Alles wijst erop dat Israël de val van het Assad-regime gebruikt om haar eigen positie in Syrië te verstevigen. De risico’s van deze militaire acties zijn voor de hele regio.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Ze zijn er nog, de hoekige, grijze plekken die het Israëlische leger in het lieflijke groene landschap heeft achtergelaten: bunkers en forten die stammen uit een tijd dat Israël zich voorbereidde op een inval van het Syrische leger. Dat gebeurde voor de laatste keer tijdens de Jom Kippoeroorlog in 1973, toen Syrische troepen bijna door deze verdediging heen braken.
Op dat moment beschikte Syrië nog over het machtigste leger van het Midden-Oosten, maar nu is er helemaal niemand meer om verzet te bieden tegen het Israëlische leger, dat direct na de val van het regime van Bashar al-Assad met tanks de grens over is gerold.
In korte tijd heeft Israël de bufferzone tussen de twee landen bezet, en honderden bombardementen op Syrië uitgevoerd. Naar schatting 80 procent van de capaciteit van het Syrische leger is vernietigd, de maritieme vloot is verwoest en het instituut in Damascus waar onderzoek werd gedaan naar chemische wapens en geavanceerde raketsystemen is door Israël in puin gelegd.
Daarnaast heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu afgelopen weekeinde laten weten dat het aantal nederzettingen op de Golanhoogte snel wordt uitgebreid – het liefst ziet hij dat de Israëlische bevolking in het gebied verdubbelt ‘vanwege het nieuwe front dat in Syrië zou kunnen ontstaan’. ‘We zullen aan de Golanhoogte vasthouden, het gebied tot bloei brengen en het bewonen’, liet Netanyahu weten.
De bergachtige grensregio werd in 1967 door Israël op Syrië veroverd, en in 1981 heeft Israël de Golanhoogte illegaal geannexeerd. Het gebied is voor Israël van groot strategisch belang. Het dient niet alleen als buffer tegen mogelijke aanvallen van buitenaf, maar is ook de belangrijkste bron voor de watervoorziening van het land: de sneeuw die in dit gebergte smelt, voedt het Meer van Galilea en de rivier de Jordaan.
Op dit moment wonen er zo’n 53 duizend mensen op de Golanhoogte, van wie grofweg de helft bestaat uit Joodse kolonisten, en het andere gedeelte uit een Arabisch sprekende minderheid, de druzen. Na de annexatie in 1981 verbrandden zij nog publiekelijk hun verplichte Israëlische identiteitskaarten. Zij voelden zich Syriërs, en de wens bleef bestaan dat ze hun broers en zussen aan de andere kant van de grens weer in de armen konden sluiten. Maar de Syrische burgeroorlog heeft de situatie veranderd. Met name de jongeren hebben het gevoel dat zij in Israël veel beter af zijn, en hebben ook de identiteitskaarten geaccepteerd.
De wens om nu in Syrië in te grijpen, komt voor uit de Israëlische angst voor toekomstige ontwikkelingen. Zelfs al was het regime van Assad een bondgenoot van Iran en Hezbollah, heeft Israël altijd de voorkeur gegeven aan de vijand die het kende. Daarom heeft Netanyahu rebellengroepen tijdens de Syrische burgeroorlog nooit willen steunen bij hun pogingen Assad omver te werpen. Terwijl Israël regelmatig bases van Hezbollah in Syrië bombardeerde, werd het regime nooit direct door Israël aangevallen.
De grootste vrees is nu dat wapens van het Syrische regime in vijandige handen vallen, of dat er chaos ontstaat, waarbij pro-Iraanse organisaties vanuit Syrië raketten op Israël kunnen afsturen. Hoewel Hayat Tahrir al-Sham (HTS) Israël nooit heeft bedreigd, zien sommige Israëlische analisten overeenkomsten tussen de ideologie van deze rebellenbeweging en Hamas. De strijdersnaam van de leider, Abu Mohammed al-Jolani, verwijst bovendien naar de wortels van zijn familie op de Golanhoogte.
Critici vermoeden dat er meer kan spelen. Bezalel Smotrich, de ultrarechtse Israëlische minister van Financiën, zei onlangs in een interview voor de documentaire Israel: Extremists in Power dat hij hoopt dat de grenzen van Israël uiteindelijk tot Damascus reiken.
De internationale gemeenschap heeft ondertussen verontwaardigd gereageerd: zowel de Verenigde Naties als Frankrijk, Duitsland en Spanje hebben Netanyahu opgeroepen de gedemilitariseerde zone weer te verlaten. De Syrische rebellenleider al-Jolani benadrukte afgelopen weekeinde niet geïnteresseerd te zijn in een conflict met Israël. ‘Ze overschrijden duidelijk een grens, wat de risico’s voor escalatie vergroot’, zei hij in een interview. ‘We kunnen geen nieuwe confrontaties gebruiken. Onze prioriteit is reconstructie en stabiliteit, en geen strijd die tot nog meer verwoesting leidt.’
Ook analisten wijzen erop dat de huidige Israëlische inmenging niet zonder risico is. Netanyahu bestempelt de nieuwe machthebbers in Syrië met zijn acties bij voorbaat als een vijand. Tegelijkertijd ontneemt Israël de nieuwe autoriteiten in Damascus alle militaire middelen om eventuele uitdagingen in de toekomst het hoofd te bieden. De mogelijke gevolgen daarvan, zijn voor de hele regio.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant