De ‘anarchokapitalist’ Javier Milei zette de motorzaag in de Argentijnse economie. Een jaar na zijn aantreden kan de ultrarechtse president schermen met indrukwekkende resultaten: dalende inflatie en een plus op de overheidsbalans. Wel nam de armoede toe. Een overzicht in vijf cijfers.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Geen enkel cijfer is zo belangrijk voor president Javier Milei als dat van de inflatie: de snelheid waarmee de Argentijnse peso’s verdampen in Argentijnse broekzakken.
De onorthodoxe econoom beloofde in zijn verkiezingscampagne deze ‘ziekte’ te lijf te gaan met een ongenadig harde shocktherapie. Argentinië kon niet langer leven op de pof en de gaten in de begroting dichten met het eindeloos bijdrukken van geld – zoals vaak gebeurde onder de links-populistische ‘peronistische’ regeringen sinds de eeuwwisseling.
Nee, de enige remedie voor Argentinië was een harde ‘ajuste’, stelde Milei, een bijstelling: de kettingzaag in de overheidsuitgaven en de stekker uit de geldpersen. Hij hield woord en kreeg – vooralsnog – gelijk.
Terwijl prijzen in de laatste maanden van vorig jaar stegen met meer dan 10 procent per maand en de inflatie in december zelfs opliep naar 25 procent, is sindsdien de route naar beneden ingezet. Sinds mei schommelt het inflatiecijfer rond de 4 procent. In oktober daalde zij naar 2,7 procent, een inflatiecijfer dat Argentinië al jaren niet meer had gezien.
‘Er is een zekere rust teruggekeerd in de economie die er lang niet is geweest’, stelt de Argentijnse econoom Pablo Besmedrisnik via de telefoon. De Argentijnse krant Clarín schrijft: ‘Niet alle problemen zijn opgelost, maar de economie verkeerde in een vrije val en is nu weer stabiel.’
De kettingzaag werd het symbool van Milei’s verkiezingscampagne: zij stond voor mega bezuinigingen. Zie hier zijn ‘motosierra’ in actie: hij beloofde 50 duizend ambtenaren te ontslaan en slaagde er tot nu toe in om 33 duizend overheidsmedewerkers naar huis te sturen.
Overal waar hij maar kon – en waar het verdeelde parlement hem dat toeliet – kortte de libertarische president op de staat. Het aantal ministeries werd gehalveerd: van achttien naar negen. Milei haalde een streep door tal van uitstaande infrastructuurprojecten en maakte een einde aan geldtransfers van de staat naar de provincies. In totaal schrapte hij voor circa 30 procent op de overheidsuitgaven.
‘Een verstandige agenda’, concludeert econoom Besmedrisnik. ‘Hij zette een rem op het Argentijnse verval.’
Het effect van de razende motorzaag is terug te zien in de lopende balans van de Argentijnse overheid. Waar voorgaande regeringen steevast meer uitgaven dan dat er binnenkwam – en vervolgens de geldpers lieten draaien –, zweert Milei bij een ‘superávit’: een begrotingsoverschot.
‘No hay plata’, stelde hij bij zijn aantreden: ‘Er is geen geld.’ Hij erfde een land in diepe schulden en waarschuwde dat het medicijn de patiënt eerst zieker zou maken voordat die zou herstellen. Met bezuiniging op bezuiniging slaagde Milei er razendsnel in de overheidsbalans op maandbasis recht te trekken.
In oktober had de staat een 0,5 procent meer inkomsten (als percentage van het binnenlands product) dan uitgaven. Een jaar eerder ging er in diezelfde maand nog 2,7 procent meer uit dan er binnenkwam.
Dat betekent niet dat Argentinië plots geen miljardenschulden meer heeft, onder andere bij het Internationaal Monetair Fonds. Maar Milei’s grote schoonmaak kan rekenen op goedkeuring van financiële markten en kredietbeoordelaars. Dat opent de weg naar lagere rentes op internationale leningen en kansen tot heronderhandelingen met het IMF over de miljardenschulden.
Macro-economisch kruipen steeds meer Argentijnse metertjes van rood naar zwart. Voor veel Argentijnen was 2024 echter een van de zwaarste jaren in tijden. Voorheen pompte de staat miljarden – bijgedrukte – peso’s in de economie en overleefden miljoenen Argentijnen dankzij sociale programma’s. Dat was ‘crimineel beleid’, stelde Milei. Want de rekening ervan kwam alsnog bij burgers terecht: in de vorm van gierende inflatie.
Toch deed het flink pijn toen de ultrarechtse president de zaag in de overheid zette, al beloofde hij – ogenschijnlijk tegen zijn principes in – niet te veel te snijden in de subsidies voor de armsten.
In een haperende economie nam de overheid als aanjager plots een stap terug. Denk alleen al aan de tienduizenden ambtenaren die Milei naar huis stuurde, aan het bevriezen van lonen en aan het annuleren van infrastructuurcontracten. Het aantal Argentijnen dat in armoede leeft, steeg van 42 procent in 2023 naar 53 procent nu.
Milei’s tweede jaar moet uitwijzen of het prille macro-economische herstel aanhoudt en zich vertaalt naar concrete verbeteringen in Argentijnse levens. Het land boert vrij goed met olie, gas en landbouwproducten (soja bijvoorbeeld), maar de bouw, de industrie en de dienstensector blijven achter, sectoren die cruciaal zijn voor de werkgelegenheid.
‘Deze regering is niet verantwoordelijk voor de armoede’, stelt econoom Besmedrisnik. ‘En de bevolking begrijpt dat.’
Zo groot als de armoede onder Argentijnen is, zo groot is ook de steun voor de regering van Milei. In een recente peiling van het Argentijnse onderzoeksbureau CB steunt 52,3 procent van de respondenten het regeringsbeleid. Milei behoort tot de populairste leiders van Zuid-Amerika.
Niet dat alle Argentijnen dolblij zijn met zijn beleid, 40 procent is juist faliekant tegen. De machtige vakbonden lieten het afgelopen jaar al meermaals luidkeels van zich horen met massaprotesten in de straten van de hoofdstad Buenos Aires.
Bovendien, je zou het haast vergeten, is Milei meer dan een strenge boekhouder-president. Hij houdt er ook nog eens uiterst conservatieve ideeën op na en laat zich omringen door de meest conservatieve politici van het land.
Zo kan het dat onder deze president de gruweldaden van de militaire dictatuur worden gebagatelliseerd en dat verworven rechten van minderheden opnieuw ter discussie staan. Het recht op abortus bijvoorbeeld, pas eind 2020 in de wet verankerd, wordt als het aan Milei’s partij ligt zo snel mogelijk teruggedraaid.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant