De Syrische rebellen hebben de regering van president Bashar al-Assad omver geworpen. Assad is het land ontvlucht. Volg in dit liveblog de laatste ontwikkelingen.
Dit zijn de vier belangrijkste uitdagingen voor Syrië: van sektarisme tot de economie.
Meer weten? Lees hier alle artikelen over de val van Assad.
Voormalig dictator Bashar al-Assad lijkt voor het eerst sinds zijn vlucht uit Syrië, vorig weekeinde, iets van zich te laten horen. Vandaag verscheen een document van één pagina op het officiële Telegramkanaal van de Syrische regering. De verklaring zou door Assad zelf zijn geschreven, die zich nu in Rusland bevindt. De Volkskrant kon niet verifiëren of het document inderdaad door Assad is geschreven. Wel heeft het Russische staatspersbureau TASS de verklaring van Assad ook gepubliceerd.
Volgens de verklaring is er na de val van Damascus misinformatie verspreid over het vertrek van Assad, die rechtgezet moet worden. Zo zou Assad pas op zondag 8 december uit Syrië zijn vertrokken. Volgens een reconstructie van persbureau Reuters verliet Assad zijn land in de vroege uren van zondag, toen duidelijk werd dat de rebellen Damascus weldra volledig over zouden nemen.
Volgens Assad was zijn vertrek geen eigen idee: ‘Moskou eiste een onmiddellijke evacuatie naar Rusland op zondagavond.’
De verklaring probeert een heldhaftig beeld van Assad te schetsen. Zo zou de dictator naast zijn soldaten hebben gestaan aan de frontlinies, ‘enkele meters verwijderd van terroristen op de meest gevaarlijke slachtvelden’. Voor zover bekend is Assad recentelijk niet in de buurt van de frontlinie geweest. Bovendien vluchtte Assad volgens Reuters in het geheim – zelfs zijn broer en premier Jalali wisten er niet van.
Frank Rensen
De voormalige Syrische dictator Bashar al-Assad stuurde in 2018 en 2019 zo’n 250 miljoen dollar (238 miljoen euro) aan contant geld per vliegtuig naar Moskou. Dat schrijft de Financial Times, op basis van gegevens van Import Genius, een database voor internationale handel.
Met de financiële luchtbrug omzeilde Assad de sancties die het Westen Syrië had opgelegd. De transacties laten het nauwe bondgenootschap tussen Assad en de Russische president Vladimir Poetin zien. Direct na de val van zijn regime vluchtte Assad naar Rusland, waar Poetin hem asiel heeft gegeven.
Met de zendingen van duizenden kilo’s aan biljetten van honderd dollar en vijfhonderd euro loste Assad de schulden af die hij had uitstaan bij het Kremlin. Zo leunde Assads regime gedeeltelijk op de steun van het Russische huurlingenleger Wagner. Ook meldde de Financial Times in 2019 al dat de familie van Assad duur vastgoed kocht in Rusland.
In deze periode had Syrië een groot tekort aan buitenlandse valuta. Critici uit het Westen stellen dat Assad zich de financiële middelen van Syrië toeëigende.
Frank Rensen
Rusland heeft een deel van zijn diplomatiek personeel in Damascus geëvacueerd vanuit een luchtmachtbasis in Syrië. Met de evacuatievlucht gingen ook Belarussische en Noord-Koreaanse diplomaten mee, aldus het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken op zondag.
'Het werk van de Russische ambassade in Damascus gaat door', liet de crisisafdeling van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken weten via Telegram.
Het Russische staatspersbureau RIA meldde op gezag van het Belarussische ministerie van Buitenlandse Zaken dat alle Belarussische diplomaten uit Syrië zijn geëvacueerd.
ANP
De Syrische rebellenleider Ahmed al-Sharaa, die tot voor kort bekendstond onder zijn schuilnaam Mohammed al-Jolani, heeft zondag beloofd alle gewapende groepen in het land te zullen ontwapenen. Verder wil hij prioriteit geven aan de heropbouw van vernielde woningen, zodat Syriërs die momenteel in vluchtelingenkampen verblijven, gehuisvest kunnen worden. Dat meldt nieuwszender Syria TV.
Sharaa roept Syriërs die in het buitenland wonen ook op om terug te keren naar hun land, om er te helpen bij de heropbouw. 'Ik vraag hen allen om terug te keren, zodat we Syrië goed kunnen opbouwen en we kunnen profiteren van hun buitenlandse ervaringen', aldus Sharaa op Syria TV. Volgens de zender zou de rebellenleider ook bekijken of hij de lonen in het land met 400 procent kan optrekken.
Sharaa is de leider van de islamistische groep Hayat Tahrir al-Sham (HTS), die het regime van Bashar al-Assad ten val bracht. HTS wordt door verschillende westerse mogendheden gezien als een terreurgroep, maar tracht zich gematigder te tonen sinds de overwinning op het Syrische regime van Assad.
Belga
In navolging van Turkije gaat ook Qatar zijn ambassade in Damascus heropenen. Dat maakt het Qatarese ministerie van Buitenlandse Zaken vanavond bekend.
Een Qatarese delegatie is al aangekomen in de Syrische hoofdstad om voorbereidingen te treffen. Qatar sloot zijn ambassade in juli 2011 toen de Syrische burgeroorlog tot een kookpunt kwam. Het is nog niet bekend wie de nieuwe Qatarese ambassadeur in Syrië wordt.
Sinds het begin van de burgeroorlog heeft Qatar oppositiekrachten financieel en militair gesteund, net als Turkije. Dat beide landen na de val van Assad nu hun ambassade weer openen, kan als steun voor het gezag van de rebellen gezien worden.
Dylan van Bekkum
Leden van de Israëlische regering hebben een plan goedgekeurd om Israëlische nederzettingen op de door het land bezette Golanhoogten in Syrië uit te breiden. De regering zegt te handelen ‘in het licht van de oorlog en het nieuwe front tegenover Syrië’. De regering wil de aanwezigheid van Israëliërs in het gebied verdubbelen.
Vrijdag zei minister van Defensie Yisrael Katz al dat de bezetting van de berg Hermon, die de grens vormt tussen Libanon, Syrië en de Golanhoogten, mogelijk nog maanden zal duren. Na de val van de Syrische president Bashar al-Assad bezetten Israëlische soldaten vorig weekend een strook land in het grensgebied tussen de Golanhoogten. Israël stelde toen dat het gaat om een tijdelijke bezetting, die noodzakelijk zou zijn om de veiligheid van Israël te garanderen en om te voorkomen dat wapens van het Syrische regeringsleger in handen komen van rebellen.
‘Het versterken van de Golan versterkt de staat Israël, en dat is op dit moment extra belangrijk. We zullen het gebied blijven vasthouden, het laten bloeien en ons erin vestigen’, zei premier Benjamin Netanyahu vandaag daarentegen op een persconferentie.
De Golanhoogten zijn in de oorlog van juni 1967 op Syrië veroverd. Het gebied is sindsdien bezet door Israël, dat het heeft gekoloniseerd en in 1981 tot Israëlisch grondgebied heeft verklaard. De annexatie wordt internationaal niet erkend en is in strijd met een VN-resolutie die de Veiligheidsraad in 1981 aannam.
Dylan van Bekkum
De Syrische interim-regering heeft vandaag alle onderwijsinstellingen in Syrië officieel geopend. Duizenden scholieren en studenten vieren de heropening. Voor veel Syriërs staat de opening van de scholen symbool voor de vrijheid van meningsuiting en een kans op een normaal en veilig bestaan. Een student van de Universiteit van Damascus vertelt aan een journalist van nieuwsorganisatie Al Jazeera dat ‘we dit licht voelen na 50 jaar dictatuur. We vieren feest op de hele campus.’
Yassin Boutayeb
Turkije heeft zijn ambassade in de Syrische hoofdstad Damascus weer geopend. 12 jaar geleden, tijdens het begin van de Syrische burgeroorlog, haalde Turkije al zijn diplomaten weg uit het land. Burhan Koroglu, de Turkse ambassadeur in Mauritanië, zal de honneurs waarnemen.
Ook zei de Turkse minister van Defensie, Yasar Güler, dat Turkije bereid is om militaire training te geven aan een nieuw Syrisch leger als het daarom zou vragen. Persbureau Reuters meldt dat Turkije momenteel ‘een paar duizend troepen' gestationeerd heeft in het noordwesten en noordoosten van Syrië. Güler zei dat de Turkse aanwezigheid in Syrië besproken wordt met een nieuwe regering.
Turkije heeft een grote rol gespeeld bij het succes van de rebellengroep HTS om het Assad-regime omver te werpen. Het gaf HTS onder meer militaire steun. En ook voor de val van het regime van dictator Assad had Turkije een grote vinger in de pap in het land; het financierde Arabische groepen in Noord-Syrië die streden tegen door Amerika gesteunde Koerdische verzetsgroepen. Momenteel vinden er nog gevechten plaats tussen de twee partijen in Noord-Syrië.
De Defensie-minister zei dat Turkijes prioriteit nu ligt bij het vernietigen van de Koerdische strijdgroep YPG, die Turkije beschouwt als terroristisch. De VS steunen de groep juist vanwege hun strijd tegen de terroristische groepering Islamitische Staat afgelopen 12 jaar. De VS voerden afgelopen week nog luchtaanvallen uit op IS-doelen. Güler zei daarentegen dat Turkije geen heropleving ziet van IS in de regio.
Yassin Boutayeb
De VS staan in direct contact met de Syrische rebellengroep HTS, aldus de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, zaterdag tijdens een persconferentie. Voor zover bekend is het de eerste keer dat de VS zonder tussenkomst hebben gesproken met de rebellengroep. De gesprekken zouden met name gaan over het lot van de lang vermiste Amerikaanse journalist Austin Tice, schrijft de BBC.
De VS beschouwen HTS vooralsnog als terroristische organisatie. Ook hebben de Amerikanen een prijs van 10 miljoen dollar uitgeloofd voor HTS-leider Ahmed al-Sharaa (ook bekend onder zijn nom de guerre Abu-Muhammad al-Jolani). Nadat de HTS afgelopen week de macht had overgenomen in Syrië, stelde het Verenigd Koninkrijk mogelijk te willen zien van dat predicaat terroristische organisatie. Of de VS een vergelijkbare stap overwegen, is niet bekend.
Minister Blinken is sinds zaterdag in Jordanië, waar hij met koning Abdullah sprak over de situatie in Syrië. In de aanloop naar die bijeenkomst drong VN-gezant voor Syrië Geir Pedersen erop aan de gelegenheid aan te grijpen om ook gesprekken te voeren over het leveren van humanitaire hulp aan Syrië en het beschermen van staatsinstellingen.
Na de val van de Syrische dictator Bashar al-Assad lieten de VS al weten een Syrische regering die democratische grondwaarden nastreeft, te zullen steunen. Ook landen als Irak en Turkije riepen op tot een inclusieve Syrische regering.
Op dit moment is nog niet duidelijk hoe een nieuwe regering in Syrië eruit gaat zien. De interim-regering kondigde afgelopen week aan voor de komende drie maanden de grondwet en het parlement op te schorten. Bekend is dat HTS een islamitisch bestuur nastreeft, waarbij volgens de leider alle religieuze en etnische groepen gerespecteerd worden. In maart zouden er vrije verkiezingen moeten komen.
Yassin Boutayeb
De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock en minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser waarschuwen aanhangers van het neergehaalde Syrische Assad-regime om niet naar Duitsland te komen.
'Aan al de beulen van Assad die erover denken om naar Duitsland te vluchten, kan ik alleen maar duidelijk zeggen: we zullen alle handlangers van het regime met de volle kracht van de wet ter verantwoording roepen voor hun verschrikkelijke misdaden', aldus Baerbock in een interview in de zondagse tabloid Bild am Sonntag. Ze benadrukte dat internationale veiligheidsdiensten en inlichtingendiensten nu nauw moeten samenwerken.
Faeser merkt op dat er veiligheidscontroles zijn aan alle grenzen. 'We zijn extreem waakzaam. Als handlangers van het terreurregime van Assad proberen naar Duitsland te vluchten, moeten ze weten dat bijna geen enkel land hun misdaden zo hard vervolgt als Duitsland. Dat zou hen moeten afschrikken', zei ze tegen de krant.
De leider van de opstandelingen in Syrië, Ahmed al-Sharaa, heeft na zijn succesvolle machtsgreep voor het eerst kritiek geuit op de Israëlische militaire operaties in Syrië. Hij waarschuwde voor een onnodige escalatie van het geweld in de regio.
Het hoofd van de sterkste rebellengroep HTS zei op de oppositiezender Syria TV dat de Israëlische motivatie voor de aanvallen ongeldig en ongerechtvaardigd is. Sharaa benadrukte ook dat het nieuwe leiderschap zich wil richten op de wederopbouw en zich niet wil laten meeslepen in nieuwe conflicten. Syrië zou 'uitgeput' zijn. (ANP)
Israël heeft zaterdagavond in enkele uren tijd meer dan zestig aanvallen uitgevoerd op militaire doelen in Syrië, waaronder tunnels in Damascus en de buitenwijken van de Syrische hoofdstad. Dat meldt het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten, een in Londen gevestigde monitor.
Sinds de vlucht van president Bashar al-Assad zondag, heeft Israël volgens de ngo al honderden aanvallen uitgevoerd op militaire doelen in Syrië. De aanvallen zouden nu onder andere uitgevoerd zijn met als doel om tunnels onder de bergen te vernietigen. (Belga)
Diplomaten uit onder andere de Verenigde Staten, Europa en verschillende Arabische landen komen vandaag samen in Jordanië om de toekomst van Syrië te bespreken. Een tiental ministers van Buitenlandse Zaken en andere hooggeplaatste diplomaten buigt zich volgens persbureau AP over hoe ze Syrië het best kunnen ondersteunen in de overgang naar een nieuwe regering na de val van Assad. Ook VN-gezant voor Syrië Geir Pedersen is aanwezig bij het overleg.
Met het instorten van het regime van Bashar al-Assad, die 24 jaar een dictatoriaal bewind voerde in Syrië, vreest de internationale gemeenschap voor meer instabiliteit in het door oorlog verscheurde Midden-Oosten. De Verenigde Staten willen bovenal voorkomen dat terreurgroep Islamitische Staat (IS) gebruikmaakt van het machtsvacuüm en aan invloed wint in Syrië.
Om die reden was de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken gisteren in Irak, waar hij de premier ontmoette. Vandaag reisde Blinken af naar de top in de Jordaanse havenstad Aqaba, net als zijn Turkse collega Hakan Fidan. Ook diplomaten uit onder meer Libanon, Saoedi-Arabië, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten zijn aanwezig. Namens de Europese Unie zit de onlangs aangetreden buitenlandchef Kaja Kallas aan tafel. Volgens AP zijn er geen Syrische vertegenwoordigers aanwezig op de top.
Dana Holscher
Israël heeft vannacht en vanochtend opnieuw meerdere doelwitten in Syrië aangevallen, meldt het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR). Een wetenschappelijk instituut en een militair vliegveld nabij Damascus zouden volgens de in het Verenigd Koninkrijk gevestigde organisatie doelwit zijn geweest.
Ook opslagplaatsen met ballistische raketten in het noordelijker gelegen Qalamoun zouden zijn geraakt, meldt SOHR. In de provincies Hama en Suwayda zou Israël onderzoeksinstituten en een militair vliegveld hebben geraakt.
Sinds de val van het regime-Assad heeft Israël in enkele dagen tijd honderden aanvallen uitgevoerd in Syrië, gericht op militaire middelen van het regeringsleger. De Israëlische acties blijven niet beperkt tot luchtaanvallen: Israëlische troepen namen vorige week de VN-bufferzone in het zuidwesten van Syrië in. Sindsdien zijn Israëlische troepen volgens SOHR aanwezig in meerdere Syrische dorpen rondom die bufferzone.
Dana Holscher
Een Russisch vrachtvliegtuig heeft vanochtend de Russische militaire basis Khmeimim in Syrië verlaten. Dat meldt persbureau Reuters op basis van een Syrische veiligheidsfunctionaris ter plaatse. Het Russische vliegtuig zou naar Libië zijn vertrokken.
Sinds de val van het regime van Assad is onduidelijk hoe de toekomst voor de twee Russische militaire bases in Syrië eruit ziet. Rusland gold als belangrijke bondgenoot van Assad. Het land stond de oud-president vanuit de militaire bases bij in zijn strijd tegen rebellen. Bovendien verschaffen de bases Rusland toegang tot het Middellandse Zeegebied en delen van Afrika.
Nu Assad gevlucht is, lijkt Rusland eieren voor zijn geld te kiezen. Uit satellietbeelden bleek gisteren dat Rusland militair materiaal verplaatst vanuit de luchtmachtbasis Khmeimim, aan de westkust van Syrië. Ook de marinebasis in Tartus zou geruimd worden, meldt het Duitse persbureau DPA. De Russische Middellandse Zeevloot zou de basis in Tartus inmiddels hebben verlaten, zo is ook op satellietbeelden te zien.
Donderdag meldde de Russische viceminister van Buitenlandse Zaken echter dat het Kremlin van plan is de militaire bases in Syrië te behouden. Rusland zou in onderhandeling zijn met de belangrijkste Syrische rebellengroep van het moment, HTS. Die berichten kunnen niet onafhankelijk worden geverifieerd.
Dana Holscher
• Antony Blinken, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, heeft vandaag een verrassingsbezoek gebracht aan premier Mohammed Shia al-Sudani van Irak. Onderwerp van gesprek was de toekomst van buurland Syrië. De VS willen voorkomen dat de terreurbeweging Islamitische Staat een heropleving in de regio bewerkstelligt na de val van het regime van Bashar al-Assad.
• Op het Omajjadenplein in het centrum van Damascus vieren duizenden Syriërs vandaag de val van het regime van president Bashar al-Assad. Ahmad al-Shara, de leider van de rebellenbeweging die Assads regime omverwierp, heeft Syriërs opgeroepen om na het vrijdaggebed de straat op te gaan.
• De Europese Commissie zet een humanitaire luchtbrugoperatie op om hulpgoederen naar Syrië te vervoeren. Ook heeft de Commissie 4 miljoen euro extra vrijgemaakt voor humanitaire hulp, waarmee de totale Europese steun aan Syrië dit jaar uitkomt op 163 miljoen euro.
Abu Hassan al-Hamwi, het hoofd van de militaire tak van de Syrische rebellengroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS), heeft voor het eerst sinds de val van het regime van Bashar al-Assad een interview gegeven aan een westers medium. In gesprek met The Guardian vertelt Al-Hamwi over de jarenlange voorbereidingen voorafgaand aan de machtsovername van vorige week.
De rebellenleider vertelt hoe HTS eenheid probeerde te creëren onder de versnipperde oppositie in Syrië. ‘Het fundamentele probleem was de afwezigheid van verenigd leiderschap en grip op de strijd’, aldus Al-Hamwi. The Guardian deelt niet of het Al-Hamwi’s uitspraken onafhankelijk heeft geverifieerd.
Andere rebellengroepen in het noordwesten van het land voegden zich in de jaren die volgden – al dan niet gedwongen – bij HTS, dat zich vervolgens ontwikkelde tot een georganiseerde groepering.
De rebellenleider gaat in het interview met de Britse krant ook in op de toekomst van (religieuze) minderheden in Syrië, als de christenen en alawieten (waartoe Assad behoort). Zij vrezen dat voor hen geen plek zal zijn in het nieuwe Syrië, ondanks de ogenschijnlijk mildere opstelling van Abu Mohammad al-Jolani, die aan het hoofd staat van HTS als geheel.
Ook Al-Hamwi stelt dat ‘minderheden in Syrië deel uitmaken van de natie en het recht hebben om hun rituelen, onderwijs en diensten uit te oefenen zoals elke andere Syrische burger’. Of de religieuze minderheden die woorden de komende tijd bewaarheid zien, zal moeten blijken.
Jasper Daams
Antony Blinken, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, heeft vandaag een verrassingsbezoek gebracht aan premier Mohammed Shia al-Sudani van Irak. Onderwerp van gesprek was de toekomst van buurland Syrië. De VS willen voorkomen dat de terreurbeweging Islamitische Staat een heropleving in de regio bewerkstelligt na de val van het regime van Bashar al-Assad.
De razendsnelle machtsovername van de Syrische rebellen kwam vorige week ook in Washington als een verrassing. De afzwaaiende regering-Biden doet nu een poging om relaties aan te gaan met de rebellen, in de hoop hen ertoe te bewegen een regering te installeren die islamitische facties uitsluit en zich tolerant opstelt ten opzichte van minderheden in Syrië.
Syrië moet niet verworden tot een ‘platform voor terrorisme’, zei Blinken op de Amerikaanse ambassade in Bagdad. ‘Niemand begrijpt het belang daarvan beter dan Irak, vanwege de voortdurende aanwezigheid van Isis of Daesh (verwijzend naar IS, red.) in Syrië, en we zijn vastbesloten om te voorkomen dat Daesh opnieuw opduikt’, aldus de minister. In 2014 maakten grote delen van Irak nog deel uit van het door IS uitgeroepen kalifaat.
Zijn bezoek aan Irak is onderdeel van een grotere reis die Blinken momenteel maakt in de regio. Zo was hij gisteren en vandaag in Turkije, waar hij sprak met president Erdogan en diens buitenlandminister Hakan Fidan. Ook deze ontmoetingen zouden in het teken hebben gestaan van de situatie in Syrië.
Jasper Daams
Nu Rusland de voedselexport aan Syrië lijkt te hebben opgeschort vanwege de onzekerheid over de nieuwe machtsverhoudingen in het land, toont Oekraïne zich bereid om in dat gat te springen. De Oekraïense landbouwminister Vitali Koval zegt tegen Reuters voedsel te willen sturen als Syrië dat nodig heeft.
Met de val van het regime van Bashar al-Assad raakte Rusland vorige week niet alleen een trouwe bondgenoot kwijt, maar ook een afzetmarkt voor onder andere Russisch graan. Volgens bronnen uit beide landen heeft Rusland de export van graan opgeschort, omdat niet zeker is hoe de nieuwe machthebbers zich zullen opstellen ten aanzien van Moskou. Ook zou Syrië door de binnenlandse onrust betalingsachterstanden hebben opgelopen.
Kyiv ziet zijn kans na Assads afzetting schoon om nieuwe banden aan te knopen met de machthebbers in Syrië. De Oekraïense minister Andri Sybiha (Buitenlandse Zaken) sprak na de machtswisseling de wens uit de relatie met Syrië te herstellen. Oekraïne had de diplomatieke banden met Assads regime in 2022 verbroken, nadat Syrië de onafhankelijkheid had erkend van de door Rusland bezette provincies Donetsk en Loehansk.
Volgens Sybiha is Kyiv klaar om ‘de weg vrij te maken voor het herstel van de betrekkingen in de toekomst en onze steun aan het Syrische volk opnieuw te benadrukken’.
Ondanks de oorlog in eigen land behoort Oekraïne wereldwijd nog altijd tot de grootste graanexporteurs ter wereld. Kyiv levert aan meerdere landen in het Midden-Oosten, maar daar is Syrië vooralsnog niet één van.
Jasper Daams
Op het Omajjadenplein in het centrum van Damascus vieren duizenden Syriërs vandaag de val van het regime van president Bashar al-Assad. Ahmad al-Shara, de leider van de rebellenbeweging die Assads regime omverwierp, heeft Syriërs opgeroepen om na het vrijdaggebed de straat op te gaan.
‘Ik nodig Syriërs uit om naar de pleinen te komen om hun vreugde te tonen zonder kogels af te vuren’, aldus al-Shara, voorheen bekend onder zijn nom de guerre Abu Mohammed al-Jolani. De eerste vrijdag na het vertrek van Assad is een symbolisch moment. Tijdens de protesten die in 2011 uitmondden in de Syrische burgeroorlog vonden de grootste demonstraties plaats op vrijdagen, na afloop van het moskeebezoek.
Daan de Vries
De Europese Commissie zet een humanitaire luchtbrugoperatie op om hulpgoederen naar Syrië te vervoeren. Ook heeft de Commissie 4 miljoen euro extra vrijgemaakt voor humanitaire hulp, waarmee de totale Europese steun aan Syrië dit jaar uitkomt op 163 miljoen euro. ‘De val van het Assad-regime biedt hoop aan het Syrische volk. Maar dit moment van verandering brengt ook risico’s en ontberingen met zich mee,’ schrijft Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in een verklaring.
De komende dagen wil de Commissie 50 ton aan EU-hulpgoederen via Dubai naar Turkije vervoeren, die van daaruit in Syrië moeten worden gedistribueerd. Daarnaast wordt 46 ton vanuit Denemarken naar Turkije gebracht en aan Unicef en de Wereldgezondheidsorganisatie geleverd. Deze organisaties zorgen voor de distributie in Syrië. Het gaat om materialen voor gezondheidszorg, onderwijs en onderdak.
Na veertien jaar oorlog kent Syrië miljoenen ontheemden, die vaak te kampen hebben met tekorten aan voedsel en medische zorg. De laatste maanden is de humanitaire situatie verder verslechterd, doordat honderdduizenden mensen vanuit Libanon naar Syrië vluchtten.
Daan de Vries
Israëlische soldaten bereiden zich voor op een maandenlange bezetting van de berg Hermon, zegt de Israëlische defensieminister Yisrael Katz. Volgens Katz overweegt Israël de bezetting de hele winter vol te houden. Zondag nam Israël het Syrische deel van de berg in, die de grens vormt tussen Libanon, Syrië en de Golanhoogten, die Israël al sinds 1967 bezet.
Na de val van de Syrische president Bashar al-Assad bezetten Israëlische soldaten dit weekend een strook land in het grensgebied tussen de Golanhoogten. Israël stelt dat het gaat om een tijdelijke bezetting, die noodzakelijk zou zijn om de veiligheid van Israël te garanderen en om te voorkomen dat wapens van het Syrische regeringsleger in handen komen van rebellen.
Daan de Vries
Een Syriër die van 2005 tot 2008 aan het hoofd stond van de Adra-gevangenis in de Syrische hoofdstad Damascus is in de Verenigde Staten aangeklaagd voor foltering. Hij wordt beschuldigd van 'het martelen van politieke dissidenten en andere gevangenen om oppositie tegen het regime van de toenmalige Syrische president Bashar al-Assad te ontmoedigen', schrijft het Amerikaanse Openbaar Ministerie in een persbericht.
Samir Ousman Alsheikh zou ondergeschikten hebben bevolen om gevangenen ernstige fysieke en mentale schade toe te brengen, en was daar soms persoonlijk bij betrokken. Hij zou gevangenen naar de strafvleugel van de gevangenis hebben gestuurd, waar ze geslagen werden terwijl ze met gestrekte armen aan het plafond hingen en onderworpen werden aan wat het 'vliegend tapijt' werd genoemd. Dat apparaat plooide gevangenen bij hun middel in tweeën, met ondraaglijke pijn en soms zelfs een gebroken ruggengraat tot gevolg.
Alsheikh emigreerde in 2020 naar de Verenigde Staten, waar hij in 2023 het Amerikaanse staatsburgerschap aanvroeg. ' loog over zijn misdaden om een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd in de Verenigde Staten te verkrijgen', aldus het Openbaar Ministerie. In juli 2024 werd hij aangehouden en aangeklaagd in Los Angeles voor andere feiten.
Eerder deze maand versloegen rebellengroepen onder leiding van de islamitische militie Hayat Tahrir al-Sham (HTS) het Syrische regeringsleger, waarop het regime van president Bashar al-Assad viel. Assad vluchtte daarop naar Rusland.
ANP
Sinds het geweld in Syrië eind november is opgelaaid, zijn volgens de VN-organisatie voor humanitaire hulp (OCHA) 1,1 miljoen mensen op de vlucht geslagen. Het gaat vooral om vrouwen en kinderen. De situatie was donderdag al rustiger dan woensdag, maar toch leven grote aantallen mensen volgens OCHA in grote onzekerheid.
In en rond Damascus wordt het leven voorzichtig weer opgepakt, staat in een update van de organisatie. Uitgaansverboden zijn opgeheven, markten zijn heropend en de publieke voorzieningen zijn deels ook weer hervat. In het noordwesten van Syrië zijn in de voorbije dag geen geweldsincidenten meer gemeld, al zijn onontplofte explosieven nog altijd een risico. De situatie is volgens OCHA nog het onzekerst in het noordoosten, waar bepaalde diensten nog steeds verstoord zijn.
Bijna de helft van de vluchtelingen (een kleine 640.000 mensen) komt uit het gouvernement Aleppo. Daar zijn nog altijd voedsel- en brandstoftekorten. Op meerdere plekken in het land is het dagelijks leven ontregeld en infrastructuur beschadigd. Ook kampen mensen met stroomuitval en onzekerheid over hun levensonderhoud.
ANP
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken is in Turkije voor gesprekken over Syrië. Bij aankomst sprak hij met de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, morgen ontmoet hij zijn evenknie Hakan Fidan. Hoewel beide landen de rebellen steunden in hun strijd tegen de Syrische ex-president Bashar al-Assad, vinden zij zich tegenover elkaar als het gaat om de Koerdische strijdgroepen in het noordoosten van Syrië.
Waar Washington geldt als belangrijkste bondgenoot van de Koerden, steunt Ankara juist de pro-Turkse strijdgroepen die tegen hen vechten. Terwijl rebellen onder leiding van HTS oprukten naar Damascus, trokken door Turkije gesteunde rebellen ten strijde tegen de Koerden in het noorden van het land. Zo richtten zij hun pijlen op de stad Manbij, op zo’n veertig kilometer van de grens met Turkije.
Twitter bericht wordt geladen...
Na bemiddeling door de VS hebben de Koerden en de pro-Turkse groepen eerder deze week een akkoord gesloten over een staakt-het-vuren. Koerdische troepen en burgers krijgen daarmee de kans de stad te verlaten. Erdogan wil een bufferzone tussen Turkije en de Syrische Koerden, om hen op afstand te houden van de Koerden in Turkije, die streven naar een onafhankelijke Koerdische staat.
Volgens de Amerikaanse buitenlandwoordvoerder Matthew Miller spraken Blinken en Erdogan met elkaar over de politieke transitie naar een nieuwe regering in Syrië. Over de gespannen situatie in Noord-Syrië zei hij niets.
Eerder vandaag zei Blinken wel dat de PKK, die banden heeft met de Syrisch-Koerdische militie YPG en in Turkije staat aangemerkt als een terreurorganisatie, een ‘blijvende bedreiging’ vormt voor Ankara. Tegelijkertijd zei hij te hopen nieuwe brandhaarden in Syrië te voorkomen.
Thom Canters
Lees hier ook: Offensief van pro-Turkse rebellengroepen bedreigt breekbare vrede in Syrië
In het centrum van de Syrische hoofdstad Damascus zijn honderden mensen de straat op voor de begrafenisstoet van de vermoorde activist Mazen al-Hamada. Volgens persbureau AP mondde dat uit in een protestmars. Aanwezigen riepen op tot gerechtigheid en scandeerden dat de gevallen president Bashar al-Assad verantwoordelijk zou worden gehouden. Bovendien droegen mensen foto’s bij zich van nog vermiste gevangenen.
In 2011 deed Al-Hamada mee aan de opstand tegen Assad. Hij werd opgepakt, gefolterd en vluchtte naar Nederland. Maar hij keerde terug naar Syrië. Daar werd hij vermoord; het nieuwe Syrië heeft hij net niet meegemaakt. ‘Dat hebben ze hem ontnomen.’
Lees hier de hele reportage van Midden-Oosten correspondent Jenne Jan Holtland over de begrafenis van Al-Hamada.
Rusland staat in contact met de belangrijke Syrische rebellengroep Hay’at Tahrir al-Sham (HTS) over de toekomst van de militaire bases in het land. Dat meldt het Russische staatspersbureau Interfax, op gezag van de onderminister van Buitenlandse Zaken, Michail Bogdanov. Door de val van Assad staat het gebruik van strategisch belangrijke bases op losse schroeven.
Het Kremlin gold als belangrijke bondgenoot van de Syrische ex-president Bashar al-Assad. Rusland kon volgens een akkoord met Assad uit 2017 nog tot zeker 2066 gebruikmaken van de twee militaire bases die het heeft in het westen van Syrië. Het verlies van beide bases kan grote gevolgen hebben voor Russische operaties in het buitenland.
De marinebasis in havenstad Tartus verschaft Rusland toegang tot de Middellandse Zee. De luchtmachtbasis in Khmeimim geldt dan weer als belangrijke transporthub voor Russische operaties in Libië, Soedan, de Centraal-Afrikaanse Republiek en de landen van de Sahel. In die landen is het zogeheten Afrikakorps, een voortzetting van de beruchte Wagnergroep, actief.
Bogdanov zei dat het Kremlin beide bases wil behouden. Volgens hem verloopt het contact met HTS tot nu op een ‘constructieve’ manier. Tegelijkertijd lijkt Rusland ook al eieren voor zijn geld te hebben gekozen. Persbureau Reuters meldde eerder deze week op basis van satellietbeelden dat meerdere schepen van de Russische marine zijn vertrokken uit Tartus.
Thom Canters
De nieuwe, tijdelijke regering van Syrië heeft, onder leiding van de door rebellenbeweging HTS aangestelde premier Mohammed al-Bashir, de grondwet en het parlement opgeschort voor de komende drie maanden. In maart moeten er vrije verkiezingen gehouden worden. Hoe die eruit gaan zien, is nog niet duidelijk.
Een woordvoerder van de overgangsregering zei tegen persbureau AFP dat er een mensenrechtencomité wordt opgericht dat naar de huidige Syrische grondwet moet gaan kijken en eventueel wijzigingen moet doorvoeren. Dat gebeurde voor de laatste keer in 2012. In de huidige grondwet wordt de islam niet als staatsreligie aangeduid. Bekend is dat HTS een islamitisch bestuur wil integreren.
‘Onze prioriteit is het behouden en beschermen van de politieke instellingen’, zo sprak de woordvoerder. Tijdens een toespraak op de staatstelevisie beloofde de regering dat zij de rechtsstaat zou invoeren, schrijft The Guardian. Ook zullen religieuze en etnische minderheden in Syrië gerespecteerd worden, aldus de regering.
Om ervoor te zorgen dat een dergelijk Syrisch bestuur tot stand komt, was de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, vandaag in buurland Jordanië. Hij sprak daar met koning Abdullah over het tot stand komen van een verantwoordelijke en inclusieve Syrische regering die gekozen is door het volk. De VS lieten eerder deze week weten achter een Syrische regering te staan die de basisprincipes van de democratie onderstreept.
Yassin Boutayeb
Syriërs die onder president Bashar al-Assad gevangenen hebben gemarteld zullen geen amnestie krijgen, zegt rebellenleider Ahmad al-Shara. ‘We zullen hen in Syrië vervolgen en andere landen vragen degenen die gevlucht zijn uit te leveren,’ aldus al-Shara, voorheen bekend onder zijn nom de guerre Abu Mohammed al-Jolani.
De rebellen die het Assad-regime omver hebben geworpen maakten maandag bekend dat zij amnestie verlenen aan dienstplichtigen in Assads regeringsleger. Dienstplichtige soldaten leverden nauwelijks verzet toen rebellenbeweging HTS, waarvan al-Shara de leider is, twee weken geleden begon aan het offensief dat president Assad op de vlucht deed slaan.
HTS zegt uit te zijn op een ordentelijke machtsoverdracht, maar al-Shara zei eerder al dat hij ‘criminelen, moordenaars en degenen die betrokken zijn bij marteling’ ter verantwoording zal roepen. Onder Assad werden de afgelopen decennia tienduizenden Syriërs gemarteld en vermoord in gevangenissen als de beruchte Sednaya-gevangenis.
Daan de Vries
Lees ook: in het slachthuis van Assad zoeken familieleden zelfs ondergronds naar hun geliefden
Syrische rebellen hebben het mausoleum van oud-president Hafez al-Assad in brand gestoken. Op sociale media is te zien hoe rebellen in Qardaha, de in het westen gelegen geboortestad van de dictator, naast de grafkist van Assad staan en hem vervloeken. Op andere beelden komt er rook uit het gebouw.
Hafez al-Assad was van 1971 tot 2000 president van Syrië. Toen hij overleed nam zijn zoon Bashar al-Assad het ambt over. De Assads heersten met een ijzeren vuist: tijdens hun heerschappij martelden en doodden de Assads talloze burgers. Hafez is onder meer verantwoordelijk voor een massaslachting in Hama in 1982. Bij een opstand tegen zijn regime werden duizenden burgers gedood.
Na de val van het regime van Bashar al Assad afgelopen week werden al meerdere standbeelden van de Assads omver, waaronder twee van vader Hafez. Nu is zijn laatste rustplaats ook vernietigd.
Frank Rensen
De Syrische interim-premier Mohammad al-Bashir roept Syrische vluchtelingen op terug te keren naar hun thuisland. Die oproep doet hij in Corriere della Sera, de meest gelezen Italiaanse krant. Het was zijn eerste interview met een westers dagblad.
Bashir werd dinsdag door de leider van rebellengroep HTS aangewezen als interim-premier van Syrië. Hij was tot voor kort hoofd van de technocratische regering in rebellengebied Idlib. De uitgaande premier Mohammed Jalali stemde er maandag mee in om de macht over te dragen aan de Syrische Verlossingsregering, die afgelopen jaren de leiding had over de regio Idlib in het noordwesten van Syrië.
Hoewel Bashir de functie slechts enkele maanden zal bekleden, krijgt hij de leiding in een belangrijke periode. Hij zal aan de internationale gemeenschap moeten aantonen dat minderheden veilig zijn onder het bewind van de islamisten van HTS. Mede door de onduidelijke politieke situatie in Syrië besloot de Nederlandse regering maandag om de komende zes maanden geen besluiten te nemen over asielaanvragen van Syriërs.
‘Mijn oproep aan alle Syriërs in het buitenland: kom terug’, zei Bashir tegen Corriere. ‘Syrië is nu een vrij land, dat zijn trots en waardigheid heeft teruggewonnen.’ Volgens Bashir is het eerste agendapunt van de nieuwe regering om stabiliteit en veiligheid terug te brengen in Syrië. Daar is het tweede actiepunt dat hij noemt voor nodig: het terughalen van miljoenen gevluchte Syriërs. ‘Dit menselijk kapitaal is nodig om het land weer te doen opbloeien.’
Frank Rensen
Lees ook: Syrische rebellen wijzen Mohammed al-Bashir aan als interim-premier
De Amerikaanse regering onderzoekt of het Hayat Tahrir al-Sham (HTS), de belangrijkste Syrische rebellengroep, van de terreurlijst gaat halen. Dat schrijft NBC News op basis van een anonieme bron binnen de regering.
Mede door de opmars van HTS viel het regime-Assad zaterdag. De organisatie staat daarentegen nog op de Amerikaanse terreurlijst; HTS komt voort uit de Syrische tak van Al Qaida. Bovendien zat leider Jolani een tijdlang bij Islamitische Staat. De VS hebben daarom een beloning van 10 miljoen dollar uitgeloofd voor de tip die leidt tot zijn arrestatie.
In recente jaren uit Jolani zich gematigder: zo beloofde hij tijdens een recent interview met CNN om in het door hem beoogde islamitische Syrië ruimte te bieden aan etnische en religieuze minderheden. De VS overwegen nu ook de 10 miljoen dollar beloning in te trekken.
Het moet nog blijken hoeveel terechtkomt van de ‘gematigdheid’ van HTS. Daarom zegt de Amerikaanse adviseur van nationale veiligheid John Kirby ‘in de gaten te houden’ hoe de politieke situatie in Syrië onder Jolani zich ontwikkelt. De belangrijkste reden om de status van HTS en Jolani te herzien is om Amerikaanse banden met de nieuwe Syrische regering te bevorderen, meldt de bron van NBC News.
Frank Rensen
Volgens Jolani zelf kunnen mensen veranderen, verschillende fasen doormaken: Al Qaida zou voor hem zo'n voorbije fase zijn. Maar wat voor staatsman zal hij worden? Lees hier een profiel van Abu Mohammad al-Jolani, geschreven door buitenlandredacteur Michel Maas.
De internationale journalistenorganisatie Reporters Sans Frontières (RSF) heeft opgeroepen de Syrische ex-president Bashar al-Assad voor de rechter te brengen voor de moord op 181 journalisten sinds de revolutie in 2011. 'We eisen dat Assad berecht wordt voor zijn misdaden', zei Jonathan Dagher, hoofd Midden-Oosten bij RSF. 'En dat er gerechtigheid komt voor al zijn slachtoffers.'
Van de 181 gedode journalisten waren er zeventien het slachtoffer van bombardementen door Assads bondgenoot Rusland, aldus RSF. De overige 164 journalisten werden door Assads regime 'gedood en geëxecuteerd', terwijl velen van hen 'jarenlang waren opgesloten en gemarteld'.
RSF zei zich ook zorgen te maken over de journalisten die momenteel nog in het land worden vastgehouden. Maandag zaten er volgens de organisatie nog 23 journalisten in de gevangenis. Ook zouden tien journalisten nog vermist zijn, van wie er zeven zijn ontvoerd naar een onbekende locatie. 'Voor de overgrote meerderheid van hen is er tot op heden geen bewijs dat ze nog in leven zijn', aldus RSF.
RSF had ook harde woorden voor de streng islamistische groep Hayat Tahrir al-Sham (HTS), die het verzet tegen Assads regime leidde. De journalistenorganisatie zei dat HTS tussen 2012 en 2019 'zes journalisten heeft vermoord' en riep ook op de daders van die moorden ter verantwoording te roepen. (ANP)
Door de VS gesteunde Koerdische strijders zijn een staakt-het-vuren overeengekomen met door Turkije gesteunde Syrische rebellen in Manbij, een tot voor kort door de Koerden gecontroleerde stad in het noorden van Syrië. De overeenkomst kwam tot stand via Amerikaanse bemiddeling, meldt commandant Mazloum Abdi van de Koerdische strijders, die zichzelf de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) noemen.
Volgens SDF-commandant Abdi was het bestand nodig 'om de veiligheid van burgers in Manbij te waarborgen'. De afgelopen drie dagen zijn in gevechten om de controle over Manbij zeker 218 mensen gedood, meldt het Syrische Observatorium voor de Rechten van de Mensenrechten, een in Engeland gevestigde oorlogsmonitor. De Koerdische strijders zullen zich 'zo snel mogelijk' uit het gebied terugtrekken, aldus Abdi.
Zondag meldde de oorlogsmonitor al dat de door Turkije gesteunde strijders de controle hadden veroverd in delen van Manbij. (ANP)
De Syrische rebellencommandant Hassan Abd al-Ghani zei dinsdag dat zijn strijders de controle over de oostelijke Syrische stad Deir ez-Zor volledig hebben overgenomen. Het gebied stond tot voor kort onder controle van de Syrische Democratische Strijdkrachten, een door de VS gesteunde Koerdische militie. De strijders ondervonden volgens de zender Al Jazeera geen weerstand.
In een op Facebook geplaatste video is te zien hoe konvooien van strijders arriveren bij de poorten van de machtszetel van Deir ez-Zor. De beelden zijn geverifieerd door Al Jazeera. (ANP)
• Israëlische eenheden zijn momenteel ongeveer 25 kilometer van Damascus verwijderd. Dat zeggen anonieme Syrische bronnen tegen Reuters. Zowel Israëlische als Libanese media berichten over de oprukkende strijdkrachten. Die zouden nu praktisch in de stad Qatana zijn, dat op een kleine 20 kilometer van de buitenwijken van de Syrische hoofdstad ligt.
• Leden van de terroristische groepering Islamitische Staat (IS) hebben afgelopen weekend in de stad Homs, in West-Syrië, 54 vluchtende militairen van het Syrische staatsleger gedood. Dat meldt The New York Times op basis van informatie van het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR).
• Meerdere schepen van de Russische marine zijn vertrokken uit de Syrische havenstad Tartus. Rusland heeft daar een belangrijke marinebasis. Dat meldt persbureau Reuters op basis van satellietbeelden van Planet Labs. Daarop is te zien hoe drie Russische schepen op zo’n 13 kilometer van de kust voor anker zijn gegaan. Rusland heeft nog niet gereageerd op het vertrek van de schepen of uitgelegd wat de motivering is van hun vertrek.
Leden van de terroristische groepering Islamitische Staat (IS) hebben afgelopen weekend in de stad Homs, in West-Syrië, 54 vluchtende militairen van het Syrische staatsleger gedood. Dat meldt The New York Times op basis van informatie van het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR).
De militairen waren op de vlucht geslagen nadat hoofdstad Damascus afgelopen zondag in de handen van rebellengroepen was gevallen en dictator Bashar al-Assad naar Rusland vluchtte. Volgens SOHR zijn de militairen geëxecuteerd.
HTS, de grootste van de rebellengroepen, had eerder gezegd gratie te verlenen aan alle militairen die verplicht werden te vechten voor Assad. Wel zei de groepering dat de mensen die bij hebben gedragen aan het martelen van Syrische burgers, ter verantwoording worden geroepen.
IS veroverde in 2014 grote delen van Syrië, waarop de groepering het kalifaat uitriep. In 2019 werd de groepering voor het grootste deel verslagen, maar nog altijd bevinden leden van IS zich in Syrië. Die zijn vooral actief in de Syrische woestijn, in het zuiden van het land.
Onder meer de Verenigde Staten vrezen dat IS zijn machtspositie kan vergroten door de val van Assad. Zo zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, vandaag dat IS het machtsvacuüm in Syrië zal gebruiken om zijn capaciteiten te herstellen. Om dat te voorkomen, voerden de VS zondag meerdere luchtaanvallen uit op IS-doelen in Syrië.
Yassin Boutayeb
Meerdere schepen van de Russische marine zijn vertrokken uit de Syrische havenstad Tartus. Rusland heeft daar een belangrijke marinebasis. Dat meldt persbureau Reuters op basis van satellietbeelden van Planet Labs. Daarop is te zien hoe drie Russische schepen op zo’n 13 kilometer van de kust voor anker zijn gegaan. Rusland heeft nog niet gereageerd op het vertrek van de schepen of uitgelegd wat de motivering is van hun vertrek.
Sinds de val van het Assad-regime probeert Moskou vooral de veiligheid van de twee militaire bases en de Russische diplomaten in Syrië te garanderen. Volgens de Syrische premier Mohammad Ghazi al-Jalali moeten de nieuwe Syrische machthebbers beslissen wat er met de Russische aanwezigheid in het land moet gebeuren. De nog zo’n zevenduizend Russische militairen in Syrië zijn in hoogste staat van paraatheid.
De militaire bases in Khmeimim en Tartus zijn voor Rusland van strategisch belang. Zo is de vliegbasis in Khmeimim voor Rusland belangrijk als transporthub voor Russische operaties in Libië, Soedan, de Centraal-Afrikaanse Republiek en de landen van de Sahel. De basis in Tartus gebruikt Rusland met name als herstel- en bevoorradingscentrum, schrijft Reuters.
Yassin Boutayeb
Lees ook: Moskou verliest met Syrië een cruciaal militair steunpunt, dat zich tot in Afrika laat voelen
Het Israëlische leger ontkent dat het bezig is met een opmars naar de Syrische hoofdstad Damascus. Eerder vandaag schreven internationale persbureaus, op basis van anonieme Syrische bronnen, dat groepjes Israëlische strijdkrachten de hoofdstad waren genaderd. Maar volgens de woordvoering van het leger zijn de eenheden nauwelijks voorbij de bufferzone gekomen, die grenst aan de door Israël bezette Golanhoogten.
Woordvoerder Nadav Shoshani zegt dat de strijdkrachten een ‘beperkt aantal’ punten rondom de bufferzone hebben ingenomen. De inname van die zone dit weekend, die zo’n 400 vierkante kilometer groot is, is volgens Israël tijdelijk. Shoshani stelt dat de militaire aanwezigheid in de regio noodzakelijk is om de veiligheid van Israël te garanderen, nu rebellen Syrië in handen hebben. De Israëlische aanwezigheid moet voorkomen dat achtergelaten wapentuig bij hen terechtkomt, zo stelde Shoshani.
Eerder op dinsdag kreeg Israël kritiek van Turkije, dat al jaren een grote vinger in de pap heeft in het land. Door Turkije gesteunde strijdgroepen, verenigd in het Syrische Nationale Leger (SNA), opereren al langer over de grens in het noorden van Syrië, waar ze met name tegen Koerdische troepen vechten. Bovendien bezet Turkije zelf al jaren delen van Noord-Syrië. Desondanks bekritiseert Turkije de actie van Israël: ‘Israël toont eens te meer dat het een bezettende macht is’, schreef het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring.
Maartje Geels
Wie informatie deelt over kopstukken van het gevallen Assad-regime, zal daarvoor worden beloond. Dat heeft Ahmed al-Sharaa toegezegd, de leider van wat momenteel de belangrijkste Syrische rebellengroep is. Hij opereerde voorheen onder de naam Abu Mohammad al-Jolani.
De rebellen zijn op zoek naar hooggeplaatste figuren binnen het leger van Assad en de veiligheidsdiensten, die zich volgens Sharaa schuldig hebben gemaakt aan ‘oorlogsmisdaden’. Mochten zij uitwijken naar het buitenland, dan zal aan die landen om uitlevering gevraagd worden.
Eerder zei Sharaa al dat de rebellen de namen zullen vrijgeven van de mensen die onder het Assad-regime betrokken waren bij martelingen van dissidenten. De rebellen doorzoeken momenteel volop de detentiecentra van het Assad-regime. Gisteravond maakten de Syrische rebellen nog bekend zo’n veertig toegetakelde lichamen te hebben gevonden in een ziekenhuismortuarium.
AFP sprak met een rebel die verklaarde de deur van het mortuarium te hebben geopend. ‘Het was een afschuwelijke aanblik: ik zag ongeveer tientallen lichamen op elkaar gestapeld, die duidelijk tekenen van marteling vertoonden’. Het Franstalige persbureau schrijft foto- en videobeelden te hebben gezien van de lijken bij wie tanden en ogen zouden zijn uitgerukt.
Volgens de bron bij de Syrische rebellen zouden de lichamen in coördinatie met het Rode Kruis naar Damascus worden gebracht, waar nabestaanden de doden kunnen identificeren.
Maartje Geels
Israëlische eenheden zijn momenteel ongeveer 25 kilometer van Damascus verwijderd. Dat zeggen anonieme Syrische bronnen tegen Reuters. Zowel Israëlische als Libanese media berichten over de oprukkende strijdkrachten. Die zouden nu praktisch in de stad Qatana zijn, dat op een kleine 20 kilometer van de buitenwijken van de Syrische hoofdstad ligt.
De aanwezigheid van de militairen volgt op de val van het regime-Assad dit weekend. Zondag liet de Israëlische premier Benjamin Netanyahu weten dat zijn troepen de bufferzone in de Golanhoogte tussen Israël en Syrië hadden ingenomen. Een woordvoerder van het leger stelt dinsdagochtend dat de troepen die bufferzone niet verlaten hebben.
Netanyahu houdt vol dat er sprake is van een tijdelijke vorm van zelfverdediging. Zijn troepen zouden Syrië zijn binnengetrokken om te voorkomen dat ‘vijandige krachten zich vestigen nabij de Israëlische grens’. Het land vreest voor de rebellen die Assad verdreven: onder meer de dominante rebellengroep HTS staat vijandig tegenover Israël.
Arabische landen hebben Israël gewaarschuwd dat de inval neerkomt op een illegale bezetting. De Israëlische opmars zou het verdeelde Syrië bovendien nog eens verder kunnen ontregelen, nu niet duidelijk is wie de macht in het land zal grijpen.
Syrische media melden ondertussen dat Israël afgelopen nacht tientallen luchtaanvallen in het land heeft uitgevoerd. Onder meer Damascus zou daarbij doelwit zijn geweest. Het doorgaans betrouwbare Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR) in Londen zegt dat het leger erin is geslaagd meerdere militairen doelwitten te bombarderen. Zo zou onder meer een laboratorium zijn geraakt dat in verband wordt gebracht met de productie van chemische wapens.
Maartje Geels
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is maandag (lokale tijd) bijeengekomen voor een spoedvergadering over de situatie in Syrië. De vergadering, die achter gesloten deuren plaatsvond, was aangevraagd door Rusland, een bondgenoot van de gevluchte Syrische leider Bashar al-Assad.
De Russische VN-ambassadeur Vasili Nebenzja benadrukte na afloop dat er nog veel onduidelijk is over de situatie in Syrië. 'Iedereen is verrast door de gebeurtenissen, ook de leden van de raad. We moeten afwachten, observeren en evalueren.'
Volgens Nebenzja was de raad het grotendeels eens over de noodzaak om de territoriale integriteit en eenheid van Syrië te waarborgen, de veiligheid van burgers te beschermen en ervoor te zorgen dat er humanitaire hulp komt.
Op de vraag of de VN van plan zijn Hayat Tahrir al-Sham (HTS), de streng islamitische groep die het Syrische regime omver heeft geworpen, van de lijst van terroristische groeperingen te halen, antwoordde Nebenzja dat dit niet was besproken tijdens de vergadering. HTS staat ook op de lijst van terroristische groeperingen van de Verenigde Staten, de Europese Unie en Groot-Brittannië.
ANP
De rebellen in Syrië hebben maandag in het mortuarium van een ziekenhuis in de buurt van Damascus ongeveer veertig lichamen aangetroffen die sporen van marteling vertoonden. Aan persbureau AFP laten ze weten dat de lichamen opgestapeld lagen in zakken met daarop nummers en soms namen.
AFP zag tientallen foto's en videobeelden die een van de rebellen naar eigen zeggen zelf heeft gemaakt. Daarop zijn volgens het persbureau lichamen te zien met duidelijke tekenen van marteling. De slachtoffers zijn door de Syrische tak van hulporganisatie Rode Halve Maan overgebracht naar een ziekenhuis in Damascus, waar aan de identificatie wordt gewerkt.
Het regime van de verdreven Bashar al-Assad was berucht om de inhumane manier waarop dissidenten werden behandeld.
ANP
De overgangsregering in Syrië komt onder leiding te staan van Mohammed al-Bashir, een ingenieur die eerder als bestuurder werkte in het rebellengebied. Volgens de Syrische televisie hebben de rebellen hem nu aangesteld en is zijn hoofdtaak om 'te voorkomen dat het land afglijdt naar chaos'.
De rebellen, onder leiding van het streng islamitische Hayat Tahrir al-Sham (HTS), rukten afgelopen week in razend tempo op, waardoor president Bashar al-Assad besloot het land te ontvluchten. HTS-leider Abu Mohammed al-Jolani kwam zondag aan in de hoofdstad Damascus en had later een ontmoeting met de premier en vicepresident van Assad om te praten over een nieuwe regering.
Bashir, afkomstig uit Idlib, was eerder minister in het rebellengebied in het noordwesten van Syrië. Eerder dit jaar kwam hij aan de leiding te staan van de regering daar, die gesteund en gefinancierd werd door HTS. Jolani blijft als militair leider het gezicht van HTS en zal waarschijnlijk een grote rol spelen bij het opzetten van een nieuwe regering.
ANP
De Duitse bondskanselier Olaf Scholz heeft maandag met de Franse president Emmanuel Macron gebeld over Syrië. Volgens de Duitse regering hebben de twee naar elkaar uitgesproken dat ze bereid zijn om samen te werken met de nieuwe machthebbers, nu de rebellen het regime van Bashar al-Assad omver hebben geworpen.
Scholz en Macron zeggen de val van Assad 'te verwelkomen', omdat hij het Syrische volk 'verschrikkelijk lijden heeft toegebracht en heeft gezorgd voor grote schade aan zijn land', zo hebben de twee in een verklaring laten weten.
Een eventuele samenwerking met de nieuwe regering zou wel 'op basis van de fundamentele mensenrechten' moeten gebeuren, waarschuwen de Europese leiders. Etnische en religieuze minderheden moeten beschermd worden.
ANP
Israël heeft vandaag bombardementen uitgevoerd op drie Syrische luchtmachtbases. Bij de aanvallen zijn mogelijk tientallen helikopters en gevechtsvliegtuigen van het Syrische regeringsleger vernietigd, zeggen twee bronnen bij de Syrische veiligheidsdiensten tegen persbureau Reuters. Het gaat om een basis in het noordoosten van Syrië en bases in de buurt van de steden Homs en Damascus.
Sinds de val van de Syrische president Bashar al-Assad heeft Israël een reeks aanvallen uitgevoerd op militaire doelen in Syrië. Behalve de luchtmachtbases zegt Israël ook wapenfabrieken te hebben vernietigd in buitenwijken van hoofdstad Damascus. Volgens het in Engeland gevestigde Syrische Observatorium voor de Mensenrechten zou Israël in minder dan twaalf uur meer dan honderd doelen in Syrië hebben getroffen.
Het Israëlische ingrijpen blijft niet beperkt tot luchtaanvallen. Israëlische militairen hebben de bufferzone tussen de door Israël bezette Golanhoogten en de rest van Syrië ingenomen, nadat het Syrische regeringsleger zich daar had teruggetrokken. Volgens de Israëlische premier Benjamin Netanyahu wil Israël zo voorkomen dat ‘vijandige krachten’ zich in het gebied zouden vestigen. Volgens de Israëlische ambassadeur bij de Verenigde Naties, Danny Danon, gaat het om ‘beperkte en tijdelijke ingrepen’, bedoeld om de veiligheid van Israël te garanderen.
Daan de Vries
De Verenigde Staten gaan er de komende periode alles aan doen om te voorkomen dat terreurbeweging Islamitische Staat haar macht in Syrië zal vergroten. De Amerikaanse buitenlandminister Antony Blinken waarschuwt dat IS gebruik zal proberen te maken van de ruimte die is ontstaan door de val van het regime van president Bashar al-Assad.
Gisteren verwees ook president Joe Biden al naar het risico op een heropleving van IS in Syrië. In 2014 veroverde IS grote delen van Syrië en Irak, waar de beweging een kalifaat stichtte. Vijf jaar later drong een door de VS geleide coalitie IS terug, maar de groepering is nog altijd actief in met name het oosten van Syrië. De afgelopen dagen hebben de Amerikanen luchtaanvallen uitgevoerd op doelen van Islamitische Staat in Syrië. Volgens het Amerikaanse leger zijn daarbij IS-strijders gedood en wapendepots en commandocentra vernietigd.
Daan de Vries
Het kabinet stelt een beslisstop in van zes maanden voor de asielaanvragen van Syriërs. Dat meldt asielminister Marjolein Faber (PVV) in een brief aan de Tweede Kamer. Vanwege de val van president Bashar al-Assad is er veel onduidelijk over de situatie in het land, waardoor asielaanvragen volgens Faber niet zorgvuldig beoordeeld kunnen worden. Daarom zal de IND de komende zes maanden geen besluiten nemen over asielaanvragen van Syriërs.
Er zullen geen Syriërs gedwongen worden teruggestuurd. Daarvan was ook voorheen al geen sprake, omdat Nederland geen diplomatieke banden had met het regime van de gevluchte president.
Nederland sluit zich met het besluit aan bij andere landen die een behandelstop hadden aangekondigd, zoals Duitsland en Oostenrijk. Eerder maandag riepen coalitiepartijen PVV, VVD en BBB de minister al op om tot een beslisstop te komen. Faber schrijft dat het kabinet de situatie nauwlettend in de gaten houdt en meer duidelijkheid wil krijgen over de gevolgen van de machtswissel in Syrië.
Er zijn enkele uitzonderingen op het zogeheten 'besluit- en beslismoratorium'. Zo kunnen de aanvragen van erkende vluchtelingen nog steeds in behandeling worden genomen. Ook over asielaanvragen die ouder zijn dan 21 maanden wordt besloten, op basis van de dan bekende informatie.
ANP/Redactie
Lees ook: Europa zet na val van Assad in op snelle terugkeer van Syrische vluchtelingen
Turkije gaat een van zijn grensovergangen met Syrië heropenen om de terugkeer van Syrische vluchtelingen te faciliteren, zegt de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Het gaat om de overgang bij het plaatsje Yayladagi, in het westen van de Syrisch-Turkse grens. De grenspost was sinds 2013 gesloten.
Erdogan wil het de ruim 3 miljoen Syrische vluchtelingen in zijn land zo makkelijk mogelijk maken om terug te keren naar Syrië, na de val van de gevluchte Syrische president Bashar al-Assad. De grens tussen Syrië en Turkije was voorheen niet volledig gesloten: een deel van de grensovergangen met delen van Syrië die in handen waren van rebellenbeweging HTS of pro-Turkse groeperingen waren al langer geopend.
Daan de Vries
Lees ook: Van Israël tot Turkije: wat de val van Assad betekent voor landen in de regio
De rebellen die het regime van de gevluchte Syrische president Bashar al-Assad omver hebben geworpen, zeggen amnestie te verlenen aan alle dienstplichtigen in het regeringsleger. Dat meldt rebellengroepering HTS op Telegram.
Assads regeringsleger bestond vorig jaar uit naar schatting 170 duizend soldaten, zowel dienstplichtigen als beroepsmilitairen. Het is niet bekend wat de amnestie precies inhoudt en of het ook voor niet-dienstplichtige regeringssoldaten zal gelden.
Formeel bestond in Syrië de Source: Volkskrant