Wat zijn dit voor vragen? Zeven dilemma’s voor presentator, verslaggever en een-na-slimste mens Max Terpstra (25), die in De uitvlucht vijf jonge mensen volgt die vluchten voor hun emoties – iets wat hemzelf niet vreemd is.
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Gen Z: een gedoemde of gezegende generatie?
‘Ik heb het idee dat gen Z’ers (geboren in de periode 1997-2012, red.) ongelukkiger zijn dan oudere generaties. Ze – of we – groeien op in een prestatiemaatschappij met langstudeerboetes en kennen geen leven zonder smartphone en sociale media, waar je gemakkelijk ongelukkig van kunt worden.
‘Toch zeg ik gezegend. Gen Z groeit dan wel op in verdoemenis, maar gaat daar op een betere manier mee om dan oudere generaties, waarvan ik het idee heb dat ze een bezoek aan de psycholoog zien als een vorm van aanstelleritis. Ik denk dat er veel vijftigers en zestigers zijn die nog nooit met iemand over hun geheimen en problemen hebben gepraat. Terwijl het leven zo veel leuker is als je dat wél doet.
‘Gen Z doet dat gelukkig. Dat zie je ook in mijn nieuwe programma De uitvlucht, waarin ik vijf jonge mensen volg met elk een heel verschillend verleden: de een kampt met een gedragsstoornis, de ander met middelengebruik. Maar ze hebben één ding gemeen: ze vluchten voor hun emoties.
‘Neem bijvoorbeeld Donovan, een jongen met autisme en een angststoornis die al sinds zijn 16de drugs gebruikt. Als de serie over zijn verslaving was gegaan, hadden kijkers kunnen denken: ah, gelukkig, zo ben ik niet. In genoeg tv-programma’s wordt gevraagd hoe vaak iemand GHB gebruikt en wat daar schadelijk aan is, maar het lijkt mij veel relevanter om te weten waaróm iemand eigenlijk daaraan zit.
‘Daarom gaat De uitvlucht juist níét over het drugsgebruik van Donovan, maar over de oorzaken van zijn vluchtgedrag. Dat is voor iedereen herkenbaar: voor mij, als voormalig gokverslaafde, maar ook voor de Zuidas-advocaat die af en toe een lijntje neemt.
‘Het verschil met de advocaat is natuurlijk wel dat Donovan zijn vluchtgedrag niet meer onder controle heeft en last heeft van depressieve gevoelens. Een depressie is een minder zichtbare ziekte dan een gegipste arm; ik kan me voorstellen dat het niet altijd leuk is om met iemand af te spreken die depressief is, maar het is wél superbelangrijk. Wat gips is voor iemand met een gebroken arm, is menselijk contact voor iemand met een depressie.’
Roulette of blackjack?
‘Ik vind het allebei ontiegelijk leuke spellen, maar ik heb het vaakst roulette gespeeld.
‘In mijn studententijd, tussen 2018 en 2022, heb ik met online gokken 16 duizend euro verloren. Op een dag waarop ik er weer zo’n shitzooi van had gemaakt, stelde ik mezelf gerust met het besef dat er nog altijd een uitweg was: er niet meer zijn. Toen ik die gedachte bij mezelf bespeurde, heb ik in paniek een loket voor gokverslaafden gebeld. Op aanraden daarvan heb ik aan mijn moeder alles huilend opgebiecht en ben ik met een therapeut gaan praten.
‘Zij stelde me als eerste de vraag welke herinneringen ik aan vroeger had. Toen kwam ik erachter dat ikzelf door te gokken ook emoties aan het wegdrukken was. Ik ben al mijn hele leven een heel angstig iemand.’
Zenuwpees of zenmeester? (1)
‘Een ontzettende zenuwpees dus. Al van jongs af aan. Als brildragende streber werd ik op de basisschool gepest, vaak had ik last van buikkrampen. Op een dag begon ik over alles en iedereen heen te kotsen, ook over de schoenen van de directeur. Toen heb ik een fobie voor overgeven ontwikkeld.
‘De angst ebde weg op de middelbare school, waar ik leuke vrienden had en aan toneel deed. Totdat ik met twee vrienden op examenreis ging. Ik vond het eng om zonder mijn ouders op pad te gaan en stond al te kotsen op het station van Hilversum. In mijn hoofd ontstond toen het besef dat ik van de zenuwen kan overgeven.
‘Tijdens mijn studententijd ben ik om die reden allerlei dingen gaan vermijden. Ik werd bang voor gesloten ruimten, ging niet meer naar restaurants of musea en ben halverwege mijn rechtenstudie gestopt omdat ik niet meer naar werkgroepen en hoorcolleges durfde.
‘Dat waren dus de emoties die ik weg wilde drukken door te gaan gokken. Daar ben ik uiteindelijk van afgekomen dankzij een nieuwe, onschuldigere uitvlucht: obsessief schaken.’
Nederlanders of Italianen?
‘Dat hangt af van het seizoen. In de zomer liggen Nederlanders in een park brood in hummus te dippen, terwijl ze op een te dun kleedje rugpijn liggen te krijgen. Italianen, mijn vader is er een, pakken dat veel beter en romantischer aan: op pleintjes die vol staan met bloemen luisteren ze livemuziek en drinken ze aperol spritz.
‘Maar dankzij het schaatsen, de chocolademelk met slagroom en de Top 2000 is Nederland in de winter veel leuker.’
Jeroen Pauw of Sophie Hilbrand?
‘Hier durf ik niet te kiezen. Ik ken weinig mensen die gasten zo goed vanuit hun persoonlijke interesse kunnen interviewen als Sophie Hilbrand. En Jeroen Pauw kan prachtig afstand nemen; als het bruist aan tafel, doet hij zijn handen over elkaar en leunt hij rustig achterover.
‘Vanaf januari ga ik voor Bar laat met een plopkap op pad om filmpjes te maken. Later zou ik het liefst zelf een talkshow presenteren. De engste dingen geven je het meest het gevoel dat je leeft.’
Zenuwpees of zenmeester? (2)
‘De angst om over te geven heb ik nog steeds, maar ik vermijd er niets meer door. De angst vermindert door die te trotseren, heb ik van de therapeut geleerd. Toen ik werd gevraagd om mee te doen aan De slimste mens, was mijn eerste reactie: niet doen, je gaat die hele studio onderkotsen. Dat heb ik inderdaad achter de schermen gedaan, maar gelukkig niet tijdens de opnamen.
‘Vier maanden later ging ik naar Griekenland. Vliegen vind ik altijd doodeng, maar op Schiphol dacht ik: ik heb op tv voor een miljoen kijkers quizvragen beantwoord, waarom zou ik bang zijn voor een vliegtuig met driehonderd mensen? De angst was meteen weg.
‘Lang durfde ik mijn vriendin ook niet voor te stellen aan mijn vrienden – ik vind liefde altijd iets engs – maar ook dat heb ik uiteindelijk gedaan. Helemaal goed ging dat niet: toen zij de kamer binnenkwam, ben ik meteen naar de wc gerend. Gelukkig waren mijn vrienden er toen nog niet.
‘Als je nu tegen mij zegt dat ik de rest van mijn leven van de zenuwen blijf overgeven, denk ik: prima, deal with it. Wat me helpt, is er open over te zijn. Ik schaamde me er altijd enorm voor, nu zie ik het als een moedervlek.’
Ischa Meijer of Jeroen Willems?
‘Dat is als kiezen tussen een shot espresso en een kop warme kamillethee. Van beiden ben ik idolaat, maar dan kies ik voor de kamillethee, voor Willems.
‘Ischa Meijer heb ik leren kennen via de podcast Een dik uur Ischa op de radio en Ischa, een boek van Gijs Groenteman. Meijer slaagde erin om het interview te verheffen tot een kunstvorm. Hij maakte er de grote Ischa Meijer-show van, waardoor ook de geïnterviewden helemaal loskwamen. Ik vind dat geweldig, maar het is niet mijn stijl. Ik ben daar nog te bang voor, ik wil gasten op hun gemak stellen.
‘Door een documentaire van Het uur van de wolf ben ik fan geworden van Jeroen Willems. Hij was de grootste Nederlandse toneelacteur en heeft de beste Nederlandse vertaling ooit van Jacques Brel gedaan. Hij had een stem en hij had een kop... als ik hem zie, word ik geraakt door een soort melancholie.
‘Meijer en Willems zijn voorbeelden voor me omdat ze zo goed waren in hun vak, maar ze zijn ook voorbeelden voor me omdat ze veel last hadden ván hun vak. Door hun bezetenheid en perfectionisme hadden ze last van extreme spanningen.
‘Allebei zijn rond hun 50ste overleden aan problemen met hun hart. Het is onduidelijk of dat met die spanningen te maken heeft gehad, maar ik probeer daardoor wel bewuster om te gaan met mijn eigen stress, in de hoop dat mij een vroege dood bespaard blijft.’
Jong of oud van geest?
‘Oud, maar soms wil ik jong zijn. Ik overpeins alles, neem nooit een impulsieve beslissing. En als ik dat een keer wel doe, zoals vorig jaar bij het boeken van een reis naar Japan, zie ik vervolgens een week lang alleen maar beren op de weg. Hoe laat moeten we op Schiphol zijn? Hebben ze in Japan ook paracetamol en ibuprofen?
‘Ik kan terugverlangen naar een tijd die ik nooit heb meegemaakt. Mijn interesse ligt niet bij Jake Paul versus Mike Tyson, maar bij Ischa Meijer versus Annie M.G. Schmidt en bij het EK van 1988.
‘Ik denk dat de jonge generatie veel van ouderen kan leren, over hoe je met elkaar omgaat en over wat goed is en interessant. Het enige wat zij van ons kunnen leren, is dat het waardevol is om openlijk over je problemen te praten.’
De uitvlucht (BNNVara, zes afleveringen) is vanaf 12/12 te zien op NPO Start.
1999 Geboren in Amsterdam
2018-2021 Media en cultuur aan Universiteit van Amsterdam
2021-2022 BNNVara Academy
2023 Documentaire Verslaafd aan verliezen
2022-2023 Rubriek ‘Max bijt hond’ bij Khalid & Sophie en Sophie & Jeroen
2023-nu Presentator Jongstof (NPO Radio 1)
2024 Verliezend finalist De slimste mens
2024 Touringcar Terpstra (NPO Start)
2024 De uitvlucht (NPO Start)
Max Terpstra woont met zijn vriendin in Amsterdam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant