De provincie Noord-Holland moet opnieuw kijken naar zeven boetes van 100.000 euro voor Tata Steel, na geblunder door toezichthouder Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Die bleek per ongeluk de verkeerde versie van een boetebesluit te hebben opgestuurd naar de staalfabrikant.
De advocaat van de omgevingsdienst trok een van de zeven boetes daarom zelfs in tijdens een zitting in de Haarlemse rechtbank. Maar nadat de rechters een pauze hadden ingelast om de fout te bespreken, trok hij die intrekking weer in.
De rechters hadden inmiddels besloten dat "de feiten niet helemaal duidelijk zijn" en dat een onafhankelijke adviescommissie van de provincie eerst nog naar de boetes moet kijken. Tata Steel vindt dat die onterecht zijn opgelegd, terwijl omwonenden van de staalfabriek juist betogen dat er andere incidenten zijn waar óók een boete voor moet worden opgelegd.
Al die incidenten hebben te maken met giftige uitstoot bij de kooksgasfabrieken van Tata Steel. Steenkool wordt daar 'afgebakken' tot kooks. Als dat niet goed gaat, komen er 'rauwe kooks' uit de oven en stijgt een zwarte rookpluim met schadelijke stoffen op.
Tata Steel moet een dwangsom van 100.000 euro betalen voor elke keer dat dit gebeurt. Dat vindt het staalbedrijf onterecht, omdat zulke incidenten niet volledig te voorkomen zouden zijn. Er kunnen bijvoorbeeld technische problemen zijn die ervoor zorgen dat de temperatuur in de oven zakt.
De omgevingsdienst vindt dat die uitzondering niet zou moeten gelden. De toezichthouder vreest dat er anders een situatie ontstaat waarin voor elke giftige uitstoot een geldig excuus kan worden gevonden.
De blunder van de omgevingsdienst kwam pas aan het licht toen de rechter erop wees. Die zag in het dossier staan dat een van de incidenten bij de kooksgasfabriek was bestempeld als "ongewoon voorval", wat zou betekenen dat er geen boete kan worden geïnd. Volgens de omgevingsdienst is "volstrekt abusievelijk" de verkeerde versie van het document ondertekend en naar Tata Steel gestuurd.
Zo was er tijdens de zitting nog wel meer verwarring over definities, bijvoorbeeld over de vraag of Tata Steel het ontstaan van rauwe kooks helemaal moet voorkomen. Europese richtlijnen schrijven nu voor dat staalbedrijven rauwe kooks moeten "vermijden", maar de interpretaties van dat begrip lopen uiteen.
Volgens de omgevingsdienst hoort het al decennialang bij een goede bedrijfsvoering om te voorkomen dat kooks ongaar de oven uit komen. De advocaat van de toezichthouder wees erop dat dit zelfs al in een vergunning uit 1972 werd vastgelegd.
Maar vervolgens is decennialang niet ingegrepen, want tot enkele jaren geleden stegen de kenmerkende rookpluimen honderden keren per jaar op boven de kooksgasfabriek. Dat veranderde pas toen omwonenden de toezichthouder vroegen om te handhaven. Die begon vervolgens boetes op te leggen, waarna het aantal incidenten sterk daalde.
Een van de rechters wilde weten waarom de omgevingsdienst niet eerder heeft ingegrepen. "Daar lag geen focus op", zei de toezichthouder. "De focus van de omwonenden wel", kaatste hun advocaat terug. "Mea culpa", reageerde de vertegenwoordiger van de omgevingsdienst.
"Er is ten onrechte tot 2019 niet ingegrepen bij het ontstaan van rauwe kooks", zei Sanne Walvisch van omwonendengroep Frisse Wind aan het einde van de zitting. "Daarvoor kregen we vandaag een laffe mea culpa." Volgens haar bleek vooral dat het bij de toezichthouder een "administratieve warboel" is.
Tata Steel hoopt nog altijd dat de boetes helemaal van tafel verdwijnen, en dat de vergunning wordt aangepast om duidelijk te maken dat de uitstoot door rauwe kooks niet volledig te vermijden is.
Volgens de omwonenden blijkt dit bij kooksfabrieken in het buitenland wél te kunnen. Maar volgens hen is de kooksgasfabriek 2, uit bouwjaar 1972, ernstig verouderd en daardoor te vervuilend. De fabriek moet daarom zo snel mogelijk dicht, betogen zij.
Tata Steel wil de kooksgasfabriek 2 sluiten als onderdeel van de verduurzamingsplannen. Momenteel voert het bedrijf gesprekken met de overheid over subsidies voor die vergroening. Daarbij wordt ook gekeken of de kooksgasfabriek al voor 2029 kan sluiten.
Luister ook naar onze podcastserie Tata's IJzeren Greep:
Source: Nu.nl economisch