Tegen twee verdachten is een half jaar onvoorwaardelijk geëist wegens het projecteren van racistische zinnen op de Erasmusbrug een jaar geleden. ‘Vrolijk blank 2023’, luidde zo’n tekst. Een van de advocaten: ‘Kennelijk maakt mijn cliënt zich zorgen over de toekomst van witte mensen.’
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
‘Ik zie twee lege stoelen’, zegt de rechter. ‘Die waren bestemd voor de verdachten vandaag.’ Het gaat om John A. (26) en Daniil S. (36), die verdacht worden van het projecteren van discriminerende teksten die miljoenen Nederlanders hebben gezien. Het waren de teksten die op 1 januari 2023, tijdens oud en nieuw in Rotterdam, te zien waren op de Erasmusbrug.
‘Vrolijk blank 2023’, was een van de teksten, een ander: ‘White Lives Matter’. Ook waren de zogeheten ‘14 words’ te zien, een leus van rechtsextremist David Lane, die in de Verenigde Staten is veroordeeld tot 190 jaar cel en in 2007 in de cel is overleden. Vertaald luiden die veertien woorden: ‘We moeten het voortbestaan van ons volk en een toekomst voor blanke kinderen veiligstellen.’
De zitting dinsdag in de rechtbank in Rotterdam draait in het kort om de vraag: valt dit te kwalificeren als groepsbelediging en zijn deze uitlatingen dus strafbaar? De rechtbank zou deze vraag graag voorleggen aan de verdachten, maar zij zijn niet op komen dagen. Net zoals zij eerder niet of nauwelijks iets verklaarden bij de politie en ook niet wilden meewerken aan een rapport van de reclassering.
Naast de laserprojecties in Rotterdam wordt A. en S. ook betrokkenheid bij projecties in Eindhoven en Alkmaar verweten, in de weken daarna. Wederom werden soortgelijke teksten duidelijk zichtbaar geprojecteerd op openbare gebouwen. ‘Houd Lampegat blank’, was in februari 2023 de tekst op het stadshuis van Eindhoven, in carnavalstijd ook wel Lampegat geheten.
De advocaat van Daniil S. vindt die uitlating niet per se beledigend voor een groep, zegt hij. ‘Je vraagt aandacht voor een groep mensen, maar betekent dat ook dat je andere mensen dan uitsluit?’
‘Dat is toch helder’, antwoordt de rechter opeens. ‘De mensen die niet blank zijn moeten dan toch weg?’ De advocaat weet dat niet zo zeker. En zo gaat het de hele zitting verder. De advocaat van John A. zegt wel tien keer dat de teksten mogelijk ‘moreel verwerpelijk’, ‘smakeloos’, ‘ongepast’ en ‘misplaatst’ zijn, maar volgens haar niet strafbaar.
‘Kennelijk maakt mijn cliënt zich zorgen over de toekomst van witte mensen’, zegt zij. ‘Dat valt onder de vrijheid van meningsuiting. Dit komt bovendien overeen met de omvolkingstheorie, een theorie die door meerdere ministers en de voorzitter van de Tweede Kamer wordt aangehangen.’ Ze zegt er niet bij dat diezelfde ministers hun woorden inmiddels, in elk geval deels, hebben teruggetrokken.
Om inzichtelijk te maken waarom de uitlatingen wél beledigend zijn, schetst de officier van justitie een helder beeld: ‘Je zult maar een persoon met zwarte huidskleur zijn, met een partner die een witte huidskleur heeft en kinderen die gekleurd zijn. En dan tijdens een feestelijk moment met deze uitingen ineens geconfronteerd worden. Ik kan mij voorstellen dat dit soort uitingen hen ongewenst en onveilig laat voelen in onze samenleving, maar ook dat dit hen angstig en boos maakt.’
Justitie eist tegen beide mannen een onvoorwaardelijke celstraf van zes maanden. Een forse eis, geeft de officier toe, mede omdat dit niet de eerste keer is dat zij met justitie in aanraking komen.
John A. en Daniil S. zijn bekende figuren in extreemrechtse kringen. Zij zijn sinds 2021 actief in de Nederlandse tak van White Lives Matter. In de handleiding van WLM staat dat de beweging streeft naar ‘een ondergrens van 99 procent blanken’ in Europa. ‘De overgebleven 1 procent heeft een tijdelijke status in het land en vervult een rol die ten gunste is van de Blanken.’
S. werd in maart 2023 veroordeeld voor groepsbelediging en mishandeling met een discriminatoir aspect. Hij plakte met A. in oktober 2021 in Breda stickers met racistische leuzen. Er ontstond toen een ruzie met een zwarte man. S. sloeg daarbij de man tegen het hoofd.
A. werd ook veroordeeld, maar ging in hoger beroep. Het Gerechtshof in Den Bosch oordeelde vervolgens dat de enkele formulering ‘White Lives Matter’ niet onmiskenbaar beledigend is voor mensen met een donkere huidskleur.
Opvallend is dat beide mannen wortels hebben in het buitenland. S. is geboren in Letland. Hij kwam in 2005 met zijn moeder naar Nederland. Hij woont tegenwoordig in Landgraaf en werkt als taxichauffeur. A. is van Oekraïense komaf. Zijn ouders zijn naar Nederland gekomen na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Hij komt uit Zwijndrecht en werkt als softwareprogrammeur.
S. gaat volgens justitie schuil achter het account Derpman in WLM-appgroepen. Na de projecties op de Erasmusbrug stuurde Derpman in een aan WLM gelieerde groep: ‘Hello, I am the infamous Derpman, I did all of the racisms, it was all me (sic).’ S. werd onder meer herkend aan zijn stem: Derpman vertelde in een podcast over zijn activiteiten voor WLM.
Het recidive-risico van S. en A. zou volgens de reclassering ‘laag’ of ‘gemiddeld’ zijn. Toch zijn zij nog altijd beiden actief in extreemrechtse kringen, zo blijkt uit onderzoek van de Volkskrant en het collectief Capitol Terrorists Exposers.
Zo was John A. afgelopen zaterdag op een kerstmarkt die mede was georganiseerd door de groep ‘Inheems Europees’ in een boerderij in het Limburgse dorp Smakt. In de openbare appgroep werd een foto gedeeld waarop S. bij een kraampje staat, met zijn duim omhoog. Op diezelfde markt, zo blijkt uit beelden uit een andere appgroep, waren er onder meer koekjes in de vorm van hakenkruizen te koop en bordjes met de tekst: ‘Juden werden hier nicht bedient.’
De rechtbank doet op 15 januari uitspraak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant