De stekels in Dit is geen kerstfilm zijn geregeld geestig, soms zelfs scherp, maar het totaalplaatje is minder origineel en eigen dan mag worden verwacht.
schrijft voor de Volkskrant over film.
Wat als kerst eens niet culmineert in een feestelijk samenzijn rond de eettafel? Wat als al die familieleden met hun uiteenlopende gedachten, gevoelens, goede en vooral slechte karaktereigenschappen, politieke meningen en bijbehorende oogkleppen elkaar voor het zoveelste jaar tegelijk onder ogen zien en de boel niet opgelegd gezellig blijft? Als de grote onderwerpen van deze tijd – cancelcultuur, racisme, seks, machtsmisbruik, mannelijkheid, vrouwelijkheid, noem maar op – zich stuk voor stuk in huiselijke kring manifesteren?
Met dit beeld – woedend geschreeuw in slowmotion tijdens de kerstdis – begint Dit is geen kerstfilm, een Nederlandse cultuuroorlogsatire die afgelopen september verrassend werd bekroond met drie Gouden Kalveren (beste regie voor Michael Middelkoop, scenario voor Lotte Tabbers en Isis Mihrimah Cabolet en bijrol voor Laura Bakker). Dan keert de film een paar weken terug in de tijd en zien we hoe het zover is gekomen.
Dit is geen kerstfilm is in weerwil van de titel een film die met zijn mozaïekstructuur en levenslesjes het kerstgenre eerder omarmt dan op de hak neemt. Vier familieleden krijgen daarbij hun eigen hoofdstuk. Moeder Brechtje (Jacqueline Blom) wordt als theaterdocent gecanceld nadat een van haar studenten zich op tv heeft uitgesproken over haar latente racisme. Vader Martijn (René van Zinnicq Bergmann) ontfermt zich over een nieuwe jonge collega (Gouden Kalf-winnaar Bakker) en transformeert na een dronken avond in een opdringerige engerd.
Dochter Jos (Stefanie van Leersum) doceert ‘gendercompensatie’, een les waarin jongens meisjesdingen leren en vice versa, en ziet hoe de vader van een van haar leerlingen door het lint gaat van zijn plotseling nagellakkende zoon. Schoonzoon Justus (Kiefer Zwart) slaagt er ten slotte niet in zijn vriendin te vingeren (ze voelt zich behandeld als een iPhone) en duikelt in het gedachtengoed van een Jordan Peterson-achtige mannelijkheidsgoeroe.
Paul de Leeuw zoekt buiten beeld voor de aangenaam spottende voice-over ondertussen naar zijn innerlijke Paul Haenen. Met succes. Over de op zijn eigen planeet levende jongste familietelg Beer, lid van generatie Z: ‘De laatste letter van het alfabet, alsof ze al wisten dat er na hem geen generaties meer zouden komen.’
Het is thematiek die in deze satirische gedaante vooral bekend is van Nieuw zeer: de gendercompensatieles van Jos is zelfs rechtstreeks ontleend aan de NTR-sketchserie van Niek Barendsen. De toon van Dit is geen kerstfilm mag dan wat minder vet aangezet zijn, het prikken in de groeistuipen van een veranderende samenleving is vergelijkbaar. Die stekels zijn hier geregeld geestig, soms zelfs scherp, maar het totaalplaatje is minder origineel en eigen dan mag worden verwacht. Het slot is zelfs rommelig te noemen. En dit is toch echt het scenario dat werd bekroond met de belangrijkste Nederlandse filmprijs.
Dit is geen kerstfilm vraagt om bijgestelde verwachtingen: dit is meer een aaneenschakeling van vermakelijke sketches met uitgekiende typetjes dan een volwaardige film.
Komedie
★★★☆☆
Regie Michael Middelkoop
Met Jacqueline Blom, René van Zinnicq Bergmann, Kiefer Zwart, Stefanie van Leersum, Georgina Verbaan, Barbara Sloesen
105 min., vanaf 19 december op Prime Video
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant