Europese landen zullen volgens Navochef Mark Rutte hun uitgaven aan defensie drastisch moeten opvoeren om de Navoplannen voor hun collectieve verdediging te kunnen uitvoeren, en een Russische aanval op hun grondgebied te voorkomen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
‘Het is tijd om over te gaan op een mentaliteit als in oorlogstijd.’ Met die dramatische boodschap gaf Rutte donderdag in Brussel het startschot voor een debat tussen de bondgenoten over verhoging van de norm voor defensie-uitgaven binnen de alliantie: van de huidige minimaal 2 procent van het bruto nationaal inkomen naar 2,5 of 3 procent in de komende jaren.
Rutte wil zelf op dit moment geen mogelijke percentages noemen, maar de discussie hierover is, met president Trumps inauguratie in aantocht, al volop losgebarsten in Europese hoofdsteden.
Volgens de Financial Times is een van de scenario’s die wordt besproken een stijging van de norm ‘op korte termijn’ naar 2,5 procent, met als doel om 3 procent te halen in 2030. Dat zou beklonken moeten worden op de Navotop in juni in Den Haag.
Voor Nederland, dat nu net de 2-procentsnorm haalt en een jaarlijks defensiebudget heeft van meer dan 21 miljard euro, zou dat kunnen betekenen dat er binnen vijf jaar structureel tien miljard meer in defensie moet worden geïnvesteerd.
Volgens Rutte moeten de uitgaven aan defensie veel sneller omhoog en moet de defensie-industrie veel sneller opschalen dan tot nu toe het geval was. ‘De turbo moet er op. De defensie-industrie is uitgehold door decennia van onderinvesteringen en kleine nationaal-industriële belangen. Op ons continent heerste vrede en defensie werd een optioneel extraatje.’
Defensiedeskundigen binnen en buiten de alliantie waarschuwen al langere tijd dat het huidige uitgavenniveau volstrekt onvoldoende is om de Navoplannen voor collectieve defensie uit te voeren. Dat heeft er mee te maken dat de Navo die taak - eigenlijk de hoofdtaak van de na de Tweede Wereldoorlog opgerichte alliantie - de afgelopen kwart eeuw zwaar heeft verwaarloosd ten gunste van stabilisatiemissies in verre landen.
Die missies waren uitvoerbaar met zogeheten vredesbudgetten. De terugkeer naar een serieuze verdediging van het eigen grondgebied en de afschrikking van externe agressors is dat niet.
De terugkeer van president Trump naar het Witte Huis maakt de discussie extra urgent. Trump heeft duidelijk laten weten dat hij weinig ziet in de verdediging van bondgenoten die niet zelf een evenredige bijdrage leveren aan de Navo. De afgelopen jaren, en vooral sinds Ruslands grote invasie van Oekraïne, zijn de Europese defensiebudgetten al omhoog geschoten. Nu halen 23 van de 32 bondgenoten de norm van 2 procent.
Negen landen doen dat dus niet, inclusief grote landen als Spanje en Italië, dat nu al wegens zijn staatsfinanciën op de pijnbank ligt in Brussel. Ook in West-Europese landen zal verdere verhoging van defensie-uitgaven druk op het politieke systeem zetten.
De meeste landen kampen nu al met budgettaire krapte en zijn huiverig om te snijden in sociale uitgaven. Vandaar dat in sommige hoofdsteden gedacht wordt aan een nieuwe uitgifte van EU-schuldpapieren (eurobonds) en manieren om defensie uit te zonderen van EU-begrotingsregels. Dat is ook bedoeld om Oekraïne te kunnen blijven steunen.
Rutte wees er donderdag op dat bondgenoten in de Koude Oorlog ook 3 procent van hun nationaal inkomen uitgaven aan defensie. ‘Gemiddeld geven Europese landen al snel minstens een kwart van hun nationaal inkomen uit aan pensioenen, gezondheidszorg en sociale vangnetten. We hebben een fractie daarvan nodig om onze defensie te versterken en onze manier van leven te verdedigen. (...) Zonder veiligheid geen vrijheid. Geen scholen, geen ziekenhuizen, geen bedrijven. Niets.’
In Nederland wijst minister van Defensie Brekelmans erop dat hij moeite heeft het verhoogde defensiebudget uit te geven, ook omdat de industrie niet aan de vraag kan voldoen. Niettemin is duidelijk dat wat de Navo vraagt van Nederland behalve veel meer investeringen ook veel meer defensiepersoneel zal vergen.
Rutte waarschuwde donderdag niet alleen voor Rusland, dat binnen een paar jaar in staat zal zijn Navogrondgebied aan te vallen, maar ook voor China. Hij wees erop dat het tempo waarmee China wapensystemen voor oorlogvoering bemachtigt vijf tot zes keer hoger ligt dan de snelheid waarmee de VS dat doet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant