De waarschuwing van Navo-baas Mark Rutte om weerbaarder te worden voor het geval zich een noodsituatie aandient, galmt zaterdag nog na in de Utrechtse Prepshop. Het gevolg: een stormloop die zelfs de ‘prepwinkel’ niet had voorzien. ‘Wat we nu meemaken, is echt gestoord.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
De onheilspellende woorden van Navo-baas Rutte afgelopen week waren het laatste zetje voor Fia (64) en Guus (70) Korper om vanuit Amstelveen af te reizen naar de Prepshop in Utrecht. Voorzien van advies door de winkeleigenaar vullen ze zaterdag hun mandje met allerhande overlevingsmiddelen: waterzuiveringstabletten, kooktoestel met gasfles, vuurstick.
‘Eén noodreep is genoeg voor een hele dag eten?’, zegt Fia. ‘Mooi, ik ben op dieet, dus ik doe er twee dagen mee.’
De Korpers bereiden zich voor op een situatie waarin ze thuis zonder nutsvoorzieningen komen te zitten, bijvoorbeeld als ze door stroomuitval niet meer op inductie kunnen koken, of er geen drinkwater meer uit de kraan komt. Ze winkelen met tegenzin; geldverspilling, zonde van hun tijd ook.
‘Poetin, Trump, Netanyahu: die oude ventjes rulen de wereld en zorgen ervoor dat wij hier nu in Utrecht een overlevingspakket zitten samen te stellen’, zegt ze. ‘Daar is de zaterdagmiddag toch niet voor bedoeld?’
Mark Rutte zei donderdag tijdens zijn eerste speech als Navo-baas dat ‘het tijd is om over te gaan op een mentaliteit als in oorlogstijd’. De waarschuwing kwam bovenop een oproep van banken, die burgers adviseerden contant geld in huis te hebben voor het geval pinautomaten voor langere tijd uitvallen.
Doemscenario’s, paniekzaaierij? Geenszins, zegt generaal Tom Middendorp, oud-commandant der strijdkrachten en auteur van een boek over de ontwrichtende gevolgen van klimaatverandering. Afgelopen maand kwam zijn pamflet De vredesparadox uit, waarin hij oproept tot weerbaarheid tegen extreme, onverwachtse gebeurtenissen. We moeten van het ‘managen van welvaart’ naar het leren ‘navigeren door risico’s’, schrijft hij.
‘Het is echt niet zo dat we bunkers in onze achtertuinen moeten gaan bouwen en de Russische tanks ieder moment door de Nederlandse straten kunnen rijden’, zegt Middendorp telefonisch. ‘Maar de wereld is wel dusdanig grimmig en onvoorspelbaar geworden dat we ons moeten voorbereiden op een veelheid aan extreme verstoringen. Cyberaanvallen, natuurgeweld als gevolg van klimaatverandering, sabotage, een pandemie en ja, ook fysieke aanvallen op vitale infrastructuur van buitenlandse mogendheden.’
Het grootste gevaar schuilt er volgens Middendorp in dat we die toenemende dreigingen niet serieus nemen. Dat men blijft denken: ‘Het zal wel, ik zie het dan wel.’ Niet alleen overheden en bedrijven moeten beter nadenken over wat te doen als – om maar wat te noemen – gelijktijdig de stroom- en drinkwatervoorziening wegvallen.
‘Overheden en hulpdiensten hebben dan tijd nodig om in actie te komen’, zegt Middendorp. ‘Iedere burger zou zich moeten voorbereiden op een situatie waarin zij drie dagen op zichzelf zijn aangewezen.’ (Zie kader voor tips.)
In de Utrechtse Prepshop blijkt menigeen van die noodzaak doordrongen. ‘Tijdens corona zagen we een piek, na de Russische inval in Oekraïne ook, maar wat we nu meemaken, is echt gestoord’, zegt eigenaar Luuk van de Ruit (43). ‘In 24 uur heb ik driehonderd met de hand oplaadbare radio’s verkocht.’ Uitverkocht, staat er bij het showmodel. Van de Ruit moet bekennen: ‘Nee, zelfs wij waren hier niet op geprepareerd.’
Casper Leusink (34) denkt met een vriendengroep al langer na over hoe ze zich kunnen voorbereiden op noodscenario’s. ‘Het begon als grap tijdens een lunch, maar we werden er ook wel enthousiast over’, zegt hij voordat hij waterreinigingstabletten, een landkaart, noodrepen en een vuurstick afrekent. ‘Inmiddels filosoferen we erover om samen een stuk land te kopen in het buitenland, waar we heen kunnen als het hier misgaat.’
In Den Haag wordt op dit moment door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid gewerkt aan de uitwerking van een veiligheidsstrategie. Middendorp, niet betrokken bij het programma, zegt dat de signalen vanuit de banken en de Navo van afgelopen week, gezien moeten worden in dat licht. ‘Het is echt belangrijk dat we het draagvlak hiervoor vergroten en dat we doordrongen raken van de noodzaak om voorbereid te zijn op het ergste.’
Middendorp ziet een belangrijke rol voor gemeenten in het bewustmaken van hun bewoners. ‘Bosbranden door droogte in Drenthe vragen om andere voorzorgsmaatregelen dan overstromingen in de Randstad of Limburg’, zegt Middendorp. ‘Gemeenten zullen ook de positieve kracht van bewoners moeten aanwakkeren. Dat maakt gemeenschappen weerbaar, zoals we ook zagen in Den Haag, toen na de explosie (bij het woningcomplex aan de Tarwekamp, red.) van alle kanten hulp kwam.’
Als Fia en Guus Korper enkele honderden euro’s hebben afgerekend, gaan ze naar een pinautomaat. Ze willen genoeg contanten opnemen voor twee tickets naar Curaçao. Want behalve dat ze vrezen voor een mogelijke noodsituatie in Nederland, voelen ze vanwege hun Joodse achtergrond ook de toenemende druk en spanning in de samenleving door het conflict in het Midden-Oosten.
Ondanks alle ellende in de wereld houdt Fia Korper de moed erin. ‘We gaan dit niet nodig hebben’, zegt ze over het noodpakket. ‘Over dertig jaar zijn wij dood en zeggen ze bij het opruimen van ons huis lachend tegen elkaar: Moet je nou toch kijken wat ze allemaal in huis hadden!’
Tips van Tom Middendorp: zorg voor ...
• een basisvoorraad water en voedsel, genoeg om minstens drie dagen door te komen. Daarnaast een hoeveelheid niet-bederfelijk (blik)voedsel voor een periode van minimaal drie weken. Overweeg een moestuin voor langer durende crisissituaties.
• manieren om (regen)water te zuiveren, bijvoorbeeld door middel van filters, tabletten of door het water voor gebruik te koken.
• batterijen, zaklamp, een radio (op batterijen of opwindbaar) en EHBO-spullen.
• een alternatieve energie- en/of warmtebron in huis, zoals een houtkachel, gasbrander of noodgenerator.
• praktische, weerbestendige kleding, dekens en andere middelen om jezelf warm te houden.
• kennis van de basisprincipes van het vuur maken, het bouwen van onderkomens en het bieden van eerste hulp.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant