De Syrische rebellen hebben de regering van president Bashar al-Assad omver geworpen. De hoofdstad Damascus werd zondag zonder enige tegenstand ingenomen. Assad is het land ontvlucht. Volg in dit liveblog de laatste ontwikkelingen.
Meer weten over val van de Syrische president Bashar al-Assad? Lees hier al onze artikelen.
Wie informatie deelt over kopstukken van het gevallen Assad-regime, zal daarvoor worden beloond. Dat heeft Ahmed al-Sharaa toegezegd, de leider van wat momenteel de belangrijkste Syrische rebellengroep is. Hij opereerde voorheen onder de naam Abu Mohammad al-Jolani.
De rebellen zijn op zoek naar hooggeplaatste figuren binnen het leger van Assad en de veiligheidsdiensten, die zich volgens Sharaa schuldig hebben gemaakt aan ‘oorlogsmisdaden’. Mochten zij uitwijken naar het buitenland, dan zal aan die landen om uitlevering gevraagd worden.
Eerder zei Sharaa al dat de rebellen de namen zullen vrijgeven van de mensen die onder het Assad-regime betrokken waren bij martelingen van dissidenten. De rebellen doorzoeken momenteel volop de detentiecentra van het Assad-regime. Gisteravond maakten de Syrische rebellen nog bekend zo’n veertig toegetakelde lichamen te hebben gevonden in een ziekenhuismortuarium.
AFP sprak met een rebel die verklaarde de deur van het mortuarium te hebben geopend. ‘Het was een afschuwelijke aanblik: ik zag ongeveer tientallen lichamen op elkaar gestapeld, die duidelijk tekenen van marteling vertoonden’. Het Franstalige persbureau schrijft foto- en videobeelden te hebben gezien van de lijken bij wie tanden en ogen zouden zijn uitgerukt.
Volgens de bron bij de Syrische rebellen zouden de lichamen in coördinatie met het Rode Kruis naar Damascus worden gebracht, waar nabestaanden de doden kunnen identificeren.
Maartje Geels
Israëlische eenheden zijn momenteel ongeveer 25 kilometer van Damascus verwijderd. Dat zeggen anonieme Syrische bronnen tegen Reuters. Zowel Israëlische als Libanese media berichten over de oprukkende strijdkrachten. Die zouden nu praktisch in de stad Qatana zijn, dat op een kleine 20 kilometer van de buitenwijken van de Syrische hoofdstad ligt.
De aanwezigheid van de militairen volgt op de val van het regime-Assad dit weekend. Zondag liet de Israëlische premier Benjamin Netanyahu weten dat zijn troepen de bufferzone in de Golanhoogte tussen Israël en Syrië hadden ingenomen. Een woordvoerder van het leger stelt dinsdagochtend dat de troepen die bufferzone niet verlaten hebben.
Netanyahu houdt vol dat er sprake is van een tijdelijke vorm van zelfverdediging. Zijn troepen zouden Syrië zijn binnengetrokken om te voorkomen dat ‘vijandige krachten zich niet zouden vestigen nabij de Israëlische grens’. Het land vreest voor de rebellen die Assad verdreven: onder meer de dominante rebellengroep HTS staat vijandig tegenover Israël.
Arabische landen hebben Israël gewaarschuwd dat de inval neerkomt op een illegale bezetting. De Israëlische opmars zou het verdeelde Syrië bovendien nog eens verder kunnen ontregelen, nu niet duidelijk is wie de macht in het land zal grijpen.
Syrische media melden ondertussen dat Israël afgelopen nacht tientallen luchtaanvallen in het land heeft uitgevoerd. Onder meer Damascus zou daarbij doelwit zijn geweest. Het doorgaans betrouwbare Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR) in Londen zegt dat het leger erin is geslaagd meerdere militairen doelwitten te bombarderen. Zo zou onder meer een laboratorium zijn geraakt dat in verband wordt gebracht met de productie van chemische wapens.
Maartje Geels
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is maandag (lokale tijd) bijeengekomen voor een spoedvergadering over de situatie in Syrië. De vergadering, die achter gesloten deuren plaatsvond, was aangevraagd door Rusland, een bondgenoot van de gevluchte Syrische leider Bashar al-Assad.
De Russische VN-ambassadeur Vasili Nebenzja benadrukte na afloop dat er nog veel onduidelijk is over de situatie in Syrië. 'Iedereen is verrast door de gebeurtenissen, ook de leden van de raad. We moeten afwachten, observeren en evalueren.'
Volgens Nebenzja was de raad het grotendeels eens over de noodzaak om de territoriale integriteit en eenheid van Syrië te waarborgen, de veiligheid van burgers te beschermen en ervoor te zorgen dat er humanitaire hulp komt.
Op de vraag of de VN van plan zijn Hayat Tahrir al-Sham (HTS), de streng islamitische groep die het Syrische regime omver heeft geworpen, van de lijst van terroristische groeperingen te halen, antwoordde Nebenzja dat dit niet was besproken tijdens de vergadering. HTS staat ook op de lijst van terroristische groeperingen van de Verenigde Staten, de Europese Unie en Groot-Brittannië.
ANP
De rebellen in Syrië hebben maandag in het mortuarium van een ziekenhuis in de buurt van Damascus ongeveer veertig lichamen aangetroffen die sporen van marteling vertoonden. Aan persbureau AFP laten ze weten dat de lichamen opgestapeld lagen in zakken met daarop nummers en soms namen.
AFP zag tientallen foto's en videobeelden die een van de rebellen naar eigen zeggen zelf heeft gemaakt. Daarop zijn volgens het persbureau lichamen te zien met duidelijke tekenen van marteling. De slachtoffers zijn door de Syrische tak van hulporganisatie Rode Halve Maan overgebracht naar een ziekenhuis in Damascus, waar aan de identificatie wordt gewerkt.
Het regime van de verdreven Bashar al-Assad was berucht om de inhumane manier waarop dissidenten werden behandeld.
ANP
De overgangsregering in Syrië komt onder leiding te staan van Mohammed al-Bashir, een ingenieur die eerder als bestuurder werkte in het rebellengebied. Volgens de Syrische televisie hebben de rebellen hem nu aangesteld en is zijn hoofdtaak om 'te voorkomen dat het land afglijdt naar chaos'.
De rebellen, onder leiding van het streng islamitische Hayat Tahrir al-Sham (HTS), rukten afgelopen week in razend tempo op, waardoor president Bashar al-Assad besloot het land te ontvluchten. HTS-leider Abu Mohammed al-Jolani kwam zondag aan in de hoofdstad Damascus en had later een ontmoeting met de premier en vicepresident van Assad om te praten over een nieuwe regering.
Bashir, afkomstig uit Idlib, was eerder minister in het rebellengebied in het noordwesten van Syrië. Eerder dit jaar kwam hij aan de leiding te staan van de regering daar, die gesteund en gefinancierd werd door HTS. Jolani blijft als militair leider het gezicht van HTS en zal waarschijnlijk een grote rol spelen bij het opzetten van een nieuwe regering.
ANP
De Duitse bondskanselier Olaf Scholz heeft maandag met de Franse president Emmanuel Macron gebeld over Syrië. Volgens de Duitse regering hebben de twee naar elkaar uitgesproken dat ze bereid zijn om samen te werken met de nieuwe machthebbers, nu de rebellen het regime van Bashar al-Assad omver hebben geworpen.
Scholz en Macron zeggen de val van Assad 'te verwelkomen', omdat hij het Syrische volk 'verschrikkelijk lijden heeft toegebracht en heeft gezorgd voor grote schade aan zijn land', zo hebben de twee in een verklaring laten weten.
Een eventuele samenwerking met de nieuwe regering zou wel 'op basis van de fundamentele mensenrechten' moeten gebeuren, waarschuwen de Europese leiders. Etnische en religieuze minderheden moeten beschermd worden.
ANP
Israël heeft vandaag bombardementen uitgevoerd op drie Syrische luchtmachtbases. Bij de aanvallen zijn mogelijk tientallen helikopters en gevechtsvliegtuigen van het Syrische regeringsleger vernietigd, zeggen twee bronnen bij de Syrische veiligheidsdiensten tegen persbureau Reuters. Het gaat om een basis in het noordoosten van Syrië en bases in de buurt van de steden Homs en Damascus.
Sinds de val van de Syrische president Bashar al-Assad heeft Israël een reeks aanvallen uitgevoerd op militaire doelen in Syrië. Behalve de luchtmachtbases zegt Israël ook wapenfabrieken te hebben vernietigd in buitenwijken van hoofdstad Damascus. Volgens het in Engeland gevestigde Syrische Observatorium voor de Mensenrechten zou Israël in minder dan twaalf uur meer dan honderd doelen in Syrië hebben getroffen.
Het Israëlische ingrijpen blijft niet beperkt tot luchtaanvallen. Israëlische militairen hebben de bufferzone tussen de door Israël bezette Golanhoogten en de rest van Syrië ingenomen, nadat het Syrische regeringsleger zich daar had teruggetrokken. Volgens de Israëlische premier Benjamin Netanyahu wil Israël zo voorkomen dat ‘vijandige krachten’ zich in het gebied zouden vestigen. Volgens de Israëlische ambassadeur bij de Verenigde Naties, Danny Danon, gaat het om ‘beperkte en tijdelijke ingrepen’, bedoeld om de veiligheid van Israël te garanderen.
Daan de Vries
De Verenigde Staten gaan er de komende periode alles aan doen om te voorkomen dat terreurbeweging Islamitische Staat haar macht in Syrië zal vergroten. De Amerikaanse buitenlandminister Antony Blinken waarschuwt dat IS gebruik zal proberen te maken van de ruimte die is ontstaan door de val van het regime van president Bashar al-Assad.
Gisteren verwees ook president Joe Biden al naar het risico op een heropleving van IS in Syrië. In 2014 veroverde IS grote delen van Syrië en Irak, waar de beweging een kalifaat stichtte. Vijf jaar later drong een door de VS geleide coalitie IS terug, maar de groepering is nog altijd actief in met name het oosten van Syrië. De afgelopen dagen hebben de Amerikanen luchtaanvallen uitgevoerd op doelen van Islamitische Staat in Syrië. Volgens het Amerikaanse leger zijn daarbij IS-strijders gedood en wapendepots en commandocentra vernietigd.
Daan de Vries
Het kabinet stelt een beslisstop in van zes maanden voor de asielaanvragen van Syriërs. Dat meldt asielminister Marjolein Faber (PVV) in een brief aan de Tweede Kamer. Vanwege de val van president Bashar al-Assad is er veel onduidelijk over de situatie in het land, waardoor asielaanvragen volgens Faber niet zorgvuldig beoordeeld kunnen worden. Daarom zal de IND de komende zes maanden geen besluiten nemen over asielaanvragen van Syriërs.
Er zullen geen Syriërs gedwongen worden teruggestuurd. Daarvan was ook voorheen al geen sprake, omdat Nederland geen diplomatieke banden had met het regime van de gevluchte president.
Nederland sluit zich met het besluit aan bij andere landen die een behandelstop hadden aangekondigd, zoals Duitsland en Oostenrijk. Eerder maandag riepen coalitiepartijen PVV, VVD en BBB de minister al op om tot een beslisstop te komen. Faber schrijft dat het kabinet de situatie nauwlettend in de gaten houdt en meer duidelijkheid wil krijgen over de gevolgen van de machtswissel in Syrië.
Er zijn enkele uitzonderingen op het zogeheten 'besluit- en beslismoratorium'. Zo kunnen de aanvragen van erkende vluchtelingen nog steeds in behandeling worden genomen. Ook over asielaanvragen die ouder zijn dan 21 maanden wordt besloten, op basis van de dan bekende informatie.
ANP/Redactie
Lees ook: Europa zet na val van Assad in op snelle terugkeer van Syrische vluchtelingen
Turkije gaat een van zijn grensovergangen met Syrië heropenen om de terugkeer van Syrische vluchtelingen te faciliteren, zegt de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Het gaat om de overgang bij het plaatsje Yayladagi, in het westen van de Syrisch-Turkse grens. De grenspost was sinds 2013 gesloten.
Erdogan wil het de ruim 3 miljoen Syrische vluchtelingen in zijn land zo makkelijk mogelijk maken om terug te keren naar Syrië, na de val van de gevluchte Syrische president Bashar al-Assad. De grens tussen Syrië en Turkije was voorheen niet volledig gesloten: een deel van de grensovergangen met delen van Syrië die in handen waren van rebellenbeweging HTS of pro-Turkse groeperingen waren al langer geopend.
Daan de Vries
Lees ook: Van Israël tot Turkije: wat de val van Assad betekent voor landen in de regio
De rebellen die het regime van de gevluchte Syrische president Bashar al-Assad omver hebben geworpen, zeggen amnestie te verlenen aan alle dienstplichtigen in het regeringsleger. Dat meldt rebellengroepering HTS op Telegram.
Assads regeringsleger bestond vorig jaar uit naar schatting 170 duizend soldaten, zowel dienstplichtigen als beroepsmilitairen. Het is niet bekend wat de amnestie precies inhoudt en of het ook voor niet-dienstplichtige regeringssoldaten zal gelden.
Formeel bestond in Syrië de dienstplicht voor mannen van 18 tot en met 42 jaar, maar veel Syriërs ontdoken de militaire dienst uit onvrede over Assads regime en de lage salarissen in het leger. Toen de rebellen anderhalve week geleden begonnen met hun offensief, boden regeringssoldaten nauwelijks tegenstand.
Daardoor konden de rebellen de regering in korte tijd omverwerpen. HTS-leider Ahmed Hussein al-Shara (voorheen bekend onder zijn strijdnaam Abu Mohammad al-Jolani) zei dit weekend dat hij wil meewerken aan een zo vreedzaam mogelijke machtsoverdracht. Al-Shara zou al voor de inname van Damascus hebben onderhandeld met de Syrische premier Mohammad Ghazi al-Jalali, die na Assads vlucht in de hoofdstad is achtergebleven.
Daan de Vries
De Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) maakt zich zorgen over de mogelijke aanwezigheid van chemische wapens in Syrië. De internationale waakhond roept de nieuwe Syrische autoriteiten op ‘alle aan chemische wapens gerelateerde materialen en faciliteiten’ veilig te stellen na de val van de gevluchte Syrische president Bashar al-Assad.
Onder Assad sloot Syrië zich in 2013 aan bij het Verdrag chemische wapens en beloofde daarmee zijn chemische wapenarsenaal in te leveren. Kort daarvoor had Assads leger honderden Syrische burgers gedood bij een aanval met het zenuwgas sarin in de stad al-Ghouta. De OPCW, die toeziet op de naleving van het verdrag, betwijfelt echter of Assad destijds een eerlijk overzicht heeft gegeven van alle chemische wapens in Syrië. Volgens de organisatie bevatte de Syrische documenten uit 2013 ‘hiaten en tegenstrijdigheden’.
Het regime van Assad wordt ervan verdacht ook na 2013 meermaals gebruik te hebben gemaakt van verboden chemische wapens tijdens de Syrische burgeroorlog. Zo bleek uit een onderzoek van de OPCW dat het Syrische leger in 2018 verantwoordelijk was voor een gifgasaanval in de stad Douma, waarbij tientallen doden vielen. Eerder vandaag voerde Israël luchtaanvallen uit op wapendepots in Syrië. Volgens de Israëlische regering ging het om opslagplaatsen waar chemische wapens lagen.
Daan de Vries
Oostenrijk en Duitsland bevriezen de asielaanvragen van Syriërs. Dat hebben beide landen vandaag onafhankelijk van elkaar bekendgemaakt. Volgens de twee landen zijn de aanvragen nu niet goed te beoordelen, omdat het dictatoriale regime van Bashar al-Assad is ingestort en nu niet zeker is hoe het land bestuurd zal worden.
In Duitsland gaat het om 47.270 onbehandelde Syrische asielaanvragen, schrijft de Duitse krant Der Spiegel, die de Duitse migratiedienst heeft gesproken. De nieuwe situatie in Syrië heeft geen invloed op Syriërs van wie de asielaanvraag is geaccepteerd, schrijft de krant.
De Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Nancy Faeser, zei in een reactie dat er nog niet gesproken wordt over concrete mogelijkheden tot terugkeer. Daarvoor is de situatie nog te onzeker, aldus Faeser.
In Oostenrijk, waar extreemrechts de laatste parlementsverkiezingen heeft gewonnen, zegt kanselier Karl Nehammer, van de Oostenrijkse Volkspartij, dat hij zijn minister van Binnenlandse Zaken opdracht heeft gegeven om alle asielaanvragen te herzien. Ook moeten de al geaccepteerde aanvragen opnieuw worden bekeken.
Daarbij zei Nehammer dat hij het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft gevraagd om een programma voor ‘repatriëring en deportatie’ naar Syrië op te zetten. Mogelijkheden tot gezinshereniging worden eveneens beperkt. Dit jaar vroegen in totaal 12.871 Syriërs om asiel in Oostenrijk, schrijft persbureau Reuters.
Yassin Boutayeb
In dit liveblog houden we u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in Syrië, waar rebellen zondag de regering van president Bashar al-Assad omverwierpen.
Lees hier het vorige liveblog terug.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant