrang te geven. Wat niet helpt, is het voorsorteren op vredesbesprekingen die Poetin in zijn overtuiging versterken dat het Westen oorlogsmoe is.
Ook in economisch opzicht raakt Rusland uitgeput. Veertig procent van het bruto nationaal product (bnp) zou aan defensie worden besteed. Dat houdt geen land vol.
Alles overziende staat Rusland er zwak voor. In geopolitiek opzicht beperkt steun van China de handelingsvrijheid en onafhankelijkheid van Poetins Rusland. Het beroep op Iran en Noord-Korea voor hulp is een teken aan de wand. De oorlog zelf verloopt veel ongunstiger dan vooraf gedacht. En op tactisch gebied blijken de Russische generaals fantasieloos en tonen zij geen compassie met het droeve lot van hun militairen. Bovendien tiert corruptie welig, zowel in de Russiche krijgsmacht als in de Russische maatschappij.
De vrees dat Rusland na een overwinning op Oekraïne over één tot drie jaar Navolanden zal aanvallen is ongeloofwaardig. Er is weinig reden tot versterking van onze conventionele strijdkrachten, zoals tanks, vliegtuigen en schepen. Op dat gebied valt al veel te bereiken zonder dat het geld kost, bijvoorbeeld door wapensystemen binnen de Navo te standaardiseren.
Er lijkt een verschuiving plaats te vinden van conventionele oorlog naar hybride oorlogvoering, waarbij te denken valt aan beïnvloeding via sociale media, de razend snelle ontwikkeling van AI, cyberoorlogvoering en sabotage. Daarom is het beter het hoofd te bieden aan deze dreiging dan te investeren in conventionele middelen.
Niet voor niets wordt wel beweerd dat generaals zich voorbereiden op de laatst gevoerde oorlog, en verrast worden door de nieuwe.
Chamberlain
Alex van de Kerkhof hoort de oproep van Rutte om ons voor te bereiden op een oorlog. Het doet hem denken aan zijn grootvader die met een kelder vol eten zat te wachten op de vijanden uit het oosten. Die niet kwamen (Brieven, 16/12). Zo ken ik er ook eentje. In 1938 zwaaide de Engelse premier Neville Chamberlain met een door Adolf Hitler ondertekend verdrag. ‘I believe it’s a peace for our time’, zo kraaide Chamberlain. Nog geen jaar later brak de Tweede Wereldoorlog uit.
Thomas de Boer, Groningen
Leven
‘De wereld is niet veilig meer’. Mark Rutte slaat alarm met zijn speech. Natuurlijk moeten we stilstaan bij de toekomst en is het belangrijk om voorzorgsmaatregelen te nemen in de vorm van een noodpakket, contant geld (maar hoeveel heb je nodig?). Niemand kan de toekomst voorspellen. Worden wij Nederlanders straks de vluchtelingen waar we ons nu nog zo druk over maken? Soms denkt de mens dat alles maakbaar is, ziekte, scheiding, politiek, corona en nu misschien ook oorlog.
Alles kan roet in het eten gooien, en de toekomst ontwikkelt zich bijna altijd anders dan je denkt of hoopt. En als die bom valt, dan maakt het allemaal niets meer uit. Want zoals Doe Maar in 1982 al zong:
En als de bom valt
Dan lig ik in mijn nette pak, diploma’s en mijn cheques op zak
Mijn polis en mijn woordenschat aaoei
Onder de flatgebouwen van de stad naast jou
Vergeet intussen niet te leven en te genieten en maak er een mooie dag van.
Ilona Dekker, Nieuwegein
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant