Zodra Donald Trump weer het Witte Huis betrekt, stapt FBI-directeur Christopher Wray op. De verhouding tussen de federale recherche en Trump brokkelt dan ook al jaren af. Een reconstructie van de verzuurde relatie, vanaf 2017 tot nu.
Christopher Wray, de huidige directeur van de recherchedienst FBI, treedt af als Donald Trump volgende maand wordt ingezworen als de 47ste president van de Verenigde Staten. Hij wacht zijn opvolging niet af. Wray (57) wil ‘voorkomen dat de dienst verder het gekrakeel wordt ingezogen’.
Groot is de liefde tussen Donald Trump en de FBI nooit geweest. In de ogen van Trump heeft het volledige gerechtelijk apparaat, de federale recherche inbegrepen, altijd al de pik op hem gehad vanwege zijn ‘fenomenale’ zakelijke successen. Sinds 1972, een halve eeuw lang, heeft Trump zich moeten verdedigen tegen verdenkingen van banden met de georganiseerde misdaad en fraude.
Maar tussen Trump en de FBI is het pas goed mis sinds 2017, het eerste jaar van Trumps eerste presidentschap. Hoe de verstandhouding vanaf toen verzuurde, in zes akten.
Trump zit pas een kleine vier maanden in het Witte Huis als hij op 9 mei 2017 de toenmalige directeur van de FBI, James Comey, ontslaat. De politieke ontzetting is groot, want de FBI gaat na of Trump of mensen uit zijn gevolg onder één hoedje hebben gespeeld met Rusland om hem in 2016 in het zadel te helpen.
Trump neemt het Comey kwalijk dat de FBI-baas in persoonlijke gesprekken hem tot drie keer toe had verzekerd dat hij niet het onderwerp is van onderzoek, maar daarna weigerde de president vrij te pleiten in een hoorzitting in het Amerikaanse Congres.
Comey en Trump liggen al langer in de clinch. Toen hij nog presidentskandidaat was, gaf Trump de FBI-chef onder uit de zak omdat die zou hebben nagelaten werk te maken van uitgelekte, vertrouwelijke e-mails van oud-minister Hillary Clinton. Clinton was destijds Trumps tegenstander in de race om het Witte Huis.
Trump draagt Christopher Wray voor als de nieuwe FBI-man. Die treedt aan in augustus 2017, zoals gebruikelijk voor tien jaar.
De rust lijkt met Wrays benoeming teruggekeerd, maar al in de eerste maand van 2018 komt het tot een botsing tussen FBI en Witte Huis. Politieke vazallen van Trump in het Congres eisen de openbaarmaking van een vertrouwelijk memo, waaruit zou blijken dat de Russische verdenkingen onderdeel van een smaadcampagne zijn, opgezet door de FBI en het ministerie van Justitie om Trump ten val te brengen. Het memo is geschreven door Republikeinse politici in het Huis van Afgevaardigden.
Wray verzet zich tegen de publicatie van het document. De onderbouwing van de aantijgingen tegen de FBI is uiterst discutabel, en zijn dienst krijgt niet de tijd om de beschuldigingen te weerleggen. Wray overweegt om op te stappen, maar ziet daar toch maar van af.
Net als de president overigens, die door adviseurs erop wordt gewezen dat hij er niet fraai op staat als hij opnieuw een FBI-directeur zijn congé geeft.
Als de speciaal aanklager van het Rusland-onderzoek, Robert Mueller, in mei 2019 de bevindingen deelt van twee jaar speuren naar de vermeende Russische inmenging in de verkiezingen van 2016, is er alle reden voor een feestje in het Witte Huis. Muellers rapport pleit Trump vrij. Die is minder blij met de slotsom: de FBI heeft weliswaar heeft fouten gemaakt, maar besloot terecht dat de verdenkingen een onderzoek rechtvaardigden.
Wray toont zich tevreden met die uitkomst. Dat wordt hem niet in dank afgenomen door Trump. ‘Ik weet niet welke versie van het rapport de FBI-directeur heeft gelezen, maar het was niet de versie die ik in handen heb gekregen.’
Als na de dood van George Floyd door bruut politieoptreden in mei 2020 onlusten uitbreken in Minneapolis, botst het opnieuw tussen de president en de FBI. Trump eist dat de federale dienst jacht maakt op demonstranten, die hij beschouwt als onderdeel van antifa, een uiterst linkse beweging die ageert tegen extreemrechts en neofascisme in de VS.
‘Ik zie ze als een bende goed gefinancierde anarchisten en misdadigers, die zich beschermd weten omdat de door Comey en Mueller geïnspireerde FBI eenvoudigweg niet in staat is, of onwillig, om te achterhalen wie hen financiert en hen in staat stelt om weg te komen met moord’, stelt Trump op X.
In een hoorzitting voor het Amerikaanse Congres ziet Wray dat anders. De antifabeweging is meer een soort ideologie dan een organisatie, aldus de FBI-directeur. Dat ontstemt de president nog meer. ‘Ik vond zijn antwoorden gisteren maar niks, en ik denk eigenlijk dat hij er ook niet blij mee was.’
De bom barst als in augustus 2022 FBI-agenten Mar-a-Lago binnenvallen, de residentie van de inmiddels oud-president in Florida. Ze onderzoeken aanwijzingen dat Trump dozen vol met staatsgeheimen mee naar huis heeft genomen, die hij volgens de wet in Washington had moeten laten.
Later blijkt dat onder de dertienduizend documenten die Trump naar Mar-a-Lago bracht en onder meer in een badkamer bewaarde, er ruim driehonderd vertrouwelijk zijn. Die hadden nooit in de verhuiswagen gemogen. Trump wordt vervolgens in juni 2023 formeel gearresteerd en moet voor de rechter verschijnen. Tot een rechtszaak is het nooit gekomen.
Voor Trump heeft Wray als FBI-baas definitief afgedaan. ‘Hij is mijn huis binnengevallen’, zegt de oud-president in een interview. ‘Ik ben erg ongelukkig met de dingen die hij heeft gedaan.’
Op 17 juli 2024 ontkomt Trump aan het nippertje aan de dood als hij wordt beschoten tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Butler. In een hoorzitting stelt Wray dat het nog onduidelijk is of de presidentskandidaat aan zijn rechteroor werd geraakt door een kogel of kogelscherven. Door zo’n onbenullig technisch detail op tafel te leggen, lijkt Wray het laatste restje sympathie te verspelen.
Het ziekenhuis sprak van een kogelwond en dat is wat het was, schrijft Trump in een reactie op zijn eigen berichtendienst Truth Social. ‘Geen wonder dat de Amerikanen hun vertrouwen in de ooit zo solide FBI kwijt zijn.’
Na zijn verkiezing in november maakt Trump bekend dat hij Kash Patel, een fanatieke vertrouweling, als nieuwe topman van de FBI zal voordragen. Zo kan Trump het ‘ongelukkigste personeelsbesluit’ corrigeren dat hij naar eigen zeggen ooit in zijn leven nam: de benoeming van Christopher Wray.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant