Saoedi-Arabië is woensdagmiddag geheel volgens de verwachting uitgeroepen tot gastland van het WK voetbal in 2034. Dat past naadloos bij de geopolitieke koers die kroonprins Mohammed bin Salman voor ogen heeft: zijn land een positiever imago geven door middel van sportevenementen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
In alles lijkt de toewijzing van het WK 2034 van wereldvoetbalbond Fifa woensdag op een prijsuitreiking. Voorzitter Gianni Infantino bouwt de spanning op, hij pakt er een grote envelop bij en haalt daar een papiertje uit tevoorschijn. Dan leest hij de naam voor van Saoedi-Arabië, gevolgd door vuurwerk en blijdschap van Saoedische hoogwaardigheidsbekleders. Klein detail: Saoedi-Arabië had geen concurrentie in de race voor de organisatie van het toernooi.
Toch is het binnenhalen van het WK, het meestbekeken sportevenement ter wereld, een overwinning voor het olieland en de feitelijke machthebber, Mohammed bin Salman, kortweg MbS. Het WK 2034 is een ‘voorlopige kroon op het werk’ voor Saoedi-Arabië, zegt Midden-Oostenexpert Paul Aarts. ‘Het is een enorm belangrijke stap in het proces om het land nadrukkelijker dan ooit op de kaart te zetten.’
Dat proces begon in 2016 toen MbS zijn ‘Vision 2030’ presenteerde, de plannen voor de toekomst van Saoedi-Arabië. Het programma dient ter voorbereiding op een tijdperk waarin de mondiale vraag naar olie zal afvlakken en Saoedi-Arabië andere inkomstenbronnen moet aanboren. Sport is daarbij een belangrijke pijler.
Saoedi-Arabië pompt sindsdien miljarden in sporters en sportevenementen. Zo heeft het land inmiddels een eigen Grand Prix in de Formule 1, organiseert het prestigieuze bokswedstrijden, en spelen sterren als Cristiano Ronaldo en Karim Benzema er in de hoogste voetbalcompetitie. En na het WK wil kroonprins MbS ook de Olympische Spelen van 2036 naar de Golfstaat halen.
Daarmee heeft Saoedi-Arabië twee doelen voor ogen, zegt Aarts. In de eerste plaats is er de geopolitieke ambitie. ‘Daarmee probeert het dus ook de minder leuke kanten, met name de mensenrechtenschendingen, buiten de schijnwerpers houden. Of dat lukt is overigens twijfelachtig, gezien alle aandacht die het land trekt.’
Een tweede drijfveer voor de kroonprins en de zijnen is van financieel-economische aard, zoals vastgelegd in Vision 2030. Saoedi-Arabië verdient grof geld aan de export van olie, maar MbS wil minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen. ‘Het land is op zoek naar andere inkomstenbronnen’, aldus Aarts. ‘Toerisme, sport en entertainment zijn de grootste portefeuilles in het plan voor de diversificatie van de economie.’
Een opgepoetst blazoen past hoe dan ook bij de manier waarop het land zich de laatste jaren internationaal wil profileren. ‘Saoedi-Arabië is een steeds grotere speler geworden vanwege zijn enorme economische armslag en zijn belangrijke positie binnen de Opec+, het verbond van olie-exporteurs. Daarmee heeft het ook een prominente plaats verworven binnen de G20, waar het aan tafel zit met de andere groten der aarde.’
Aarts ziet hoe het land zich de laatste jaren volwassener is gaan gedragen op het wereldtoneel, in tegenstelling tot de eerste jaren van Mohammed bin Salman als kroonprins, de titel die hij sinds 2017 draagt. ‘Die jaren gingen gepaard met roekeloze buitenlandse avonturen: interventies in Jemen en Libanon, ruzie met Qatar’, zegt Aarts. ‘Stuk voor stuk mislukte avonturen. Inmiddels voert hij een wat verantwoordelijker buitenlandbeleid, dat helemaal past bij de grote rol die Saoedi-Arabië speelt op het wereldtoneel.’
Zo verantwoordelijk als MbS zich naar buiten toe presenteert, zo nietsontziend regeert hij binnen de eigen landsgrenzen. Onder zijn bewind werden tussen juni 2017 en oktober 2024 al zeker 1.115 executies voltrokken. Volgens tellingen van persbureau AFP ligt het aantal voor dit jaar al op zeker driehonderd, het hoogste aantal in de geschiedenis van het land. ‘Dat gaat in veel gevallen om mensen die tegen de haren van het overheidsbeleid instrijken. In politieke zin is het land repressiever dan ooit’, aldus Aarts.
Toch sluit de Midden-Oostenkenner zijn ogen niet voor de positieve ontwikkelingen in het land, dat volgens hem in het Westen ‘uitsluitend negatief’ wordt afgeschilderd. ‘De economische diversificatie gaat ook gepaard met sociale liberalisering. Vrouwen hebben meer rechten, het land is eveneens actief op het gebied van alternatieve energie. Zo bouwt het ’s werelds grootste waterstoffabriek. Voor die aspecten mag wat mij betreft wel meer aandacht komen.’
Aarts denkt niet dat Mohammed bin Salman na het WK op zijn lauweren zal rusten. ‘Hij heeft een ongebreidelde ambitie. Deze man is nog geen 40 en wordt waarschijnlijk binnenkort koning. Gezien de aard van het beestje verwacht ik niet dat het zal blijven bij het WK en de Spelen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant