Landen zijn verplicht hun burgers te beschermen tegen klimaatverandering en fossiele brandstoffen uit te bannen. Dat erkende Nederland dinsdag in het Vredespaleis, tijdens een zitting van de grote klimaatzaak. Maar als het aan de Nederlandse staat ligt, niet met nieuwe wetgeving.
"Als we niet tijdig maatregelen nemen, bevinden we ons straks op het Vredespaleis-eiland", sprak de Nederlandse vertegenwoordiger René Lefeber in de rechtszaal. Het Vredespaleis, waar de zaak zich afspeelt, ligt 6 meter boven zeeniveau. De jurist wees met die woorden op de groeiende dreiging van zeespiegelstijging in Nederland.
Hij schetste hoe Nederland zich altijd heeft aangepast aan de elementen, maar benadrukte ook dat de bedreigingen van het water groeien. Landen hebben de verplichting om burgers te beschermen tegen klimaatverandering en minder CO2 uit te stoten, vindt Nederland. "En dus ook om fossiele brandstoffen uit te faseren."
Dat is een best ambitieuze oproep, voor een land dat de eigen klimaatdoelen op dit tempo niet gaat halen. Dat werd dit najaar duidelijk bij een jaarlijkse doorrekening.
Tegelijkertijd was de boodschap van Nederland tijdens de zitting: hoe je het wendt of keert, het klimaat is aan het veranderen, dus moeten we ons verder aanpassen. Alleen is het vooral aan landen zelf hoe zij dat aanpakken, binnen de kaders van de VN-verdragen en het Parijsakkoord.
Wat verder opviel was dat Lefeber verwees naar klimaatvluchtelingen. Dat zijn mensen die getroffen worden door de gevolgen van klimaatverandering - zoals droogte of natuurrampen - en daardoor naar andere plekken trekken. "Nederland vindt dat dit op de agenda moet komen."
Net als de 97 andere landen kreeg Nederland een halfuur spreektijd. Behalve Lefeber mocht ook jongerenvertegenwoordiger Mert Kumru een verklaring afleggen. Daarin benadrukte Kumru het belang van een leefbare aarde voor de jongste, en volgende generaties in het Europese en het Caribische deel van het koninkrijk.
De zaak is al dik een week bezig. Afgelopen week kregen onder andere kwetsbare landen en eilandstaten al het woord, en ook Duitsland, China, de Verenigde Staten en Saoedi-Arabië gaven een speech. De standpunten liggen nogal ver uit elkaar, aangezien eilanden meer klimaatwetgeving willen en de grote uitstoters niet.
In totaal zullen 98 landen en 12 organisaties een verklaring afleggen bij het Hof. De zaak is een initiatief van een groep van 27 rechtenstudenten van verschillende eilanden in de Stille Oceaan. Het blokje dat hieronder is uitgelicht, leidt je naar een interview met voorzitter Cynthia Houniuhi, over de aanleiding voor de zaak.
Uiteindelijk is het eiland Vanuatu namens de studenten de zaak gestart. De klimaatgezant van het eiland zei vorige week al niet blij te zijn met de opstelling van landen die veel CO2 uitstoten.
De klimaatzaak gaat de hele wereld aan omdat hij wordt gevoerd bij het Internationaal Gerechtshof, het belangrijkste rechtsorgaan van de VN. Het werkt iets anders dan andere zaken: hier is er geen schuldige partij en er volgt ook geen vonnis.
De bedoeling van de rechtszaak is dat de vijftien rechters van het Hof een advies opstellen. Daaruit moet duidelijk worden welke verplichtingen landen hebben voor het beschermen van klimaat en milieu, binnen verschillende rechtsgebieden. En, wat de gevolgen zijn als staten die niet naleven.
Het advies dat het Hof gaat opstellen is niet bindend. Maar de initiatiefnemers hopen dat de zaak ervoor zorgt dat landen meer moeten doen om klimaatverandering tegen te gaan.
Het advies wordt halverwege 2025 verwacht.
Source: Nu.nl algemeen