Minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting wil met een offensief de woningbouw versnellen. Bijvoorbeeld door te bouwen op grote locaties en met minder regelgeving. Krijgt een vereenvoudiging van de voorschriften de bouw aan de praat?
is economieredacteur voor de Volkskrant en schrijft regelmatig over de woningmarkt.
Met ‘doorbraak-acties’ belooft woonminister Mona Keijzer grootschalige bouwprojecten die al jaren aanslepen vlot te trekken. Woensdag tekende zij tijdens een ‘Woontop’ een gezamenlijke verklaring met partijen als projectontwikkelaars en corporaties. Zelfs rond de luchthaven Schiphol, berucht vanwege de geluidsoverlast voor omwonenden, moet meer ruimte komen voor woningbouw – zonder dat dit mag leiden tot beperking van het luchtverkeer.
Veel betrokken partijen zien geldgebrek als belangrijk obstakel voor de plannen. Projectontwikkelaars vinden de eis dat tweederde van de nieuwe woningen ‘betaalbaar’ moet zijn, van middeldure huur tot goedkopere koophuizen, een groot probleem. Als zij geen winst kunnen maken op de plannen, dan wordt er niet gebouwd.
Het Rijk wil wel financieel bijdragen aan dezelfde bouwprojecten, maar dan moeten de kosten gedeeld worden met de gemeenten. Die hebben daar echter niet of nauwelijks geld voor, hebben ze al gezegd.
Met de sociale woningbouwverenigingen zijn al bestaande bouwafspraken (30 duizend corporatiewoningen erbij per jaar) weer afgestoft. Een grote groep stedelijke corporaties heeft gezegd dat die nieuwbouw over een paar jaar zal stranden door geldgebrek.
Het kabinet heeft echter niet meer te besteden dan 20 miljard euro, ook voor de aanleg van wegen en riolering voor nieuwe woonplekken. Als het inderdaad zo krap wordt met de financiën, moet de echte bouwsprong dan komen van een flinke snoeibeurt in de bouwregels?
Gelijktrekken
De woningbouw zou flink kunnen profiteren van het gelijktrekken van de bouweisen aan nieuwe projecten, denkt de minister. Laat niet meer elke gemeente zijn eigen eisen stellen, leg geen extra regels bovenop al bestaande Europese voorschriften en regel een landelijke goedkeuring van woningen die uit de geautomatiseerde huizenfabrieken rollen.
Hoogleraar grondbeleid Willem Korthals Altes van de TU Delft verwacht weinig voordeel van zulke ingrepen. ‘Dit jaar is de nieuwe Omgevingswet ingegaan. Dat was een enorme operatie, met precies dezelfde doelstelling. Ga je opnieuw morrelen aan dat systeem, dan creëer je opnieuw onzekerheid over procedures.’
Standaardisering van regelgeving zal niet zoveel winst opleveren als wordt gehoopt, voorziet Taco van Hoek, directeur van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB). ‘Woningbouw vergt nu eenmaal vaak veel tijd, vooral op complexe locaties, bijvoorbeeld als je bedrijven moet verplaatsen.’
Begrijpelijk dat bedrijven met een huizenfabriek aandringen op gelijkschakeling van regels en landelijke toestemming voor hun producten, zegt de EIB-directeur ook. ‘Dat heeft zijn voordelen, al zullen gemeenten altijd eisen willen stellen aan het uiterlijk en de inpassing van nieuwe woningen.’
Uiteindelijk is snijden in regels veel minder belangrijk dan het vinden van extra bouwlocaties, vindt Van Hoek. ‘Vooral kleinschalige woningbouw kan snel voor extra woningen zorgen.’
Splitsen
Komende zomer wil minister Keijzer een plan presenteren waardoor het splitsen van woningen in meerdere wooneenheden makkelijker wordt. Datzelfde geldt voor het ‘optoppen’ van appartementengebouwen met een extra woonlaag. Verder wordt het plaatsen van een mantelzorgwoning op het eigen erf vergunningsvrij. Deze woningen mogen ook betrokken worden door eigen (pleeg)kinderen.
Een landelijke liberalisering van dat optoppen zal niet heel veel uitmaken, verwacht hoogleraar Korthals Altes. Je zult vermoedelijk toch weer uitkomen bij een lokale regeling, denkt hij. ‘Wie een gebouw wil verhogen, zal rekening moeten houden met bijvoorbeeld het effect op de huizen in de omgeving. Het is lastig om dat landelijk te regelen.’
Het liberaliseren van het splitsen van woningen lijkt overzichtelijker, meent Korthals Altes. ‘Daar zie je inderdaad veel verschillende regels. Het Bouwbesluit staat nu al toe dat je komt tot zeer kleine woningen, zoals die door splitsing mogelijk zullen ontstaan. Maar ook dan is een landelijke regeling zonder lokale beperkingen moeilijk. Een gemeente die bijvoorbeeld een grote toename van het aantal auto’s in een wijk wil voorkomen, zal het aantal splitsingen daar mogelijk willen beperken.’
Woningzoekenden
Om woningzoekenden meer invloed te geven, wil minister Keijzer ze inspraak geven in woningbouwplannen. Ook zouden ze hun zegje moeten mogen doen in bezwaarprocedures, zodat niet alleen de stem van de klagende buurman klinkt.
‘Ach, een goede gemeente zal de belangen van woningzoekenden duidelijk meenemen in de overwegingen’, zegt Korthals Altes. ‘Dus dat belang komt echt wel over het voetlicht, ook bij de Raad van State.’
De extra inspraak kan wel onbedoelde gevolgen hebben, waarschuwt hij. ‘Kun je als woningzoekende dan ook bezwaar aantekenen tegen de plaatsing van een elektriciteitsmast, als die in de weg zal staan van woningbouw?’
Het inkorten van bezwaarprocedures zal wat betreft EIB-directeur Van Hoek niet heel veel opleveren. ‘Er valt misschien iets te stroomlijnen, maar bewoners hebben nu eenmaal rechten en worden steeds mondiger.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant