De nieuwe Mark Rutte zou de oude Mark Rutte wel eens lelijk voor de voeten kunnen lopen. De volgzame oude leider, vies van visie, staat in de weg van de Navotopman die ineens voor de troepen uit marcheert, waarschuwend voor de oorlog die al begonnen is.
Zijn oproep de defensie-industrie fors uit te breiden, is nog de best haalbare opdracht. Minder kans van slagen heeft zijn aansporing ‘over te gaan op een mentaliteit als in oorlogstijd’. In elk geval niet in het land waarvan hij bijna 14 jaar premier was. Geen land ter wereld lijkt mentaal slechter op een oorlog voorbereid dan Nederland.
Nederlanders horen tot de meest individualistische en meest hedonistische mensen op aarde, toont het Ipsos Global Trends-rapport 2024. Gericht op zichzelf, gericht op hun eigen genot. Dat bevalt, zo is af te lezen aan geluksrapporten waarin Nederland hoog scoort. Het pessimisme over de wereld buiten de eigen kleine kring maakt dat Nederlanders zich nog meer op zichzelf terugtrekken.
Ipsos I&O-onderzoeker Peter Kanne brengt dit rapport samen met andere onderzoeken en concludeert: geen volk is minder ambitieus dan de Nederlanders.
In India en Pakistan streeft 80 procent van de burgers een goede carrière na. Van de Nederlanders vindt 80 procent dat onbelangrijk. Met gemiddeld 31 werkuren per week, draaien Nederlanders zowat de minste arbeidsuren ter wereld. Tegelijkertijd nemen werkgerelateerde psychische problemen toe. Een op de vijf werknemers heeft burn-outklachten. Hun arbeidsproductiviteit is hoog, de weerbaarheid te laag.
Misschien is dat de logische uitkomst van een leven met steeds minder frictie. Digitale technologie gaat hand in hand met steeds minder fysieke weerstand. Eén en hetzelfde apparaat functioneert als brievenbus, portemonnee, radio, filmcamera en paspoort. Vanachter ons scherm is alles onmiddellijk beschikbaar: eten, flirten, leren, gokken en ander vermaak. Alles gaat makkelijk. In hun manifest Designing Friction stellen Roel Wouters en Luna Maurer ‘dood door gemak’ vast.
Net zo gemakkelijk perken Nederlanders democratische instituties in, als daarmee ‘de wil van het volk’ kan worden uitgevoerd. En fors snoeien in de overheid? Prima. De huidige coalitie wil 22 procent van de rijksambtenaren ontslaan. Terwijl stabiliteit en welvaart op de lange termijn afhankelijk zijn van een goed functionerende overheid.
Nederlanders staan met hun zelfzucht en genotzucht ver van de mentaliteit waarmee de secretaris-generaal van de Navo ten strijde kan. Een mensenleven verwijderd van de laatste totaalcrisis, verdwijnt ons oorlogsdividend. De wereldoorlogen waren zo groot en gruwelijk dat in de tachtig jaar erna mensen en landen tot compromissen kwamen.
Levendig was de herinnering aan het leed dat mensen elkaar aandoen. De noodzaak tot samenwerking werd breed gevoeld. Het eigenbelang op korte termijn kon worden opgeschort voor gezamenlijk belang op de lange termijn. Die offerbereidheid is een kostbaar oorlogsdividend; ze maakte zowel personen als landen hartstochtelijk gericht op vrede.
Als premier was Mark Rutte altijd bezig met het wegnemen van frictie. Als Navobaas heeft hij landen en mensen met weerstand nodig. Landen en mensen die kunnen samenwerken. Wreed is de ironie van de geschiedenis dat niets ze dat beter leert dan oorlog.
Een indrukwekkende Oekraïense mensenrechtenactivist, Oleksandra Matviichuk, zei zondag in Buitenhof: ‘Ik zou dit niemand toewensen. Oorlog is verschrikkelijk. Maar deze dramatische tijden geven de Oekraïners wel de kans om het beste van onszelf te laten zien: om moedig te zijn, om voor vrijheid te vechten, om moeilijke beslissingen te nemen en elkaar te helpen. Want alleen als we elkaar helpen, ervaren we wat het betekent om mens te zijn.’
Over de auteur
Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant. Luyten presenteerde Buitenhof en werkte zes jaar in Afrika. Ook schreef ze onder meer Het geluk van Limburg en de biografie Moederland, de jonge jaren van Máxima Zorreguieta. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant