Na pakweg 95 jaar komt er een einde aan de Miss Nederland-verkiezing. De jonge vrouwen in badkleding op een podium moeten plaatsmaken voor nieuw onlineplatform dat zich richt op ‘het versterken en ondersteunen’ van deze groep.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De eigenaar van Miss Nederland, Monica van Ee, maakte donderdag bekend dat de stekker uit de verkiezing gaat. De sjerp en kroon zijn ‘niet meer van deze tijd’, concludeert Van Ee, verwijzend naar de naam van haar nieuwe platform.
Reden om ermee te stoppen is ‘de negatieve energie’ die de wedstrijd de voorbije jaren opleverde, zo schrijft de organisatie. Zo werd Rikkie Kollé met de dood bedreigd nadat zij als transgender vrouw de titel in 2023 in de wacht sleepte.
De schoonheidswedstrijd bestaat in Nederland al decennia. Al in 1929 kreeg een jonge vrouw voor het eerst het Miss-kroontje opgezet: de Zaandamse Jopie Koopman werd in dat jaar verkozen, toen nog als Miss Holland. Ze moest zich bewijzen voor een geheel mannelijke jury, die zich bogen over het figuur, houding, het zitten en de gratie van de aspirant-missen, zo tekende journalist Mark Traa op in zijn biografie van Koopman. In de Nederlandse pers viel al snel de vergelijking met het werk van een prostituee: een ‘fatsoenlijk, zedig meisje’ zou zich niet op zo’n manier in de kijker spelen.
Eind jaren tachtig onderging de verkiezing een kleine metamorfose: de naam veranderde van Miss Holland in Miss Nederland, en de nadruk moest ook op ‘de inhoud’ komen te liggen. Deelneemsters moesten zich maatschappelijk betrokken tonen. In 2016 hamerde organisator Kim Kötter nog op het belang van de wedstrijd in die vorm: ‘Ze zijn het voorbeeld voor veel tienermeisjes. En de winnares van de verkiezing is maatschappelijk heel betrokken en gaat zich inzetten voor allerlei zaken’, stelde ze tegenover RTL.
Maar ook aan die variant komt nu dus een eind. Voormalig Miss NL Universe Stephanie Tency (2013) begrijpt die stap. ‘De inhoud speelt wel een rol: je moet als deelnemer een sterk karakter hebben om ertussen te komen. Maar een missverkiezing blijft een vleeskeuring. We zijn de laatste jaren in Nederland ruimdenkender geworden, daar past dit niet bij’.
Zelf zegt Tency een ‘fantastische tijd’ te hebben gehad: de verkiezing opende allerlei deuren. Maar afgelopen september reflecteerde ze onder meer op het proces in haar openhartige documentaire Misslukt (KRO-NCRV). De kijker volgt Tency: zonder opsmeuk en vooral, zonder plastische chirurgie.
‘Het moet er allemaal perfect uitzien: perfecte make-up, haartjes in de krul, een afgetraind figuur. Het is heel ouderwets.’ In de aanloop naar Miss Universe trainde Tency twee keer per dag in de sportschool, daarnaast kreeg ze les in ‘lopen’: ‘Beentjes naar voren en dan het handje in de taille, zodat je figuur mooi uitkomt.’
De missverkiezing speelt volgens Tency in Nederland al jaren geen rol van betekenis meer. Dat de wedstrijd nu verdwijnt, verbaast haar dan ook niet. Toch denkt de voormalig winnares dat dat weinig effect zal hebben: ‘Inmiddels hebben we te maken met een onlinewereld, vol met influencers die nieuwe schoonheidsidealen aan de man brengen.’
De misswereld wordt gekenmerkt door wat socioloog Sylvia Holla een ‘heteronormatieve vorm van schoonheid’ noemt. Vrouwen hebben bij voorkeur lang haar, volle lippen en grote borsten. Ook zij ziet dat de klassieke missverkiezing het inmiddels aflegt tegen allerlei andere platformen ‘waar mensen elkaar beoordelen op het uiterlijk’. Niet alleen TikTok en Instagram spelen daarin een prominente rol: ook datingapps werken met technologie waardoor we anderen voortdurend de maat nemen.
Holla, die onderzoek deed naar de modellenwereld, ziet een paradox in de manier waarop naar de verkiezingen wordt gekeken. ‘We zijn steeds meer bezig met ons uiterlijk, zowel mannen als vrouwen. Daarom zou je eigenlijk verbaasd moeten zijn dat een missverkiezing – die bijna volledig draait om objectiveren van het lichaam – stopt.’ Holla’s vermoeden is dat dergelijke schoonheidswedstrijden overbodig zijn geworden. ‘Er is een overvloed aan onlineplekken waar we elkaar bekijken. Daar is die verkiezing niet meer voor nodig.’
In die zin is de ‘schoonheidsarena’ een stuk democratischer geworden, zegt Holla: wie wil meedingen naar een plaats op het podium, is daarvoor niet meer afhankelijk van een een jaarlijkse verkiezing. Maar dat stemt volgens de cultuursocioloog allerminst hoopvol. ‘Veel technologie stelt ons in staat om de hele dag door te kijken naar hoe mooi mensen zijn en onszelf op een podium te plaatsen om gezien te worden. Helaas zijn ook die schoonheidsidealen allerminst feministisch.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant