De opluchting over de afgezwakte onderwijsbezuinigingen heeft in Den Haag plaatsgemaakt voor onvrede over de extra bezuinigingen op de zorg. Met het oplossen van het ene probleem heeft de coalitie een nieuw probleem gecreëerd.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid.
Het akkoord dat de coalitie en vier oppositiepartijen vorige week sloten leek op het eerste gezicht juist de druk enigszins te verlichten. Na bijna drie weken onderhandelen werd voorkomen dat de onderwijsbegroting in de Eerste Kamer zou sneuvelen omdat de coalitiepartijen daar geen meerderheid hebben.
Maar al snel bleek dat met het oplossen van het ene probleem een nieuw hoofdpijndossier is gecreëerd. Het extra geld voor de onderwijsbegroting wordt voor een groot deel weggehaald bij het ministerie van Volksgezondheid. In totaal gaat het om 315 miljoen euro; geld dat het kabinet wil ophalen door het aanpakken van ‘uitwassen van beloningen’ voor medisch specialisten en door te bezuinigen op opleidingsgelden voor medisch specialistische zorg.
Met name die laatste bezuiniging kwam onverwachts. Tekenend was de verwarring over het akkoord. Waar eerst werd gesproken over opleidingsgelden voor medisch specialisten, bleek de bezuiniging later gevolgen te hebben voor alle medisch specialistische zorg, waaronder ook de verpleegkundigen.
Het had er alle schijn van dat het plan zonder veel ruggespraak met het ministerie was beklonken. Dat werd bevestigd door minister van Volksgezondheid Fleur Agema die geschokt reageerde op de bezuiniging die haar ‘rauw op het dak’ was gevallen. ‘Het gaat om een zeer forse bezuiniging op opleidingen voor een sector waarvan de arbeidsmarkt op klappen staat’, zei ze. Vrijdag zei Agema dat ze de maatregel via de media had moeten vernemen en de onderhandelaars daarna nog tevergeefs waarschuwde voor de gevolgen.
De minister kan de bezuiniging op opleidingsgeld niet rijmen met het personeelstekort. Dinsdag stuurde Agema een brief naar de Kamer waarin ze schrijft dat het tekort aan zorgpersoneel nog groter dreigt te worden dan eerder verwacht. Zo zijn er over tien jaar ongeveer 266 duizend werknemers te weinig als de huidige trends doorzetten. Ter vergelijking: in 2023 was het tekort 44 duizend. Agema vroeg zich vrijdag hardop af waar goed opgeleid personeel vandaan moet komen ‘als we nu bezuinigingen op de opleidingen’.
De plotse bezuiniging maakt het ook een stuk moeilijker om afspraken te maken met de zorgsector over de aanpak van personeelstekorten en zorgkosten. De minister voorspelde vrijdag al dat die afspraken, die vorm moeten krijgen in een aanvullend zorgakkoord, nu ‘op losse schroeven’ staan. Van dat risico moeten de onderhandelende partijen zich bewust zijn geweest: in een eerste doorrekening waarschuwde het ministerie van Financiën al op de ‘weerstand’ die de maatregel zou oproepen.
Die vrees werd maandagavond bewaarheid toen vijf zorgorganisaties, waaronder de verpleegkundigenvereniging V&VN en ziekenhuiskoepel NVZ, besloten hun gesprekken met het kabinet over het aanvullende akkoord te staken. Zij vinden dat het plotse besluit het vertrouwen heeft geschaad. Dat is een forse tegenvaller voor Agema die het besluit van de zorgorganisaties ‘erg jammer’ noemde.
De minister hoopt dat de partijen toch snel weer aan tafel komen. Maar vooralsnog heeft Agema hen weinig te bieden. Van enige beweging om uit de impasse te komen lijkt bij zowel de coalitie als de vier oppositiepartijen die een akkoord sloten over de onderwijsbegroting, nog geen sprake. Verzoeken van GroenLinks-PvdA-Kamerlid Julian Bushoff en SP-leider Jimmy Dijk om deze week over de maatregel te debatteren, kregen dinsdag geen meerderheid.
De zorgorganisaties hebben hun hoop nu gevestigd op de Eerste Kamer, die nog moet stemmen over de begrotingen. In een brief vragen de organisaties de senatoren om kritisch te kijken naar de ‘uitvoerbaarheid en wenselijkheid’ van de maatregelen. Het levert in ieder geval wat tijd op; dinsdag besloot de senaat pas in het nieuwe jaar over de begroting te stemmen.
Aan de uitkomst verandert dat vooralsnog niets. Toch zal de zorgsector de druk de komende tijd waarschijnlijk opvoeren. Een eerste actie dient zich komende dagen al aan: in plaats van boze studenten krijgt de Tweede Kamer deze week bezorgde verpleegkundigen over de vloer.
Alles over politiek vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant