Hoewel hij de macht in Syrië 24 jaar lang met niemand wilde delen, wist dictator Bashar al-Assad niet hoe snel hij het land moest verlaten toen zijn regime op vallen stond. Dat deed hij in het diepste geheim, schrijft persbureau Reuters in een reconstructie. Zelfs zijn eigen broer zou van niks hebben geweten.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Als Bashar al-Assad een rol had gespeeld in de film Titanic was hij een combinatie van twee personages geweest. Naar zijn eigen generaals en ministers toonde hij zich een lid van het orkest dat onverschrokken door blijft spelen terwijl het schip snel water maakt. Russische militaire hulp was onderweg, bezwoer Assad zaterdagmiddag 7 december nog, terwijl rebellen al aan de poorten van Damascus rammelden.
Die Russische hulp was inderdaad onderweg, maar dan alleen voor Assad zelf. Met een geheime vlucht zette hij koers naar Moskou, waar de Russische regering hem politiek asiel zou verlenen. In de praktijk was Assad dus meer als de steenrijke Cal, die zichzelf naar een plekje op een van de schaarse reddingsboten loog, bedoeld voor vrouwen en kinderen.
Tegenover persbureau Reuters vertellen diplomaten en ingewijden uit het regime hoe Assad het hazenpad koos. Op 28 november was Assad nog in Rusland om te vragen om militaire hulp. Naar zijn aanhangers deed hij vanaf dat moment alsof die ook zou komen, terwijl Rusland hem had verteld dat het zijn regime niet opnieuw overeind zou houden.
Na afloop van zijn werkdag op zaterdagmiddag 7 december zou Assad het hoofd van zijn presidentiële staf hebben gezegd dat hij naar huis zou gaan. Bovendien trommelde hij zijn media-adviseur op, die een speech voor hem moest schrijven. Eenmaal aangekomen trof deze Buthaina Shaaban niemand aan in het paleis.
Premier Mohammed Jalali sprak die avond nog met Assad aan de telefoon. Daarin vertelde hij de president over paniek onder de bevolking in onder meer het Assad-gezinde Latakia. ‘We zien morgen wel verder’, zou Assad hebben gezegd. De volgende ochtend nam Assad de telefoon niet meer op.
Hij was zaterdag immers naar de luchthaven van Damascus gegaan. Vanaf daar vloog Assad naar de Russische luchtmachtbasis Khmeimim aan de kust. De transponder was uitgeschakeld, zodat vijanden het vliegtuig niet konden volgen. Na Khmeimim vloog Assad door naar Moskou, waar zijn vrouw en kinderen al waren.
Andere familieleden verging het slechter, aldus Reuters. Assads broer Maher, de commandant van een elite-eenheid van het leger, werd compleet verrast. Hij besloot uiteindelijk met een helikopter naar Irak te vliegen en van daaruit naar Rusland. Twee neven van Assad, Ehab en Eyad Makhlouf, zouden met de auto naar Libanon hebben geprobeerd te vluchten. Rebellen ontdekten dat en schoten Ehab dood, Eyad zou gewond zijn geraakt.
Dat Bashar al-Assad wel kon ontkomen was een laatste gunst van het Kremlin. Eigenlijk zou Assad zijn toevlucht hebben willen zoeken in de Verenigde Arabische Emiraten, die echter bang zouden zijn geweest voor internationale kritiek.
Turkije en Qatar wendden vervolgens hun invloed aan om de rebellen van HTS te overtuigen Assad veilig te laten vertrekken. Rusland kreeg voor elkaar dat andere landen het toestel met Assad aan boord ongeschonden door hun luchtruim lieten passeren. Zijn eigen hachje was daarmee gered, maar aan de ijzeren greep van de familie Assad op Syrië kwam daarmee na ruim 53 jaar een einde.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant