Justitie wilde snel een norm stellen: het geweld tegen Maccabi-supporters ‘kan echt niet’. De verdachten die deze week terechtstonden, lijken tamelijk willekeurig bij elkaar geraapt. Wat zijn de gevolgen van die haast?
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
‘Wij zijn niet beïnvloed door wie dan ook’, zei de officier van justitie donderdag op de tweede, chaotische zittingsdag over het geweld tegen Maccabi-supporters. ‘Wij zijn niet gebeld door politici, noch hebben wij indirect druk ervaren.’
Dit was het antwoord nadat meerdere advocaten hadden geklaagd over het gebrekkige onderzoek van justitie. Ze hekelen de ‘disproportionele maatregelen’, het gebrek aan motivering voor ingrijpende methoden, de algehele haast en stukken die ontbreken in het dossier. Ze vroegen zich af: wordt mijn cliënt gebruikt om de maatschappelijke onvrede te sussen?
‘Al met al blijft het beeld hangen dat het OM en ook de rechter-commissaris onder de druk zijn bezweken en het in de zaken die verband houden met de rellen op 7 en 8 november een slag anders zijn gaan doen’, zei advocaat Cees Nierop. ‘Ook onbewust kan druk je handelen beïnvloeden.’
Dat de politiek geprobeerd heeft om druk uit te oefenen, kon iedereen zien op X. Politici als Geert Wilders (PVV) en Dilan Yeşilgöz (VVD) twitterden over de noodzaak hard op te treden tegen de gewelddadigheden. Toen het Openbaar Ministerie (OM) liet weten de verdachten niet voor terrorisme te vervolgen, schreef Wilders: ‘Angst om door te pakken. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Zwak OM.’
Dat het OM het nodig vond om snel ‘een signaal’ naar de samenleving te sturen staat eveneens vast. ‘Daarmee win je iets en verlies je iets’, zei hoofdofficer René de Beukelaer tegen EenVandaag. ‘Die snelheid betekent ook dat we niet heel diepgravend onderzoek hebben kunnen doen. We hebben de aangiften van slachtoffers uit Israël nog niet goed kunnen matchen met de strafbare feiten.’
Snel een signaal sturen heeft een maatschappelijk én juridisch nut: het is belangrijk om te laten zien dat afschuwelijke daden gevolgen hebben; de rechtsorde moet zich herstellen na zo’n afgrijselijke nacht van geweld, antisemitisme, wraak en eigenrichting. Maar wat zijn de gevolgen van die wens om ‘snel een norm’ te stellen?
De haast leidt er onder meer toe dat er een 22-jarige Palestijnse asielzoeker wordt vervolgd voor poging tot doodslag, terwijl niet bekend is wie het slachtoffer is. Er is geen aangifte gedaan en er is ook niets bekend over het letsel. Er zijn alleen beelden waarop te zien is dat de verdachte meermaals een Maccabi-fan schopt.
Het OM zag zich, na klachten van advocaten die Maccabi-supporters bijstaan, genoodzaakt toe te zeggen dat slachtoffers alsnog een vordering voor een schadevergoeding kunnen indienen – mochten zij later gelinkt kunnen worden aan een van deze zaken.
In de haast lijkt justitie tamelijk willekeurig een zevental verdachten bij elkaar te hebben geraapt: wat de mannen gemeen hebben is dat ze herkend konden worden op beelden, zichzelf hebben aangegeven of dat hun identiteit via chatgroepen eenvoudig te achterhalen was. Zij zijn het laaghangende fruit van die gitzwarte nacht.
Zijn zij ook de belangrijkste plegers van het afschuwelijke geweld waar iedereen beelden van heeft gezien? Waren zij verantwoordelijk voor de veelbesproken coördinatie? Niet per se. Het OM stelt ook dat er ‘niet kan worden gesproken van een duidelijk leidende rol van een van de personen’.
Een man van 26 verstuurde tijdens zijn nachtdienst de locatie door van Maccabi-supporters die hij op een openbare webcam had zien lopen met stokken. Ook stuurde hij het tijdstip door van een vlucht terug naar Tel Aviv. Of dat daadwerkelijk tot geweld heeft geleid – daar is geen bewijs van.
Een 19-jarige verdachte uit Monnickendam zat die avond in het stadion en werd later gepakt met zwaar illegaal vuurwerk op zak en herkend terwijl hij een steen – volgens hemzelf een homp klei – naar de politie gooide. De eis van justitie: 6 maanden cel.
Een andere man van Palestijnse afkomst werd door een antiterrorisme-eenheid, die de deur bij zijn ouderlijk huis intrapte, gearresteerd. Van zijn vergrijp zijn beelden: hij rende met een riem achter een Maccabi-fan aan en lijkt hem een klap te geven. De officier gaf toe dat de verdachte niet zo hard was aangepakt als het filmpje niet viraal was gegaan.
Van drie van de zeven verdachten kon worden vastgesteld dat zij zwaar geweld hadden gebruikt tegen een Maccabi-supporter. Vooral Sefa Ö, een 32-jarige kapper van Turkse komaf tegen wie justitie 2 jaar cel eist, leek op een van de meedogenloze ‘jagers’ waar het in de nasleep telkens over ging: op beelden is te zien dat hij zeker drie keer Macabbi-fans sloeg en schopte.
Verder is het uit het onderzoek vooral gebleken hoe vuig de taal was in bepaalde appgroepen, met name ‘Buurthuis2’, waar ruim 900 mensen actief in waren. ‘We moeten die kk joden laten voelen wat ze onze broeders hebben aangedaan’; ‘Laten we massaal op Jodenjacht gaan in de stad’ – dat was daar de teneur, en erger.
Allemaal stoerdoenerij, zei de 26-jarige Rachid O. toen hij met zijn berichten in die groep werd geconfronteerd. Hij lijkt het symbool te worden van de verachtelijke taal in de groepen. Maar er zijn nog ‘honderd potentiële andere verdachten’, volgens de hoofdofficier. Nu moet blijken of het OM, na dit eerste signaal, ook de andere verantwoordelijken in die groepen zorgvuldig onderzoekt en vervolgt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant