Hij wordt bezongen en is befaamd om zijn ingooien en zijn kopkracht. Jan Van den Bergh, Vlaming, verdediger, aanvoerder van NAC, bijgenaamd Airforce Jan. En dat allemaal na een hersenbloeding. Zondag komt AZ naar Breda.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
De bloei van NAC begon met een ingooi. Op 13 mei 2024, om 20.14 uur om precies te zijn. NAC speelde de eerste play-offwedstrijd om promotie naar de eredivisie tegen Roda JC. Jan Van den Bergh raapte de bal op aan de linkerkant, zo’n 15 meter van de achterlijn.
Een dag eerder was de Vlaamse verdediger voor het eerst vader geworden van een zoon, Jerome. ‘Ik was moe, voelde me toch goed’, zegt hij zeven maanden later.
Hij had nog niet eerder een inworp op die plek genomen in zijn eerste seizoen bij NAC, hoewel dit bij zijn eerdere clubs gold als een geducht wapen vanwege de lengte en kracht. Hij had er een paar keer over gesproken met toenmalig hoofdcoach Jean-Paul van Gastel en diens assistenten. ‘Maar ze zeiden steeds: blijf maar achter.’
Die houding paste in het seizoen van NAC, dat tot dat moment dramatisch verliep. Een week eerder was de ploeg nog uitgejouwd door het eigen publiek en afgefakkeld door de regionale pers. Opponent Roda JC had twintig punten meer behaald. ‘We hadden niets te verliezen. Daarom pakte ik die bal. Het was niet afgesproken. Maar ik dacht: ik slinger hem erin.’
Zijn eerste inworp ging over de verraste Roda-verdedigers heen, landde helemaal bij de strafschopstip en werd binnengeschoten. De tweede inworp leidde tot een schot dat net overging. De derde tot een afstandsschot dat er wel invloog. Tussendoor versierde Van den Bergh nog een strafschop. 3-1 werd het. ‘We gingen er serieus in geloven, in het sprookje.’
In de return in Kerkrade werd het 0-5. Daarna werd ook Emmen afgedroogd. Excelsior ging er vervolgens in Breda met 6-2 aan, maar kwam thuis op een 4-0 voorsprong, waardoor de stand over twee duels weer in evenwicht was.
Weer was er zo’n mirakelse wederopstanding. ‘Heel vreemd misschien, maar nadat het 4-0 was geworden, viel de druk juist weg, de groep begon te ademen. Wij maakten snel 4-1 en de veer was bij hen gebroken.’
4-1 bleef het, waardoor NAC promoveerde. Van den Bergh: ‘Het was waanzin, ik kan er een boek over schrijven.’
Bijbelse verhalen gingen er sindsdien rond in Breda, vaak gecentreerd rond Van den Bergh, die ook in interviews precies de juiste snaar wist te raken bij de NAC-supporters.
Hij was als David die Goliath uitschakelde met zijn slingerworp. Iconisch was ook het beeld van de bebaarde Belg die op de schouders ging tijdens de huldiging, als een soort Jezus-figuur werd hij rondgedragen. Een match made in heaven schreef regiokrant BN/De Stem euforisch over Jan & NAC.
Het boek is nog niet uit. NAC houdt dit seizoen onder coach Carl Hoefkens geweldig stand in de eredivisie, met de thuiswinst op Ajax als onbetwist hoogtepunt. Van den Bergh, sinds dit seizoen aanvoerder, besliste ook die wedstrijd met een rake kopbal. Airforce Jan is thans zijn bijnaam in Breda.
Zondag komt AZ langs, lang de onbereikbare stip aan de horizon voor NAC wat betreft prestaties en beleid. Maar NAC nadert AZ, thans de nummer 6, bij winst tot op een punt.
Vier dagen voor dat treffen gaat Van den Bergh naast het trainingsveld in Zundert lachend op de foto met de lokale zanger Evert van Huygevoort voor Omroep Brabant. In Everts nieuwe NAC-kraker Code Geel is Jan Van den Bergh de eerste naam die voorbijkomt. ‘Terecht’, vindt Evert, Jan is superbelangrijk voor ons NAC.’
Van den Bergh op zijn beurt looft NAC en haar supporters waar hij kan. Een ander lied van Evert van Huygevoort (Ik spring voor NAC) staat in zijn top 5 van meest gedraaide nummers op Spotify.
Van den Bergh: ‘De synergie was er al heel snel tussen mij en NAC. In België is er geen vergelijkbare club. Misschien Standard, maar daar is het grimmiger. Vorig seizoen presteerden we heel wisselend en toch een uitverkocht huis tegen Jong Utrecht… dat zegt alles. Ik ben met open armen ontvangen. Dat geef ik graag terug aan NAC.’
Onder Hoefkens is het wapen van Van den Bergh gehandhaafd. Uitgerekend tegen aartsrivaal Willem II slingerde de Belg de bal dit seizoen met succes op het hoofd van Leo Greiml.
Aan dat ingooien heeft hij min of meer bij toeval geschaafd bij oud-werkgever AA Gent, dat de vermaarde Deense ingooicoach Thomas Grønnemark, die eerder bij Liverpool de inworpen perfectioneerde, voor een aantal sessies liet invliegen. ‘Hij zette laserpionnen neer zodat hij de afstand kon berekenen, filmde onze werptechniek en maakte aanpassingen die we moesten proberen. Dat werkte. Ik ben van 32 naar 36 meter gegaan.’
Op zijn 16de gooide Van den Bergh op een training al twee keer zo ver als de rest. Hij heeft bepaald niet het figuur van een speerwerper. ‘Ik heb niet de breedste armen en borst. Maar bij testen blijkt dat ik wel stootkracht heb. Het is denk ik vooral lenigheid en techniek.’
Zaak is de ballen strak in te gooien en niet met een boog. ‘Met een boogje kom ik makkelijk bij de tweede paal, maar dan kunnen de verdedigers en doelman hem makkelijker verwerken.’
Hij doet geen specifieke oefeningen. Kan ook niet momenteel, want hij heeft last van zijn schouder en duim. ‘Dat zou best kunnen komen door het ingooien.’
Zijn inworpen veroorzaken nervositeit bij de tegenstander, merkt Van den Bergh. ‘Maar dat is ook omdat we veel stoot- en kopkracht hebben met Kongolo, Greiml, Kemper, Mahmutovic. En uitstekende trappers met Janosek en Sauer.’
Voor wedstrijden maakt hij met de assistent-trainers een ingooiplan. ‘Dan geef ik mijn idee van wie ik waar wil hebben en wie welke rol neemt. Zij komen met beelden van inworpen, van IJsland op het WK bijvoorbeeld. En ze tonen hoe de komende tegenstander gepositioneerd staat.’
Hij wil niet te veel prijsgeven verder. ‘Ik merk al dat tegenstanders erop anticiperen, dat vaak iedereen terugkomt als ik ga gooien. Feitelijk is dat al winst.’
Hij geniet ervan als de bal uitgaat binnen 20 meter van de achterlijn en het terstond onrustig wordt in het stadion. ‘Als ik de bal dan pak, zwelt het enthousiasme van het publiek aan. Heerlijk gevoel.’
De knik in de carrière van Van den Bergh begon ook met een ingooi. Op 9 maart 2019 om 20.55 uur om precies te zijn. Het betrof eveneens een play off-wedstrijd voor promotie, Beerschot - KV Mechelen. Na de inworp wilde Mechelen-spits Ivan de Camargo achterwaarts doorkoppen en raakte daarbij Van den Bergh, die half boven hem hing, op diens slaap.
De Camargo werd gewisseld. Van den Bergh ging even neer, maar speelde toch verder. ‘Na vijf minuten begon mijn zicht echter te vertroebelen, mijn gehoor werd anders. Kort voor de rust kon ik de middenlijn haast niet zien.
De clubdokter zei: ‘Geen zorgen, dat is een suikerdip.’ Ik nam gelletjes, druivensuiker. Maar de tweede helft werd het erger. Enkele weken later zeiden ze: hersenschudding.’
Van den Bergh maakte die zomer zijn droomtransfer naar topclub AA Gent. Hij verliet het ouderlijk huis in Baal, maar gedurende de eerste nacht in zijn nieuwe stad kon hij plots zijn armen niet gebruiken, en niet praten. Een hersenbloeding, werd al in de ambulance geconstateerd. ‘Ik heb twee schedelboringen ondergaan, twintig dagen op de intensive care gelegen.’
Het was het gevolg van de botsing. ‘Er is een bloedklonter (stolsel, red.) losgeraakt, het was een kwestie van tijd voordat het zou misgaan. Door de laksheid van die clubarts is het zover gekomen. Ik ben daar wel een beetje verontwaardigd over geweest, heb hem erop aangesproken.’ Beerschot heeft hem bedankt voor niet bewezen diensten. ‘Toen kwam er een soort van excuses. Maar ja… water under the bridge.’
Het was een heftige periode. Hij lag er negen maanden uit. ‘Daarna ben je ook niet direct de oude. Eerst voetbalde ik met een helm op. Als ik draaide was mijn zicht pas na een tijdje goed, alsof ik naar een diaserie keek. Mijn hersenverbindingen werkten nog niet snel genoeg.’
Hij maakte zich zorgen. ‘Ik woonde voor het eerst samen, mijn vriendin moest echt voor mij zorgen. We zijn rustig gebleven. Het is goed gegaan, ze is nu mijn vrouw en we hebben Jerome. Ik heb al jaren nergens last meer van.’
Hij werd door Gent uitgeleend, keerde daarna terug bij Beerschot, alvorens in 2023 naar NAC over te stappen. ‘Misschien dat het anders had kunnen lopen, maar ik ben ontzettend fier op mijn carrière.’ Hij denkt soms wel na over eventuele schadelijke effecten op de lange termijn. ‘Dat zien we later wel. Als ik dat dan nog besef tenminste.’
Hij lacht, dan serieuzer: ‘Ik voel me op mijn 30ste sterker dan ooit.’
Wat hielp bij zijn rentree na zijn lange revalidatie was dat zijn eerste kopbal direct tegen het net vloog. ‘Toen was ik direct van de angst af.’
Ging daar weer een inworp aan vooraf? ‘Nee, dit keer was het een hoekschop.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant