De door Koerden geleide SDF heeft zich teruggetrokken uit de Noord-Syrische plaats Manbij na Amerikaanse bemiddeling. Daarmee komt een einde aan hevige gevechten tussen de SDF en door Turkije gesteunde rebellengroepen, maar de vraag is voor hoelang.
In de Syrische hoofdstad Damascus is de islamitische rebellengroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS) hard op weg een overgangsregering te vormen, maar zo’n 450 kilometer verderop staan Koerdische en pro-Turkse strijdgroepen lijnrecht tegenover elkaar. De tegengestelde Koerdische en Turkse belangen in Noord-Syrië vormen het moeilijkste puzzelstuk in de gedroomde Syrische eenheidsstaat.
Terwijl alle aandacht gevestigd was op de onverwachte en bliksemsnelle opmars van de rebellen naar Aleppo, Hama, Homs en Damascus, trokken pro-Turkse groepen tegelijkertijd ten strijde in het noorden van Syrië. Het door Turkije aangestuurde offensief moet zo veel mogelijk grondgebied veroveren op de Koerdisch geleide Syrian Defence Forces (SDF).
Over de auteur
Carlijn van Esch is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Bij de hevige gevechten in de provincie Aleppo zijn sinds 30 november volgens het in Londen gevestigde Syrische observatorium voor de mensenrechten aan beide kanten tientallen strijders gesneuveld.
Nadat ze duizenden Koerden uit de stad Tal Rifaat hadden verjaagd, richtten het Syrian National Army (SNA) en andere pro-Turkse rebellengroepen afgelopen weekend hun aandacht op de stad Manbij, gesteund door Turkse drones.
Deze strategisch gelegen stad, zo’n 40 kilometer ten zuiden van de Turkse grens en zo’n 30 kilometer ten westen van de rivier de Eufraat, is van cruciaal belang voor het Turkse doel om de SDF terug te dringen achter de Eufraat. Volgens de Amerikaanse denktank Foundation for Defense of Democracies bombardeerde de Turkse luchtmacht dinsdag ook een brug over de Eufraat.
Sinds de SDF Manbij in 2016 op IS veroverde, vormde de stad het westelijke puntje van de Noord-Syrische Democratische Federatie, beter bekend als Rojava. Deze semiautonome staat beslaat ongeveer een kwart van het Syrische grondgebied en wordt grofweg begrensd door de rivier de Eufraat, de Turkse grens en de Iraakse grens. Het Assad-regime liet Rojava grotendeels met rust. In meerdere gebieden vormen soldaten van het Syrische leger zelfs een soort buffer tussen de Koerdische en de pro-Turkse strijdgroepen.
Na bemiddeling door de Verenigde Staten hebben de SDF en de pro-Turkse groepen een wankel akkoord gesloten over een staakt-het-vuren dat Koerdische troepen en burgers de kans moet geven de stad te verlaten. SDF-commandant Mazloum Abdi zei woensdagochtend dat de Koerdische strijders zich zo snel mogelijk zullen terugtrekken ‘om de veiligheid van burgers te waarborgen’. De Turkse president Erdogan verwelkomde ‘de ontruiming van terroristen’ uit Manbij.
De terugtrekking uit Manbij is voor Turkije bij lange na niet voldoende. De belangrijkste Koerdische strijdgroep YPG is volgens Ankara een terroristische groep die nauw samenwerkt met de Koerdische PKK in het zuidoosten van Turkije. Vorige week noemde partijleider Bahceli van de nationalistische partij MHP de YPG en PKK ‘vastberaden vijanden van Turkije’ tijdens een parlementszitting waar brede steun voor operatie Dageraad van de Vrijheid werd uitgesproken.
Turkije wil op zijn minst een flinke bufferzone langs zijn grens, maar zou de SDF het liefst aan de onderhandeltafel dwingen. Volgens experts wil Turkije een einde maken aan een semiautonoom Rojava om zo ook de aspiraties van Turkse Koerden voor een eigen staat de kop in te drukken. Het eerste doel van Ankara is nu om Kobane te veroveren, een belangrijke grensplaats die Koerdische gebieden in Turkije met Rojava verbindt en dus een link tussen YPG en PKK zou vormen.
Met het wegvallen van de Russische en Iraanse invloed in Syrië, lijkt Turkije de beste positie te hebben om de nieuwe toekomst van het land te beïnvloeden. De islamitische rebellengroep HTS zegt dat hij een eenheidsstaat wil creëren met ruimte voor alle minderheden, maar de groep heeft veel baat bij goede banden met Turkije. De noorderbuur heeft mogelijk zelfs wapensteun geboden tijdens de opmars van HTS tegen het Assad-regime.
Dat betekent niet dat Rojava zomaar overlopen zal worden. De SDF ontstond in 2015 als samenwerkingsverband van Koerdische en Arabische milities en beschikt over zo’n 30 duizend tot 40 duizend strijders. Bovendien kan de SDF op steun van de Verenigde Staten rekenen. De Koerdische strijdkrachten speelden een sleutelrol in de strijd tegen terreurgroep IS tot en met de verovering van Baghuz in 2019, het laatste IS-bolwerk in Syrië.
De VS hebben in het oosten van Syrië zo’n negenhonderd soldaten gestationeerd die samenwerken met de SDF en lijken niet van plan dat te wijzigen. ‘Wij denken dat die aanwezigheid van cruciaal belang is voor de stabiliteit van die gebieden en voor het tegengaan van de pogingen van IS om weer op te leven, en ook voor de integriteit van de SDF en de groepen waarmee we in het oosten samenwerken’, zei een woordvoerder van de Amerikaanse regering zondag.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant