In grote delen van Syrië gingen inwoners vrijdag voor het eerst de straat op om de val van president Bashar Al Assad te vieren. Tegelijkertijd wordt er nog altijd gevochten, onder meer tegen Koerdische groepen in het noorden. Wat speelt er en waarom?
De situatie in Syrië is erg ingewikkeld, vooral in het noorden en noordoosten van het land. Daarom eerst een overzicht van de hoofdrolspelers:
De volgende groeperingen hebben een bijrol:
De VS voert in Syrië nog altijd aanvallen uit op terreurgroep IS. De belangrijkste bondgenoot van de Amerikanen in die strijd is de SDF. Deze groep vocht al langer tegen IS en wist zich zo in de kijker van de Amerikanen te spelen.
Maar er wordt ook tegen de SDF gevochten, door het SNA. Deze strijd wordt vaak omschreven als een gevecht tussen door Turkije gesteunde rebellen en Koerden. Dat is wat kort door de bocht. "De SDF bestaat weliswaar uit Koerdische groeperingen, maar vooral uit Arabische strijders", zegt onderzoeker Wladimir van Wilgenburg.
Turkije beschouwt de Koerdische militie YPG als een terroristische organisatie. De YPG is onderdeel van de SDF. "Wat Ankara betreft is de YPG een verlengstuk van Koerdische Arbeiderspartij, de PKK. En daarmee is ook de SDF als geheel besmet", zegt analist Berkay Mandiraci. De PKK voert al ruim veertig jaar een gewapende onafhankelijkheidsstrijd tegen Turkije.
Daarnaast maakt Turkije zich zorgen over het streven van Koerden naar autonomie in het noorden van Syrië. Dat zou in de ogen van Ankara betekenen - als de SDF in zijn huidige vorm blijft bestaan - dat er precies over de grens een terroristische staat zou ontstaan.
Je kunt je afvragen of die Turkse vrees terecht is. "Koerden hebben in Syrië nooit echt een eigen staat als doel gehad. Ze streven naar een zekere mate van autonomie binnen Syrië. Zodat ze zelf zaken als lokaal bestuur en zoiets als taalonderwijs kunnen opzetten", legt Van Wilgenburg uit. Verder bestaat het noorden van Syrië uit zowel Koerdische als niet-Koerdische gebieden, zegt hij.
Het SNA wil het door de SDF gecontroleerde gebied innemen om Syrische eenheid te realiseren. "Vanwege dat streven zijn er ook aanwijzingen dat er SDF-strijders overlopen naar het SNA", gaat Van Wilgenburg verder.
Bovendien wordt er in het gebied olie gewonnen. Dat is een belangrijke bron van inkomsten en brandstof. De rebellen kunnen beide goed gebruiken.
Maar misschien nog wel belangrijker: ook veel inwoners van het noorden van Syrië willen dat rebellen er aan de macht komen. Dat willen ze voor de nationale eenheid.
Veel hangt af van wat Donald Trump besluit als hij aan zijn tweede termijn als president van de VS begint. Tijdens zijn eerste termijn besloot hij de Amerikaanse troepen uit het noorden van Syrië terug te trekken. Direct na dat besluit begon Turkije aan een grondoffensief tegen de SDF op Syrisch grondgebied. Bij de operatie vielen honderden doden en raakten zo'n 300.000 mensen ontheemd.
Voorlopig lijkt het erop dat Turkije en de SNA door Amerikaanse bemiddeling met de handrem erop strijden tegen de SDF. Ook omdat er in het noordoosten van Syrië, waar de oliebronnen zijn, nog wél Amerikaanse troepen zijn gestationeerd.
In totaal heeft de VS nog zo'n negenhonderd militairen in het land. Washington maakt zich zorgen over Turkse troepenopbouw langs de grens, meldde The Wall Street Journal.
Als Trump besluit zijn handen van Syrië af te trekken, dan zouden Koerdische strijders moeten vluchten. Dat zei SDF-commandant Mazloum Abdi onlangs tegen FOX News. En dat zou IS de kans geven een comeback te maken.
Gelet op uitspraken van hoge functionarissen willen Turkije en de SDF hetzelfde: een nieuwe Syrische regering die ruimte heeft voor etnische en religieuze minderheden.
De Turkse buitenlandminister Hakan Fidan zei direct na de val van Al Assad dat de nieuwe regering in Syrië "inclusief" moet zijn. Wat Abdi betreft betekent dat dat ook de Syrische Koerden een plekje in de regering moeten krijgen.
"Turkije is niet tegen Koerdische vertegenwoordiging in een toekomstige Syrische regering", zegt Mandiraci. "Maar wat Ankara betreft is een rol voor de SDF in zijn huidige vorm uitgesloten."
"Alleen als ze veranderen" zal Turkije overwegen om zich anders op te stellen tegenover de SDF, zei Fidan.
Volgens de Turkse buitenlandminister moet de top van de YPG uit Syrië vertrekken. Daarnaast moet de militie zijn wapens neerleggen. Ook moeten alle buitenlandse PKK-leden Syrië verlaten. "Tot dat zover is, zal Turkije zijn verzet tegen de SDF niet opgeven", verwacht Mandiraci. "Tenzij de VS beide partijen tot een akkoord kan dwingen."
Tot die tijd is het afwachten. Volgens Van Wilgenburg heerst er onder veel Koerden wantrouwen over de intenties van de rebellen. Hierdoor komen mogelijk nieuwe vluchtelingenstromen op gang, vreest hij.
"In Arabische gebieden in SDF-handen, zoals in Deir ez-Zor, willen ze graag de rebellen uit Damascus aan de macht. In de Koerdische gebieden, zoals Kobani, zijn ze bang voor etnische zuiveringen zoals in het verleden in Afrin zijn uitgevoerd."
Source: Nu.nl algemeen