Tot verrassing van experts hebben wetenschappers op Mallorca een evolutionaire achterneef van het eerste zoogdier gevonden. Nooit eerder kwamen paleontologen zo’n oud exemplaar tegen: het dier liep nog vóór de eerste dinosauriërs rond op aarde.
Wie het aangelijnd op straat zou tegenkomen, zou zich een hoedje schrikken. Toch heeft het dier, waarvan paleontologen een fossiel aantroffen in de grond van Mallorca, iets weg van een moderne hond, die vrolijk kwispelend door een park banjert. Maar dan wel een die eieren legt, geen oren heeft en zijn vacht heeft ingeruild voor een reptielenhuid.
Het is het oudste exemplaar van de Gorgonopsia, een uitgestorven groep verwanten van het eerste zoogdier, dat tot nu toe is gevonden, schreven Spaanse wetenschappers dinsdag in vakblad Nature Communications. Het dier liep 250 tot 270 miljoen jaar geleden op het eiland rond, vóór de eerste dinosauriërs verschenen.
De 1 meter lange ‘oerhond’ stond waarschijnlijk aan de top van zijn voedselketen, aldus de auteurs. Met zijn scherpe sabeltanden nam hij vermoedelijk kleine reptielachtigen te grazen. Dat is opvallend, want een ouder roofdier met sabeltanden werd tot nu toe niet gevonden. Verder opmerkelijk zijn de poten, die in een bijzondere hoek staan: niet recht naar beneden (zoals bij zoogdieren) of naar de zijkant (zoals bij reptielen), maar ergens ertussenin.
Mallorca bevond zich toentertijd rond de evenaar, waar het, net als alle landmassa op aarde, deel uitmaakte van supercontinent Pangea.
Zelfs gras bestond nog niet in die tijd, vertelt Lars van den Hoek Ostende, paleontoloog bij Naturalis en niet betrokken bij de studie. ‘Dat kwam pas lang na de dinosauriërs.’ Van zijn leefomgeving is dus moeilijk een voorstelling te maken. Een aanwijzing dat de ‘oerhond’ wel tussen enige vorm van vegetatie rondliep, is dat de onderzoekers op de vindplaats ook verkoolde plantenresten zagen.
Van den Hoek Ostende noemt de vondst totaal onverwacht. ‘Alsof je een kangoeroe in Europa vindt. Tot nu toe ging men ervan uit dat Gorgonopsia in gematigde klimaten waren ontstaan, omdat zulke fossielen alleen in het huidige Zuid-Afrika en Siberië waren gevonden.’
Die aanname kan nu de deur uit. Omdat het fossiel ouder is dan alle eerder gevonden Gorgonopsia-exemplaren, vermoeden de wetenschappers dat de groep zijn evolutionaire oorsprong heeft in de tropische contreien van Pangea. Van den Hoek Ostende sluit zich aan bij die conclusie: ‘Tot iemand ergens anders een ouder fossiel vindt, kun je daarvan uitgaan.’
De aanwezigheid van Gorgonopsia in het huidige Europa opent deuren voor nieuw onderzoek, denkt Van den Hoek Ostende. ‘Kleine botten die paleontologen eerder vonden, bijvoorbeeld in Italië, maar waarvan de afkomst onbekend bleef, zouden zomaar eens van andere Gorgonopsia kunnen zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant