Dankzij het akkoord over onderwijsbezuinigingen heeft het kabinet steun voor alle begrotingen, ook in de Eerste Kamer. Maar de oppositie is donderdag zeer verdeeld. ‘De christelijke partijen sluiten een duivels pact met de PVV.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over onderwijs.
Groot is de opluchting als woensdagavond tegen half elf de zware deur opengaat die leidt naar de gang en werkkamer van Geert Wilders. Eerst komen de fractieleiders van de vier oppositiepartijen naar buiten, die binnen urenlang hebben onderhandeld met de coalitiepartijen over ‘de laatste puntjes op de i’ in de onderwijsbegroting. De twee kampen hebben na bijna drie weken een akkoord bereikt.
CDA-leider Henri Bontenbal heeft duidelijk nagedacht over zijn omschrijving van de deal: ‘We hebben een slechte begroting minder slecht gemaakt.’ Nog tijdens zijn gesprek met de hem omringende pers gaat opnieuw de deur open en komen ook de fractievoorzitters van de coalitie tevoorschijn, Geert Wilders voorop. Zoals altijd als hij de werkdag begint of eindigt, heeft hij zijn leren werktas aan de schouder hangen.
Wilders is moe maar blij tegelijk, zegt hij, nu hij weet dat de begroting in zowel de Tweede als de Eerste Kamer een meerderheid zal halen. In de senaat heeft de coalitie slechts 30 van de 75 zetels. Sinds hun aankondiging in de Volkskrant op 23 november hebben D66, CDA en JA21, in de dagen nadien aangevuld met ChristenUnie en SGP, gedreigd tegen de bezuiniging van ongeveer 2 miljard op onderwijs te stemmen.
Hoewel D66 na twee weken uit dit monsterverbond stapte, hebben de overgebleven vier partijen nu 748 miljoen euro aan verzachtingen binnengehaald.
‘Ik ben opgelucht, want het was een hele kluif’, zegt Wilders. ‘We hebben voor het terugdraaien van de bezuinigingen een dekking gevonden die op onderdelen pijn doet, maar aan de andere kant zijn we dankbaar dat de oppositie in goede samenwerking heeft gezorgd dat de begroting acceptabel en deugdelijk is. Ik denk dat we hier met z’n allen een hele prestatie hebben neergezet.’
Daar denkt fractieleider Frans Timmermans van GL-PvdA donderdagochtend heel anders over. Bij aanvang van de vergaderdag vraagt hij in de plenaire zaal een nieuw debat aan. Uiteraard moet minister Eppo Bruins (NSC) daarbij zijn, de man die tijdens de lopende onderhandelingen de door het kabinet voorbereide begroting stoïcijns verdedigde. Sindsdien zijn hij en staatssecretaris Mariëlle Paul (VVD) op de achtergrond gebleven.
Maar Timmermans wil ook PVV-minister Fleur Agema van Volksgezondheid erbij, nu de handreiking aan de oppositie voor 315 miljoen euro uit haar begroting wordt gedekt. Bovendien wil hij de visie horen van Eelco Heinen, de VVD-minister van Financiën. De coalitie staat het debat toe, dat is aan het verbond toegezegd. Maar het blijft bij de aanwezigheid van alleen Bruins.
Wat volgt, ligt in de lijn der verwachting. Timmermans noemt de bezuiniging van 1,2 miljard op onderwijs en onderzoek die overblijft ‘een historische fout’. Diezelfde kwalificatie gebruikt hij voor de helpende hand die het coöperatieve deel van de oppositie het kabinet heeft geboden. GL-PvdA, SP, Denk, Volt en Partij voor de Dieren wilden niet onderhandelen en hadden van meet af aan als eis dat de gehele bezuiniging ongedaan moest worden gemaakt.
In varianten komen de andere fractiewoordvoerders met hetzelfde verwijt. ‘Het monsterverbond maakt een monsterbezuiniging mogelijk’, zegt Laurens Dassen van Volt. Gewoontegetrouw doet Denk daar, dit keer bij monde van Dogukan Ergin, een schepje bovenop: ‘Het onderwijs wordt leeggetrokken en de christelijke partijen sluiten een duivels pact met de PVV.’
Dat ook D66 aanvankelijk meedeed aan de onderhandelingen, is volgens Ergin een stap ‘in de verdere normalisering van extreemrechts’.
De oppositiepartijen die zich constructief hebben opgesteld, wuiven die kritiek weg. ‘Een begroting wijzigen met een amendement is gewoon zoals het hoort’, zegt Harmen Krul (CDA). CU-Kamerlid Pieter Grinwis komt in het geweer tegen een felle uithaal van SP-voorman Jimmy Dijk, die zegt dat samenwerken met de coalitie vergelijkbaar is met gedogen. Grinwis: ‘Een amendement indienen heeft niets te maken met gedoogsteun.’
Voor Jan Paternotte (D66) is de uitkomst duidelijk, en daarmee de terugtrekkende beweging van zijn partij: ‘De begroting is nu minder slecht. Maar van een 2 naar een 4 blijft een dikke onvoldoende.’ Niettemin krijgt hij lof van de coalitiepartijen voor de aanvankelijke inzet van D66, onder meer verwoord door Aant Jelle Soepboer van NSC, die Timmermans het verschil met zijn partij voorhoudt. ‘GL-PvdA heeft vanaf moment één alles afgehouden en geen enkele stap naar voren gezet.’
Het debat maakt ook duidelijk dat in de coalitie geprobeerd is de pijn te verdelen. Tony van Dijck (PVV): ‘Dit pakket mocht niet al te zwaar uitpakken voor de mensen in het land, die het al zwaar hebben. Ik zou zeggen: tel uw zegeningen.’ Hij somt op waar het geld wordt opgehaald: bij medisch specialisten, bij vapers, bij de NPO en bij de kosten voor het overheidsapparaat. ‘Wie kan daar nu op tegen zijn?’
Henk Vermeer van BBB laat weten dat de vraag aan de Ster om 50 miljoen extra reclamegeld voor de publieke omroep binnen te halen hem aan het hart gaat. ‘Want wij zijn voor een gelijk speelveld met de commerciële omroepen.’ Op het verwijt van Paternotte dat de VVD veel inlevert voor bedrijven en ondernemers in het wetenschapsveld, antwoordt VVD-Kamerlid Claire Martens: ‘Het was niet aan de coalitie om in de onderhandelingen nieuwe eisen op tafel te leggen.’
Minister Bruins is snel klaar met zijn reactie op het debat, omdat hem nauwelijks vragen zijn gesteld. Bovendien blijft de uitwerking van veel voorgenomen maatregelen nog onduidelijk.
Daarmee is, na een week uitstel, de weg vrij voor de stemmingen later op de avond. De Eerste Kamer komt dinsdag bijeen, de laatste vergaderdag van de senaat voor het kerstreces. Begrotingen worden daar aangenomen of weggestemd, maar die laatste optie is na donderdag ondervangen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant